Cú sốc dầu mỏ từ vùng Vịnh do chiến sự tại Trung Đông đang lan vào chuỗi sản xuất của ngành hóa dầu châu Á. Nguồn cung naphtha (nguyên liệu quan trọng trong sản xuất xăng, hóa chất cơ bản và các sản phẩm nhựa) trở nên khan hiếm, khiến giá loại hàng hóa này tăng vọt 50% so với tháng trước, chạm ngưỡng 875 USD/tấn.
Nguồn dự trữ hạn chế
Theo tờ Financial Times, sự đình trệ của hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz khiến nguồn cung naphtha bị gián đoạn. Điều này đặt các tập đoàn hóa dầu tại Nhật Bản và Hàn Quốc như Yeochun NCC, Lotte Chemical, LG Chem, Mitsubishi Chemical và Mitsui Chemicals vào tình thế khó khăn.
Theo dữ liệu từ công ty phân tích năng lượng và hàng hóa Sparta Commodities (Thụy Sĩ), Nhật Bản và Hàn Quốc đều nhập khẩu khoảng 2/3 nhu cầu naphtha, trong đó Nhật Bản phụ thuộc tới 70% và Hàn Quốc phụ thuộc 60% vào nguồn cung từ khu vực vùng Vịnh. Nguồn dự trữ naphtha hiện rất hạn chế do các nhà máy lọc dầu thường ưu tiên sản xuất các sản phẩm giá trị cao hơn như nhiên liệu máy bay và dầu diesel. Giới phân tích cảnh báo, nếu tình hình không được cải thiện trước giữa tháng 4, nhiều cơ sở sản xuất ethylene có thể phải ngưng trệ, gây hệ lụy dây chuyền đến hàng loạt sản phẩm dẫn xuất.
Để khắc phục tình trạng này, các nhà máy hóa dầu trên khắp châu Á buộc phải điều chỉnh sản lượng. Yeochun NCC, nhà sản xuất ethylene lớn ở Hàn Quốc, tuyên bố duy trì vận hành ở mức công suất tối thiểu. Lotte Chemical và LG Chem cũng đã thông báo tới khách hàng về nguy cơ không thể hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ hợp đồng. Các doanh nghiệp khác hiện cũng đang cắt giảm công suất vận hành xuống còn khoảng 60%. Tại Nhật Bản, Mitsubishi Chemical và Mitsui Chemicals thông báo cắt giảm sản lượng, còn tập đoàn Idemitsu Kosan cảnh báo về khả năng phải tạm dừng hoạt động tại hai nhà máy nếu tình trạng khan hiếm nguyên liệu kéo dài.
Khác với Nhật Bản và Hàn Quốc, Trung Quốc ít chịu ảnh hưởng hơn nhờ năng lực lọc dầu nội địa lớn và khả năng tiếp cận nguồn cung từ Nga. Trong khi đó, Bộ Năng lượng Mỹ đã phát hành đề nghị mời thầu cho đợt đầu tiên với quy mô 86 triệu thùng dầu thô, nằm trong tổng kế hoạch giải phóng 172 triệu thùng đã được công bố trước đó nhằm góp phần ổn định nguồn cung toàn cầu.
Các định chế tài chính ứng phó
Căng thẳng ở Trung Đông leo thang còn gây tác động đến các ngân hàng quốc tế, buộc họ phải điều chỉnh hoạt động để đảm bảo an toàn cho nhân viên. Sau khi Iran đưa ra cảnh báo về khả năng tấn công các trung tâm kinh tế và ngân hàng có liên hệ với Mỹ hoặc Israel, hàng loạt tổ chức tài chính lớn đã triển khai các biện pháp ứng phó khẩn cấp.
Ngân hàng Deutsche Bank (Đức) đã yêu cầu nhân viên tại Israel, Saudi Arabia và Dubai làm việc từ xa. Tương tự, các ngân hàng của Mỹ như Goldman Sachs, Citigroup, các ngân hàng Anh như Standard Chartered và HSBC đã hạn chế nhân viên tại Dubai đến văn phòng, trong đó Goldman Sachs yêu cầu nhân viên trong toàn bộ khu vực Trung Đông phải xin phép trước nếu muốn đến nơi làm việc. HSBC khẳng định an toàn của nhân viên là ưu tiên hàng đầu, đồng thời cam kết tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn an ninh của cơ quan chức năng.
Theo tờ USA Today, khoảng 2.500 binh sĩ thuộc Đơn vị viễn chinh thủy quân lục chiến số 31 của Mỹ cùng với tàu tấn công đổ bộ USS Tripoli đã được lệnh tới Trung Đông. Thông tin được đưa ra trong thời điểm xung đột Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Lực lượng vũ trang Iran đe dọa phá hủy cơ sở hạ tầng dầu mỏ có liên quan đến Mỹ, sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ đã ném bom đảo Kharg của Iran.
THANH HẰNG
