Xuất khẩu rau quả của Việt Nam sang thị trường châu Âu đang ghi nhận tín hiệu phục hồi tích cực trong những tháng đầu năm 2026, trong đó chanh leo nổi lên như mặt hàng dẫn dắt tăng trưởng với mức tăng ấn tượng.

Theo số liệu từ Hiệp hội Rau quả Việt Nam, trong quý I/2026, kim ngạch xuất khẩu rau quả sang Liên minh châu Âu (EU) đạt khoảng 121 triệu USD, tăng 33% so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, chanh leo đạt gần 30,5 triệu USD, tăng hơn 70% và chiếm trên 25% tổng giá trị xuất khẩu, trở thành mặt hàng có tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu.

Đứng thứ hai là hạt dẻ cười với kim ngạch 26,5 triệu USD, tăng mạnh 137%, nâng tỷ trọng lên gần 22%. Bên cạnh đó, một số sản phẩm dù quy mô còn nhỏ nhưng ghi nhận mức tăng trưởng đột biến như dâu tây đạt 2,21 triệu USD (tăng 736 lần) và mắc ca đạt 2,25 triệu USD (tăng hơn 7 lần).

Ở chiều ngược lại, sầu riêng - sản phẩm chủ lực của Việt Nam tại nhiều thị trường châu Á lại có kim ngạch xuất khẩu sang EU khá khiêm tốn. Trong quý I, mặt hàng này chỉ đạt khoảng 404.000 USD, chiếm tỷ trọng khoảng 0,33%, dù đã tăng 50% so với cùng kỳ năm trước.

Theo ông Đặng Phúc Nguyên - Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, đặc thù khoảng cách địa lý khiến cơ cấu xuất khẩu sang EU chủ yếu là sản phẩm chế biến, chiếm khoảng 2/3 tổng lượng. Trong khi đó, các mặt hàng tươi phải phụ thuộc vào vận chuyển bằng đường hàng không, kéo theo chi phí logistics cao.

Chanh leo được đánh giá là sản phẩm phù hợp với xu hướng tiêu dùng tại châu Âu, đặc biệt trong lĩnh vực chế biến thực phẩm và đồ uống. Loại quả này được sử dụng phổ biến trong sản xuất nước giải khát, cocktail, bánh kẹo và nhiều sản phẩm giá trị gia tăng, nhờ hương vị đặc trưng và giá trị dinh dưỡng cao.

Ngoài chanh leo, dâu tây đang nổi lên như một mặt hàng tiềm năng nhờ được đầu tư bài bản tại Lâm Đồng và các tỉnh miền núi phía Bắc. Tuy nhiên, do chủ yếu xuất khẩu dưới dạng tươi và phụ thuộc vào vận chuyển hàng không, chi phí cao vẫn là rào cản lớn đối với việc mở rộng quy mô.

Các chuyên gia nhận định, xu hướng tiêu dùng tại châu Âu đang chuyển dịch theo hướng ưu tiên sản phẩm có lợi cho sức khỏe, tiện lợi và thân thiện môi trường. Đây là cơ hội để các loại trái cây nhiệt đới như chanh leo gia tăng thị phần, đặc biệt trong phân khúc chế biến.

Tuy nhiên, EU vẫn là thị trường có tiêu chuẩn rất cao. Các yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, cũng như các chứng nhận như GlobalGAP hay HACCP gần như là điều kiện bắt buộc. Do đó, doanh nghiệp Việt cần đầu tư mạnh vào vùng nguyên liệu đạt chuẩn, nâng cao năng lực chế biến sâu và tổ chức sản xuất theo chuỗi khép kín để đáp ứng yêu cầu từ đối tác.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, sự bứt phá của chanh leo không chỉ phản ánh nhu cầu thị trường, mà còn cho thấy hướng đi phù hợp của ngành rau quả Việt Nam trong việc nâng cao giá trị gia tăng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Nếu duy trì đà tăng trưởng và đáp ứng tốt các tiêu chuẩn quốc tế, chanh leo hoàn toàn có thể trở thành m

Văn Tùng