Bất kỳ ai có xe riêng ở một thành phố lớn đều biết cảm giác tìm được một chỗ đậu xe mất thời gian đến mức nào. Tuy nhiên, với Vienna, thủ đô của nước Áo, thì mọi chuyện sẽ khác.
Từng nổi tiếng với giao thông chậm chạp và việc tìm chỗ đậu xe mệt mỏi, Vienna đang chọn cách tiếp cận khác thường: không xây thêm bãi xe, mà loại bỏ chỗ đậu xe trên đường. Ý tưởng là phá bỏ bê tông, vừa làm mát thành phố vào mùa hè, vừa khuyến khích các phương thức đi lại thay thế. Theo các chuyên gia, việc phủ kín đô thị bằng bê tông và nhựa đường làm mùa hè nóng hơn do hấp thụ nhiệt, đồng thời gia tăng nguy cơ ngập lụt vì nước mưa khó thoát.
Với hơn 350 dự án chuyển đổi mặt đường nhựa thành không gian xanh và không gian công cộng, Vienna đang xóa bỏ hàng loạt điểm đậu xe. Trong đó, khu trung tâm Neuer Markt, nơi từng kín đặc xe hơi nay trở thành quảng trường đi bộ với cây xanh và ghế ngồi. Một trục giao thông lớn khác được cải tạo theo mô hình “đường xe đạp kiểu Hà Lan”, với 140 chỗ đậu xe nhường chỗ cho 1,3km làn xe đạp và mảng xanh.
Thành phố này còn triển khai các dự án “ốc đảo khu phố”, cho phép cư dân kiến nghị chính quyền quận chuyển đổi từng chỗ đậu xe thành vườn cộng đồng, khu ăn uống ngoài trời hay không gian vui chơi cho trẻ em. Và một thay đổi lớn khác là không còn hình thức đậu xe miễn phí. Từ năm 2022, toàn bộ bãi đậu xe trên đường ở Vienna đều phải trả phí, người không phải cư dân chỉ được đậu tối đa 2 giờ. Tuy không còn chỗ miễn phí nhưng Vienna vẫn có giải pháp. Thành phố xây dựng các bãi “park & ride”. Đây là bãi đậu xe lớn, giá rẻ cả ngày, thường ở ngoại ô, kết nối trực tiếp với hệ thống giao thông công cộng giá rẻ, nhanh và thuận tiện.
Theo truyền hình Đức DW, bà Ina Homeier, chuyên gia quy hoạch của Sở Phát triển đô thị Vienna cho biết, chìa khóa là phải “kéo người dân cùng tham gia”. Bà đặt câu hỏi với người dân: “Bạn muốn khu phố của mình đầy xe và không có cây xanh, hay muốn một điều gì đó khác?”.
Việc mở rộng các khu vực đậu xe có thu phí mang lại khoảng 180 triệu EUR mỗi năm, được tái đầu tư trực tiếp cho hạ tầng xe đạp. Nhờ đó, người dân Vienna sử dụng ô tô ít hơn 37% so với thập niên 1990.
Theo mô hình của Vienna, chính quyền đô thị ở nhiều nước đang bắt đầu xem xét lại đặc quyền của bãi đậu xe và cách người dân di chuyển trong thành phố. Ở nhiều thành phố của Mỹ, ít nhất 25% quỹ đất được dành cho bãi đậu xe, thậm chí ở một số nơi còn nhiều hơn. Trung bình, có 92% hộ gia đình ở Mỹ sở hữu ít nhất 1 ô tô, cải cách kiểu Vienna khó hơn. Tuy vậy, nhiều thành phố vẫn đang cố gắng giảm bãi đậu xe. Dallas biến một bãi đậu xe lớn ở trung tâm thành công viên rộng gần 15.000m2. New York và San Francisco giữ lại vĩnh viễn các không gian ăn uống ngoài trời có từ thời đại dịch. Nhiều nơi còn tăng giá đậu xe để vừa giảm nhu cầu, vừa tăng nguồn thu cho thành phố. Một số đô thị như San Jose và Austin đã bỏ quy định buộc công trình mới phải có số lượng chỗ đậu xe tối thiểu, giúp dành thêm đất cho nhà ở và tiện ích.
KHÁNH MINH
