Theo Bộ GD-ĐT, từ năm 2026, bộ sẽ chọn các trường để triển khai đào tạo chương trình kỹ sư, thạc sĩ tài năng các ngành thuộc lĩnh vực STEM (khoa học, công nghệ, kỹ thuật, toán học). Cùng với đó, bộ cũng khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ sở ưu tiên tuyển sinh, mở mới những ngành nghề chiến lược quốc gia đang cần.

Tác động từ chính sách

Theo GS-TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GD-ĐT), thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia (Nghị quyết 57); Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo (Nghị quyết 71); triển khai Đề án đào tạo nhân lực phục vụ phát triển các lĩnh vực công nghệ cao giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045 theo Quyết định 1002/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Bộ GD-ĐT đã ban hành kế hoạch hành động nhằm hướng dẫn các cơ sở giáo dục đại học chuẩn hóa, đổi mới và triển khai các chương trình đào tạo kỹ sư, thạc sĩ, tiến sĩ tài năng trong các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật và công nghệ chiến lược. Những chính sách này đã có tác động tích cực trong công tác tuyển sinh đại học (ĐH) năm 2025 khi nhóm ngành công nghệ chiến lược thu hút nhiều người học.

Kết quả tuyển sinh năm 2025 cho thấy, trong 12 nhóm ngành có nhiều thí sinh nhập học, nhóm ngành công nghệ kỹ thuật đứng thứ 2 khi thu hút 65.826 thí sinh sinh nhập học, nhóm ngành máy tính và công nghệ thông tin (CNTT) xếp thứ 4 với 62.397 thí sinh, nhóm ngành kỹ thuật đứng thứ 6 với 39.939 thí sinh. Tính theo ngành thì có 44 ngành thuộc nhóm công nghệ chiến lược tuyển sinh đạt hơn 150.450 thí sinh nhập học (chiếm hơn 22% tổng số thí sinh nhập học năm 2025).

GS-TS Nguyễn Tiến Thảo cho biết thêm, trong số hơn 150.000 thí sinh nhập học, nhóm ngành máy tính và CNTT chiếm tới 41%, nhóm ngành công nghệ kỹ thuật chiếm 34%, nhóm ngành kỹ thuật cơ khí và cơ kỹ thuật chiếm 25%, nhóm ngành toán và thống kê chiếm 0,1%.

Ưu tiên những ngành nghề quốc gia đang cần

Theo Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Lê Quân, thực hiện Đề án đào tạo nhân lực phục vụ phát triển các lĩnh vực công nghệ cao giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045, Bộ GD-ĐT sẽ tiếp tục đẩy mạnh chỉ tiêu tuyển sinh những nhóm ngành thuộc lĩnh vực STEM, 10 nhóm ngành công nghệ chiến lược quốc gia và đặt mục tiêu tổng chỉ tiêu nhập học đạt khoảng 50% tổng chỉ tiêu tuyển sinh (hiện tỷ lệ là hơn 31%). Đặc biệt, bộ sẽ ưu tiên, tạo thuận lợi cho các cơ sở đào tạo thí điểm, mở mới những ngành nghề mà quốc gia đang cần.

Cùng với đó, Bộ GD-ĐT sẽ lựa chọn khoảng 80 chương trình đào tạo tài năng đáp ứng đủ điều kiện để các trường triển khai từ năm 2026 với khoảng 3.000 sinh viên. Các năm tiếp theo sẽ có 100 chương trình đào tạo, trung bình khoảng 6.000 sinh viên theo học/năm.

Đồng thời, Bộ GD-ĐT sẽ hướng dẫn các cơ sở lập đề án đào tạo tiến sĩ tài năng để triển khai từ năm 2026, với khoảng 60 chương trình, tuyển 300 nghiên cứu sinh; các năm tiếp theo sẽ có 100 chương trình với khoảng 800 - 1.000 nghiên cứu sinh/năm.

TS Nguyễn Trung Nhân, Trưởng phòng Đào tạo, Trường ĐH Công nghiệp TPHCM, cho biết, năm 2026 nhà trường đã đăng ký chương trình cử nhân và thạc sĩ các ngành thuộc lĩnh vực STEM. Đây là tín hiệu tích cực để thu hút và đào tạo nguồn nhân lực công nghệ chiến lược cho kỷ nguyên phát triển của đất nước.

Trong khi đó, nhiều trường đại học tại TPHCM dự kiến mở mới và tuyển sinh các ngành thuộc nhóm ngành công nghệ chiến lược như: Trường ĐH Công nghệ kỹ thuật TPHCM mở thêm ngành Kỹ thuật dữ liệu và Công nghệ kỹ thuật môi trường; Trường ĐH Luật TPHCM dự kiến tuyển sinh ngành Kinh tế số, Công nghệ tài chính; Trường ĐH Mở TPHCM dự kiến mở thêm các ngành Sinh học ứng dụng, Toán ứng dụng, Kỹ thuật xây dựng, Trường ĐH Công nghệ TPHCM dự kiến tuyển sinh ngành An ninh mạng…

Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 29/2025/QĐ-TTg ngày 28-8-2025 về tín dụng ưu đãi đặc biệt cho học sinh, sinh viên và nghiên cứu sinh các ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán. Theo đó, người học được hỗ trợ vay trang trải tiền học phí cùng với tiền sinh hoạt phí tối đa 5 triệu đồng/tháng; được hỗ trợ vay vốn tín dụng trong suốt thời gian của khóa học với mức lãi suất ưu đãi 4,8%/năm.

THANH HÙNG