Trung Quốc đang đẩy mạnh mở cửa giáo dục bậc cao, tăng đầu tư cho đại học, nghiên cứu khoa học và quảng bá thương hiệu “Du học Trung Quốc”, nhằm cạnh tranh nhân lực và gia tăng sức mạnh mềm toàn cầu.
Theo Bộ Giáo dục Trung Quốc, trước đại dịch Covid-19, nước này từng thu hút hơn 490.000 sinh viên quốc tế từ khoảng 200 quốc gia và vùng lãnh thổ, đứng đầu châu Á và nằm trong nhóm các điểm đến du học lớn nhất thế giới. Sau giai đoạn suy giảm vì đóng cửa biên giới trong dịch Covid-19, Trung Quốc hiện tăng tốc khôi phục dòng sinh viên quốc tế bằng việc mở rộng học bổng, nới lỏng thị thực và phát triển các chương trình đào tạo bằng tiếng Anh.
Năm 2025, Trung Quốc tiếp tục nâng ngân sách giáo dục lên hơn 4% GDP, đồng thời ưu tiên các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, robot, năng lượng mới và y sinh. Hàng loạt trường đại học như Đại học Thanh Hoa, Đại học Bắc Kinh hay Đại học Chiết Giang liên tục cải thiện vị trí trên các bảng xếp hạng quốc tế. Trong bảng xếp hạng QS World University Rankings 2025, nhiều trường đại học của Trung Quốc đã vô tốp 50 toàn cầu ở các ngành kỹ thuật, khoa học máy tính và công nghệ.
Một trong những lợi thế lớn của Trung Quốc là chi phí học tập cạnh tranh. Học phí đại học đối với sinh viên quốc tế thường dao động 2.000-6.000 USD/năm, thấp hơn đáng kể so với Mỹ, Anh hay Australia. Chi phí sinh hoạt tại nhiều thành phố ngoài Bắc Kinh và Thượng Hải cũng thấp hơn nhiều so với các trung tâm giáo dục phương Tây. Cùng với đó, Trung Quốc duy trì hàng chục ngàn suất học bổng của chính phủ mỗi năm cho sinh viên từ châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh.
Dữ liệu của Liên hợp quốc cho thấy, châu Á đang trở thành trung tâm mới của giáo dục quốc tế khi nhu cầu đào tạo nhân lực công nghệ tăng mạnh. Trung Quốc muốn tận dụng xu hướng này để cạnh tranh trực tiếp với các điểm đến truyền thống. Hiện nước này đã ký hàng trăm thỏa thuận công nhận bằng cấp và hợp tác đào tạo với nhiều quốc gia trong khuôn khổ sáng kiến Vành đai và Con đường. Bên cạnh yếu tố giáo dục, chiến lược thu hút sinh viên quốc tế còn gắn với nhu cầu nhân lực chất lượng cao cho nền kinh tế công nghệ. Trung Quốc hiện là thị trường lớn về xe điện, thương mại điện tử, trí tuệ nhân tạo và sản xuất thông minh.
Tuy nhiên, quá trình quốc tế hóa giáo dục của Trung Quốc vẫn đối mặt nhiều thách thức. Rào cản ngôn ngữ và khác biệt văn hóa tiếp tục là yếu tố hạn chế khả năng thu hút sinh viên từ phương Tây. Ngoài ra, cạnh tranh địa chính trị và những tranh luận liên quan đến môi trường học thuật cũng ảnh hưởng đến hình ảnh giáo dục Trung Quốc tại một số nước phát triển. Dù vậy, xu hướng mở rộng ảnh hưởng giáo dục của Trung Quốc đang ngày càng rõ nét và nước này có thể trở thành cực tăng trưởng mới của giáo dục đại học toàn cầu trong thập niên tới.
VIỆT LÊ
