Tại Nhà triển lãm nghệ thuật đương đại số 158 Đồng Khởi (phường Sài Gòn), triển lãm số “Những con mắt của thời gian” vừa ra mắt công chúng, mang đến một cách tiếp cận mới mẻ đối với lịch sử nhiếp ảnh và ký ức đô thị TPHCM.
Tái hiện sinh động dòng chảy phát triển của Thành phố
Triển lãm được xem là mô hình trưng bày văn hóa ứng dụng công nghệ số tiên phong, thể hiện rõ định hướng đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa của Thành phố.
“Những con mắt của thời gian” không chỉ giới thiệu các tác phẩm và tư liệu nhiếp ảnh, mà còn mở ra một hành trình trải nghiệm, nơi quá khứ và hiện tại giao thoa thông qua hình ảnh, ánh sáng và công nghệ. Từ những khung hình đen trắng đầu thế kỷ XX đến các tác phẩm đương đại, triển lãm tái hiện sinh động dòng chảy phát triển của Sài Gòn - Gia Định - TPHCM suốt hơn một thế kỷ.
Nhiếp ảnh, với khả năng lưu giữ khoảnh khắc, từ lâu đã trở thành “người chép sử” thầm lặng của đô thị. Ở giai đoạn Sài Gòn - Gia Định, nhiếp ảnh đồng hành qua nhiều biến động lịch sử: từ một đô thị thuộc địa, qua chiến tranh, đến thời kỳ hòa bình, tái thiết và hội nhập. Không gian tầng trệt của triển lãm là điểm khởi đầu cho hành trình ấy, giới thiệu những hình ảnh sớm nhất về diện mạo đô thị, đời sống sinh hoạt và kiến trúc trước năm 1945. Các bức ảnh đen trắng gợi lại một Sài Gòn trầm mặc, chậm rãi, nơi ký ức hiện lên qua từng chi tiết đời thường.
Bước sang giai đoạn 1945 - 1975, nhiếp ảnh trở thành chứng nhân lịch sử. Những tác phẩm của các phóng viên ảnh chiến trường ghi lại khoảnh khắc khốc liệt của chiến tranh và những giây phút mang tính bước ngoặt của lịch sử. Việc ứng dụng hệ thống trình chiếu hiện đại giúp người xem tiếp cận các tư liệu quý theo cách trực quan, tạo chiều sâu cảm xúc và sự kết nối với quá khứ.
Bước chuyển của nhiếp ảnh từ ghi chép sang sáng tạo nghệ thuật
Sau năm 1975, thành phố bước vào giai đoạn tái thiết. Nhiếp ảnh thời kỳ này mang đậm tính tư liệu, phản ánh quá trình xây dựng đời sống mới, lao động sản xuất, giáo dục và văn hóa - xã hội. Đến giai đoạn đổi mới và hội nhập (từ cuối thập niên 1980), nhiếp ảnh TPHCM có sự chuyển mình mạnh mẽ với sự đa dạng về đề tài, phong cách và kỹ thuật, đánh dấu bước phát triển từ truyền thống sang hiện đại, từ ghi chép sang sáng tạo nghệ thuật.
Một điểm nhấn của không gian trưng bày là các tác phẩm sắp đặt và ứng dụng công nghệ số. Khối Rubik - tác phẩm sắp đặt mang tính ẩn dụ - gợi mở về ký ức đô thị đa chiều, luôn vận động và có thể tiếp cận từ nhiều góc nhìn. Không gian hologram tái hiện các dòng máy ảnh xưa dưới dạng hình ảnh 3D, giúp hiện vật lịch sử trở nên sinh động, gần gũi hơn với công chúng, đặc biệt là giới trẻ.
Tại tầng lửng, triển lãm mở rộng sang không gian đương đại với các tác phẩm của nhiều thế hệ nhiếp ảnh gia từ năm 2006 đến nay. Thành phố hiện lên trong nhịp sống năng động, đa sắc, phản ánh hơi thở của thời đại. Khu vực talkshow, trưng bày tạp chí nhiếp ảnh và không gian trình chiếu LED, 3D mapping tạo nên điểm kết nối giữa ký ức và hiện tại, giữa người làm nghề và công chúng.
Đáng chú ý, khu vực trải nghiệm ở tầng hầm mang đến những tương tác trực tiếp thông qua không gian chụp ảnh, công nghệ thực tế ảo và tác phẩm sắp đặt “Cây di sản”. Tác phẩm gợi mở mối quan hệ cộng sinh giữa di sản và công nghệ, giữa truyền thống và hiện đại, cho thấy di sản văn hóa không đứng yên mà tiếp tục được nuôi dưỡng trong bối cảnh số hóa.
Với cách tiếp cận hiện đại, giàu tính trải nghiệm, “Những con mắt của thời gian” cho thấy một tư duy mới trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa: di sản không chỉ để lưu giữ, mà còn là nguồn lực quan trọng cho phát triển. Triển lãm hứa hẹn trở thành điểm đến văn hóa - nghệ thuật đáng chú ý của người dân và du khách, góp phần làm sống dậy ký ức đô thị bằng ngôn ngữ của thời đại hôm nay.
DŨNG PHƯƠNG - THIÊN BÌNH
