Khi định vị là “kinh đô” của khu vực thì thời trang phải phát triển đúng vị trí của nó: Một ngành công nghiệp văn hóa gắn trực tiếp với du lịch đô thị.

Từ kinh nghiệm quan sát các trung tâm thời trang quốc tế, ông Phạm Văn Việt cho rằng thời trang không tồn tại như một ngành độc lập, mà được tích hợp vào trải nghiệm đô thị. Du khách đến không chỉ để tham quan, mà còn để mua sắm, xem trình diễn, tham gia các sự kiện và trải nghiệm không gian sáng tạo.

Câu chuyện này có thể thấy rất rõ tại Paris, nơi các tuần lễ thời trang như Paris Fashion Week không chỉ dành cho giới chuyên môn mà còn trở thành “mùa du lịch” đặc biệt, kéo theo dòng khách quốc tế đến mua sắm tại các đại lộ, bảo tàng thời trang và các không gian trưng bày sáng tạo. Hay tại Milan, thời trang gắn chặt với hệ sinh thái bán lẻ và thiết kế, khi du khách có thể vừa tham dự Milan Fashion Week, vừa trải nghiệm các khu phố mua sắm, showroom và cả những xưởng sản xuất mở cửa cho khách tham quan. Ở châu Á, mô hình này cũng được triển khai rõ nét tại Seoul, nơi khu Dongdaemun Design Plaza không chỉ là công trình kiến trúc mà còn là trung tâm tổ chức Seoul Fashion Week, kết nối trực tiếp với hệ thống bán lẻ mở cửa đến đêm, tạo thành một trải nghiệm thời trang - mua sắm - giải trí liền mạch…

Theo ông Lê Trương Hiền Hòa - Phó Giám đốc Sở Du lịch TP.HCM, vấn đề cốt lõi hiện nay là thời trang vẫn đang được vận hành như một ngành riêng lẻ, trong khi du lịch lại phát triển theo một hướng khác. Hai lĩnh vực này có nhiều điểm giao thoa, nhưng chưa được kết nối thành một hệ sinh thái thống nhất. Điều đó khiến thời trang chưa thể trở thành một sản phẩm du lịch đúng nghĩa.

Theo Phó giám đốc Sở Du lịch, khoảng cách nằm ở chính cách tiếp cận. Khi chỉ dừng ở việc “tổ chức sự kiện”, thời trang khó tạo ra giá trị lan tỏa. Nhưng nếu được tổ chức thành một chuỗi trải nghiệm từ xem trình diễn, tham quan showroom, mua sắm, đến tham gia workshop hay gặp gỡ nhà thiết kế thì thời trang có thể trở thành một hành trình tiêu dùng hoàn chỉnh, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu của du khách.

Bà Nguyễn Cẩm Tú - Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Du lịch TP.HCM nhìn nhận rõ hơn khi cho rằng, du khách không chỉ muốn mua một sản phẩm, mà muốn hiểu câu chuyện phía sau: Chất liệu đến từ đâu, quy trình sản xuất ra sao, giá trị văn hóa nằm ở điểm nào. Khi không có lớp trải nghiệm này, thời trang chỉ dừng lại ở giá trị thương mại, chưa chạm đến giá trị văn hóa - thứ tạo nên sức hút bền vững.

Ở góc độ này, thời trang có một lợi thế mà không phải ngành nào cũng có chính là khả năng kể chuyện. Mỗi sản phẩm đều gắn với một câu chuyện về chất liệu, kỹ thuật, văn hóa và con người. Nếu biết cách tổ chức, những câu chuyện đó hoàn toàn có thể trở thành nội dung trải nghiệm cho du khách từ các tour tham quan làng nghề, workshop thiết kế, đến các hoạt động cá nhân hóa sản phẩm…

Tuy nhiên, theo bà Tú, hiện nay công nghiệp phụ trợ chưa đủ mạnh để tạo ra những trải nghiệm có chiều sâu và có thể nhân rộng. Hệ thống phân phối cũng chưa gắn chặt với không gian du lịch, thiếu những khu mua sắm mang bản sắc - nơi du khách có thể vừa trải nghiệm vừa tiêu dùng.

Theo các chuyên gia, nếu coi thời trang - du lịch là một hệ sinh thái, thì sự kiện chính là “điểm neo” để kết nối các yếu tố lại với nhau. Đây không chỉ là nơi trình diễn, mà còn là nền tảng để tạo ra dòng chảy thương mại, truyền thông và du lịch.

Theo Phó giám đốc Sở Du lịch TP.HCM Lê Trương Hiền Hòa, một tuần lễ thời trang đúng nghĩa cần ít nhất bốn yếu tố: Quy mô đủ lớn, có sự tham gia của các nhà thiết kế trong và ngoài nước; Tính chuyên nghiệp trong tổ chức, từ khâu sản xuất chương trình, đón khách, truyền thông đến hậu cần; Hệ sinh thái đi kèm, bao gồm mua sắm, triển lãm, hoạt động trải nghiệm để kéo dài thời gian tham gia của du khách; Và tính liên tục, diễn ra hằng năm vào một thời điểm cố định để hình thành thói quen thị trường.

Nhà thiết kế Đinh Văn Thơ đồng quan điểm khi nhấn mạnh ba trụ cột quan trọng gồm chuyên môn, thị trường và truyền thông. Nghĩa là ngoài sàn diễn, sự kiện phải có buyer, showroom, hoạt động kết nối thương mại và sự tham gia của báo chí quốc tế… Thực tế tại các tuần lễ thời trang lớn như Paris Fashion Week hay Milan Fashion Week cho thấy, sàn diễn chỉ là phần “bề nổi”. Song song đó là hệ thống showroom mở cửa cho buyer đặt hàng, các buổi private viewing dành riêng cho đối tác, cùng hàng loạt sự kiện bên lề để kết nối nhà thiết kế với nhà phân phối và giới truyền thông. Tại New York Fashion Week, nhiều thương hiệu thậm chí không đặt trọng tâm vào show diễn mà tập trung vào các buổi giới thiệu bộ sưu tập trực tiếp với buyer, nơi quyết định đơn hàng và doanh thu. Còn ở Seoul Fashion Week, chính quyền thành phố chủ động hỗ trợ khu trưng bày và kết nối với hệ thống bán lẻ, giúp các nhà thiết kế trẻ có thể tiếp cận thị trường quốc tế ngay trong khuôn khổ sự kiện.

Thực tế tại TP.HCM cho thấy, Thành phố không thiếu các show diễn chất lượng, nhưng phần lớn mang tính đơn lẻ, thiếu sự liên tục và chiến lược dài hạn.

Để thay đổi thực trạng này, câu chuyện không thể dừng ở khẩu hiệu “làm fashion week”, mà phải đi vào cách tổ chức cụ thể theo hướng một sản phẩm du lịch - văn hóa hoàn chỉnh. Với TP.HCM, tuần lễ thời trang cần được thiết kế như một chuỗi kéo dài ít nhất 5-7 ngày, có lịch trình rõ ràng để doanh nghiệp lữ hành có thể bán tour, thay vì các show rời rạc. Chẳng hạn, ban ngày tổ chức showroom và khu trưng bày tập trung (có thể đặt tại khu trung tâm hoặc các không gian như phố đi bộ, trung tâm triển lãm), nơi buyer và khách tham quan trực tiếp xem - đặt hàng - mua sản phẩm. Buổi chiều là các hoạt động workshop, studio mở, nơi du khách có thể trải nghiệm quy trình làm ra một sản phẩm thời trang, từ chất liệu, cắt may đến hoàn thiện. Buổi tối mới là các show diễn, được dàn dựng tại những không gian đô thị có tính biểu tượng như tuyến ven sông hoặc quảng trường trung tâm, kết hợp ánh sáng - âm nhạc để tạo trải nghiệm thị giác. Toàn bộ chuỗi này phải được đóng gói thành sản phẩm trọn gói: Xem show, tham quan, mua sắm, ẩm thực, lưu trú… tức là biến thời trang thành một hành trình tiêu dùng hoàn chỉnh, chứ không phải một sự kiện đơn lẻ.

Về tổ chức, theo nhà thiết kế Đinh Văn Thơ, cần phân vai rõ và làm đến nơi đến chốn, không thể dàn trải. Nhà nước không làm thay doanh nghiệp, nhưng phải làm đúng vai trò kiến tạo: Chọn thời điểm cố định hằng năm, quy hoạch không gian tổ chức, hỗ trợ thủ tục, truyền thông điểm đến và đặc biệt là kết nối với ngành du lịch để đưa sự kiện vào hệ thống sản phẩm chính thức của Thành phố. Doanh nghiệp có thể phát huy tiềm lực về tài chính và vận hành, đủ năng lực kéo dài sự kiện trong nhiều năm, thay vì làm theo kiểu từng mùa. Còn nhà thiết kế không chỉ tham gia trình diễn, mà phải tham gia cả phần thương mại từ trưng bày, bán hàng đến làm việc trực tiếp với buyer. Nếu ba trục này không gắn với nhau ngay từ đầu, sự kiện sẽ lại rơi vào vòng lặp “làm xong rồi thôi”.

Một điểm yếu hiện nay của TP.HCM là thiếu cấu phần thương mại quốc tế ngay trong khuôn khổ sự kiện. Vì vậy, cần làm cụ thể: Xây dựng khu buyer lounge riêng, có lịch hẹn B2B giữa nhà thiết kế và nhà mua hàng; mời các hệ thống bán lẻ khu vực, các nền tảng thương mại điện tử thời trang tham gia; đồng thời có chính sách hỗ trợ chi phí đi lại hoặc lưu trú cho buyer và báo chí quốc tế trong giai đoạn đầu để tạo lực kéo. Kinh nghiệm từ Seoul Fashion Week hay Paris Fashion Week cho thấy, đơn hàng và truyền thông quốc tế không tự đến nếu không có cơ chế chủ động “mời gọi và giữ chân” ngay tại sự kiện.

Về truyền thông, TP.HCM cũng cần thay đổi cách làm. Không thể quảng bá chung chung kiểu “thành phố năng động” hay “điểm đến thời trang”, mà phải kể một câu chuyện nhất quán xuyên suốt: Thời trang của một đô thị giao thoa - nơi truyền thống và hiện đại cùng tồn tại. Câu chuyện này phải được thể hiện ngay trong sản phẩm từ chất liệu, phom dáng đến cách dàn dựng show và thiết kế không gian. Khi nội dung đã rõ, truyền thông mới có điểm bám để lan tỏa. Ngược lại, nếu sản phẩm chưa đủ khác biệt, mọi chiến dịch quảng bá dù lớn đến đâu cũng chỉ tạo hiệu ứng ngắn hạn.

“Một tuần lễ thời trang không thể thành thương hiệu sau một hai mùa, mà cần ít nhất 3-5 năm duy trì liên tục, mỗi năm nâng cấp một bước: Năm đầu tạo nhận diện, năm thứ hai tăng quy mô, năm thứ ba bắt đầu có đơn hàng và đối tác quốc tế. Khi đi theo lộ trình đó, thời trang mới thực sự trở thành “điểm neo” của hệ sinh thái - kéo theo du lịch, bán lẻ và truyền thông cùng phát triển, thay vì chỉ dừng lại ở những show diễn đẹp nhưng rời rạc như hiện nay”, nhà thiết kế Đinh Văn Thơ nói.

Tại Paris, du lịch mua sắm - trong đó thời trang chiếm tỷ trọng lớn, đóng góp khoảng 15-20% tổng chi tiêu của khách quốc tế, với các khu như Champs-Élysées hay Galeries Lafayette trở thành điểm đến không thể thiếu. Ở Milan, mỗi mùa Milan Fashion Week thu hút hàng chục nghìn khách quốc tế, góp phần mang lại hàng trăm triệu euro doanh thu từ lưu trú, ẩm thực và bán lẻ. Tại Seoul, sự kết hợp giữa K-fashion và làn sóng Hallyu giúp lượng khách du lịch tăng mạnh, với hơn 30% du khách cho biết mua sắm thời trang là mục đích chính khi đến Hàn Quốc.

Hưng Khánh - Vân Khánh