TP.HCM đang khẩn trương phối hợp với Bộ Tư pháp cùng các chuyên gia, nhà khoa học và nhiều sở, ngành liên quan để hoàn thiện dự thảo Luật Đô thị đặc biệt gồm 11 chương, 77 điều. Dự luật được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng pháp lý mới cho mô hình quản trị siêu đô thị, đồng thời mở rộng cơ chế phân cấp, phân quyền và tăng tính tự chủ cho TP.HCM trong giai đoạn phát triển mới.

Ngày 11/5, thực hiện chỉ đạo của UBND TP.HCM, Sở Tư pháp thành phố đã chủ trì các buổi làm việc chuyên sâu với Bộ Tư pháp, chuyên gia, nhà khoa học cùng đại diện các sở, ban, ngành nhằm trao đổi, rà soát và hoàn thiện từng nhóm chính sách trọng tâm của dự thảo luật. Chuỗi làm việc diễn ra từ ngày 11 đến 15/5, tập trung vào các vấn đề về quản trị đô thị, phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch, khoa học công nghệ, chuyển đổi số và cơ chế huy động nguồn lực phát triển.

Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường cho biết trong thời gian qua, thành phố đã phối hợp với các cơ quan Trung ương triển khai nhiều hoạt động chuẩn bị quan trọng cho dự án luật như tổ chức hội thảo, lấy ý kiến chuyên gia và tiếp thu góp ý từ các cơ quan, đơn vị nhằm hoàn thiện các cơ chế, chính sách đặc thù.

Theo ông Cường, Luật Đô thị đặc biệt sẽ giúp hình thành khung pháp lý đồng bộ, thống nhất, tạo điều kiện để TP.HCM chủ động hơn trong quản lý, điều hành và khai thác hiệu quả các nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Thành phố cũng sẽ vận dụng tối đa các quy định pháp luật hiện hành để tháo gỡ các điểm nghẽn trong thực tiễn, đồng thời bảo đảm tính đồng bộ và khả thi trong quá trình triển khai.

Lãnh đạo UBND TP.HCM nhấn mạnh thành phố sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành và tổ công tác liên quan để đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện các cơ chế, chính sách cụ thể, đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới cũng như kỳ vọng của người dân và cộng đồng doanh nghiệp.

Phát biểu tại buổi làm việc, Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM Nguyễn Thị Hồng Hạnh cho rằng dự án Luật Đô thị đặc biệt mang ý nghĩa lịch sử đối với TP.HCM. Theo bà Hạnh, đây sẽ là nền tảng thể chế quan trọng để thành phố phát huy đầy đủ tiềm năng, lợi thế, khơi thông các nguồn lực phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

Bà Hạnh nhận định nếu được Quốc hội thông qua, luật sẽ mở ra cơ hội để TP.HCM khẳng định vai trò trung tâm kinh tế, tài chính và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực Đông Nam Á. Quan trọng hơn, việc triển khai thành công mô hình này có thể trở thành tiền đề cho một mô hình quản trị siêu đô thị mới của Việt Nam trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt.

Theo kế hoạch, trong tháng 5/2026, TP.HCM sẽ tiếp tục tổ chức nhiều hội nghị, hội thảo chuyên đề với sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học và nguyên lãnh đạo các bộ, ngành nhằm tiếp tục hoàn thiện dự án luật với chất lượng cao nhất trước khi trình Quốc hội xem xét.

Theo dự thảo, đô thị đặc biệt được xác định là đô thị trung tâm tổng hợp quốc gia và quốc tế, có vai trò và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội đặc biệt quan trọng. Các đô thị này sẽ được áp dụng cơ chế, chính sách mới mang tính đột phá; có mức độ tự chủ, tự chịu trách nhiệm cao hơn trong quản lý và phát triển; đồng thời được ưu tiên về nguồn lực và phân cấp, phân quyền phù hợp.

Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là việc phân cấp, phân quyền mạnh cho HĐND, UBND TP.HCM và chủ tịch UBND các cấp trong nhiều lĩnh vực quản lý, ngoại trừ quốc phòng, an ninh, đối ngoại và tôn giáo.

Theo đó, TP.HCM có thể chủ động ban hành văn bản quy phạm pháp luật để quy định chi tiết hoặc hướng dẫn thi hành trong một số lĩnh vực được phân quyền, kể cả trong trường hợp khác với quy định của Chính phủ hoặc bộ, ngành. Thành phố cũng được ưu tiên áp dụng các quy định pháp luật thuận lợi hơn đối với những lĩnh vực mang tính đặc thù của địa phương.

Dự thảo đồng thời cho phép HĐND, UBND và Chủ tịch UBND TP.HCM tiếp tục phân cấp cho các cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân thực hiện thường xuyên một số nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định pháp luật nhằm nâng cao tính linh hoạt và hiệu quả trong quản trị đô thị.

Tại buổi góp ý, Phó giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM Huỳnh Thanh Khiết đề nghị bổ sung các quy định liên quan đến khai thác tài nguyên và mỏ tại những khu vực đặc biệt như Bà Rịa - Vũng Tàu và Bình Dương cũ.

Theo ông Khiết, đối với các công trình ngầm như metro, nếu phải xin ý kiến từng hộ dân về quyền đào dưới lòng đất sẽ rất khó khả thi trong thực tế, do đó cần có cơ chế phù hợp hơn để đẩy nhanh tiến độ phát triển hạ tầng đô thị.

Ngoài ra, đại diện Sở Xây dựng cũng đề xuất bổ sung quy định liên quan đến mô hình đô thị gắn với hồ nước. Hiện dự thảo đã đề cập đến đô thị ven sông, đô thị trên đảo và đô thị lấn biển nhưng chưa làm rõ cơ chế đối với các khu vực phát triển quanh hồ lớn như hồ Dầu Tiếng.

Sau ba năm triển khai Nghị quyết 31-NQ/TW cùng các nghị quyết của Quốc hội về cơ chế đặc thù và vận hành mô hình chính quyền ba cấp từ ngày 1/7/2025, TP.HCM tiếp tục khẳng định vai trò là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước và đầu tàu tăng trưởng của vùng Đông Nam Bộ.

Năm 2025, GRDP của TP.HCM đóng góp hơn 23% GDP cả nước, hơn 30% tổng thu ngân sách quốc gia và khoảng 20% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu. GRDP bình quân đầu người đạt 8.755 USD. Thành phố cũng từng bước triển khai hệ thống metro và bước đầu hình thành mô hình Trung tâm tài chính quốc tế.

Tốc độ tăng trưởng kinh tế của TP.HCM tiếp tục duy trì tích cực trong thời gian qua. Năm 2025, GRDP của thành phố đạt khoảng 8%; riêng quý I/2026 ghi nhận mức tăng trưởng cao nhất trong vòng 10 năm trở lại đây với khoảng 8%, cho thấy nền kinh tế đang phục hồi mạnh mẽ dù vẫn còn khoảng cách so với mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới.

Văn Sơn