Sở Xây dựng TP.HCM vừa trình 4 phương án triển khai chính sách miễn phí vé xe buýt, trong đó có 3 phương án áp dụng cho các tuyến được trợ giá và 1 phương án dành cho các tuyến không trợ giá. Nội dung này đang được lấy ý kiến từ Ủy ban MTTQ Việt Nam cùng các sở, ngành và đơn vị liên quan, nhằm hoàn thiện dự thảo Nghị quyết trình HĐND TP.HCM.

Đối với các tuyến xe buýt trợ giá, ba phương án được xây dựng theo các cách tiếp cận khác nhau. Phương án thứ nhất đề xuất Thành phố “mua” doanh thu của đơn vị vận tải, qua đó người dân được miễn phí hoàn toàn vé xe mà không cần thực hiện định danh hay quét thẻ. Việc thanh toán sẽ dựa trên doanh thu thỏa thuận hoặc chi phí chuyến, căn cứ vào dữ liệu từ hệ thống GPS và camera.

Ở phương án thứ hai, ngân sách sẽ thanh toán doanh thu dựa trên giá vé bình quân của từng tuyến, nhân với sản lượng hành khách. Số liệu hành khách được xác định thông qua hệ thống vé điện tử đã lắp đặt trên các phương tiện.

Phương án thứ ba, Thành phố chi trả trực tiếp toàn bộ chi phí sử dụng dịch vụ vận tải công cộng bằng xe buýt. Hành khách vẫn được miễn phí 100% giá vé, nhưng cần thực hiện định danh thông qua các phương thức như căn cước công dân, VNeID, thẻ ngân hàng, ví điện tử hoặc ứng dụng MultiGo. Dữ liệu lượt đi được ghi nhận qua hệ thống quét trên xe. Ưu điểm của phương án này là tận dụng hiệu quả hạ tầng công nghệ hiện có như GPS, camera và hệ thống thanh toán điện tử liên thông.

Trên cơ sở so sánh các yếu tố kỹ thuật và hiệu quả quản lý, Sở Xây dựng kiến nghị UBND TP.HCM lựa chọn phương án thứ ba khi chính sách được thông qua.

Đối với các tuyến xe buýt không trợ giá - nơi giá vé do doanh nghiệp tự quyết định việc áp dụng miễn phí cần có cơ chế bù đắp phù hợp để đảm bảo hiệu quả kinh doanh và tuân thủ quy định pháp luật. Theo đó, Sở Xây dựng đề xuất TP.HCM thanh toán theo số chuyến xe, dựa trên đơn giá do UBND ban hành. Tổng kinh phí dự kiến cho nhóm tuyến này khoảng 303 tỷ đồng, tính toán theo mặt bằng giá nhiên liệu hiện tại, và sẽ tiếp tục được tối ưu thông qua quá trình thương thảo với các đơn vị vận tải.

Tổng kinh phí triển khai chính sách miễn phí vé xe buýt trên toàn hệ thống - bao gồm cả tuyến trợ giá và không trợ giá ước tính khoảng 930 tỷ đồng.

Hiện TP.HCM có 180 tuyến xe buýt đang vận hành, trong đó 109 tuyến trợ giá và 71 tuyến không trợ giá, với sự tham gia của 42 đơn vị vận tải. Tổng số phương tiện đạt 2.432 xe, bao gồm 1.185 xe buýt điện và 182 xe sử dụng khí CNG. Thành phố đang đặt mục tiêu chuyển đổi toàn bộ đội xe sang sử dụng năng lượng sạch, hướng tới 100% xe buýt thân thiện môi trường vào năm 2030.

Về giá vé, các tuyến trợ giá hiện áp dụng mức từ 5.000 - 7.000 đồng/lượt đối với hành khách phổ thông và 3.000 đồng/lượt đối với học sinh, sinh viên. Trong khi đó, giá vé của các tuyến không trợ giá do doanh nghiệp tự xây dựng và kê khai theo quy định hiện hành.

Văn Hùng