(ĐTTCO) - Token hoá tài sản thực (RWA) đang là một trong những xu hướng nổi bật của tài chính số thế giới. Với Việt Nam, thời điểm hiện tại được đánh giá có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển thị trường này.
Thời điểm “vàng” cho Việt Nam
RWA là quá trình số hóa các tài sản truyền thống như bất động sản, trái phiếu, cổ phiếu, hàng hóa, nghệ thuật… thành các token kỹ thuật số trên blockchain. Những token này đại diện cho quyền sở hữu hoặc quyền lợi pháp lý tương đương, cho phép giao dịch dễ dàng, minh bạch và phân mảnh quyền sở hữu nhờ các ưu điểm của blockchain.
Theo dự báo từ Boston Consulting Group (BCG), thị trường RWA toàn cầu có thể đạt mốc 19.000 tỷ USD vào năm 2033. Riêng Việt Nam được đánh giá là thị trường có dư địa tăng trưởng lớn với tiềm năng kỳ vọng đạt 70-80 tỷ USD vào năm 2030.
Trước câu hỏi về việc đây có phải là thời điểm thuận lợi để Việt Nam phát triển thị trường RWA, ông Tony Trần, đồng sáng lập, Giám đốc nghiên cứu kinh tế On-chain tại On-chain Academy, cho biết Việt Nam đang có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển thị trường RWA trong giai đoạn hiện nay.
“Quan trọng hơn, các điều kiện đó đang hội tụ cùng một lúc. Đơn cử, Việt Nam sở hữu nền kinh tế thực năng động với nhu cầu huy động vốn rất lớn trong các lĩnh vực bất động sản, năng lượng tái tạo, hạ tầng, logistics và nông nghiệp, đây đều là những nhóm tài sản phù hợp để thử nghiệm token hóa”, ông Tony Trần phân tích.
Về nền tảng chính sách, Luật Công nghiệp công nghệ số và Nghị quyết 05 đã thiết lập hành lang pháp lý đầu tiên cho thị trường tài sản mã hoá, với trọng tâm là token hoá tài sản thực. Bên cạnh đó, định hướng xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TPHCM và Đà Nẵng mở ra cơ hội để Việt Nam thử nghiệm các mô hình tài chính mới trong một không gian pháp lý đặc thù, có kiểm soát.
Đồng tình với nhận định này, TS. Trần Quý, Viện trưởng Viện Phát triển kinh tế số Việt Nam, khẳng định: “Việt Nam không chỉ đang ở thời điểm thích hợp, mà đang thực sự đứng trước "điểm bùng phát" mang tính bước ngoặt lịch sử để tiếp nhận và vươn lên dẫn dắt xu hướng RWA trong khu vực.
Hoàn thiện pháp lý theo chuẩn quốc tế
Mặc dù những hành lang pháp lý đầu tiên đã được thiết lập, song theo nhiều chuyên gia thì Việt Nam vẫn cần hoàn thiện thêm nhiều yếu tố pháp lý để thị trường có thể thực sự vận hành. Chia sẻ với ĐTTC, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc khối Ngân hàng đầu tư, Công ty chứng khoán An Bình, cho rằng RWA là một vấn đề mang tính cấp thiết với Việt Nam.
Theo ông Minh, thị trường này sẽ giải quyết đồng thời 2 câu chuyện: đáp nhu cầu của nhà đầu tư về “khẩu vị” đầu tư mới, đồng thời giúp giải bài toán tăng thanh khoản cho nhiều loại tài sản. Tuy nhiên, đây cũng là mảng còn rất mới vì vậy cần hoàn thiện hơn về hành lang pháp lý.
Cũng chia sẻ về vấn đề pháp lý, ông Tony Trần nhìn nhận cần phải có cơ chế xác lập quyền pháp lý đối với tài sản được token hóa. Hiện chưa có quy định rõ ràng về việc token đại diện cho quyền sở hữu hay chỉ là quyền hưởng lợi đối với tài sản gốc hay cả hai, đặc biệt với bất động sản và các loại hàng hóa. Điều này cần được cụ thể hoá trong Bộ luật Dân sự hoặc các nghị định liên quan.
Song song đó, cần phải xây dựng một hạ tầng giám sát on-chain theo chuẩn quốc tế. Để thị trường vận hành bền vững đòi hỏi cơ quan quản lý có năng lực giám sát giao dịch tài sản mã hóa on-chain theo thời gian thực mà không chỉ dựa vào báo cáo định kỳ từ sàn.
Cuối cùng là lộ trình mở rộng phạm vi tài sản. Nghị quyết 05 hiện chỉ cho phép token hoá tài sản thực, loại trừ chứng khoán và tiền pháp định. Điều này tạo ra khoảng trống lớn khi phần lớn thanh khoản RWA toàn cầu đến từ trái phiếu chính phủ, quỹ thị trường tiền tệ và các công cụ tài chính khác. “Chính phủ cần có lộ trình rõ ràng để mở rộng dần phạm vi, nâng cao mức độ đa dạng hóa của thị trường tài chính”, ông Tony Trần chia sẻ.
Có một điểm cũng được nhắc tới khá nhiều đó là RWA góp phần giải bài toán thanh khoản cho nhiều loại tài sản, nhưng không phải “cây đũa thần” tự sinh ra thanh khoản. Nói về điều này, TS. Trần Quý lý giải: “Công nghệ blockchain ưu việt ở chỗ nó mang lại khả năng giao dịch. Nó có thể “băm nhỏ” một tòa tháp thương mại ngàn tỷ thành hàng triệu phần, cho phép chuyển nhượng 24/7 xuyên biên giới với tốc độ thanh toán ngay tức thì. Thế nhưng, thanh khoản lại thuộc về quy luật cung cầu của kinh tế học”.
Theo ông Quý, lịch sử thị trường RWA quốc tế đã ghi nhận vô số dự án sụp đổ vì sa vào "cái bẫy thanh khoản ảo". Từ đó, thị trường rút ra một định lý bất di bất dịch, nếu một tài sản cơ sở ngoài đời thực đang vướng mắc pháp lý, định giá trên trời thì việc token hóa chỉ đơn giản là tạo ra một "tài sản tồi" được giao dịch nhanh hơn trên Internet. Bởi công nghệ không thể bẻ cong được quy luật cung cầu.
Giống như thị trường chứng khoán, thị trường RWA bắt buộc phải có các định chế tài chính, ngân hàng lớn tham gia cam kết cung ứng vốn, yết giá mua/bán liên tục nhằm đảm bảo nhà đầu tư nhỏ lẻ luôn có thể rút vốn khi cần. RWA phải được hệ thống pháp luật và tài chính chấp nhận làm tài sản thế chấp an toàn để vay vốn. Chỉ khi dòng tiền được kích hoạt luân chuyển liên tục, RWA mới thực sự trở thành động cơ tăng trưởng thiết thực cho nền kinh tế.
Thanh Dung
