“Những vấn đề sáng tác và biểu diễn nghệ thuật sân khấu cần quan tâm hiện nay” là chủ đề cuộc trao đổi mới đây giữa Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TPHCM, Sở VH-TT TPHCM với các nghệ sĩ, diễn viên, đạo diễn, tác giả, các sân khấu tư nhân và sân khấu công lập. Những trao đổi, đóng góp thẳng thắn đều hướng đến thúc đẩy sự phát triển của sân khấu tại TPHCM.

Nhiều “điểm nghẽn” cần tháo gỡ

Tại cuộc trao đổi, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TPHCM Đinh Thị Thanh Thủy nhắc lại một thời hoàng kim của sân khấu TPHCM, đặc biệt là sức sống bền bỉ của sân khấu qua các giai đoạn biến động của lịch sử mà gần nhất là nỗ lực phục hồi sau đại dịch Covid-19.

“Sau đại dịch, chính sức mạnh tinh thần từ những giá trị cốt lõi mà nghệ thuật mang lại đã giúp người làm sân khấu mạnh dạn vượt qua mọi khó khăn, tích cực làm nghề, sáng đèn sàn diễn, hoạt động sôi nổi”, đồng chí Đinh Thị Thanh Thủy chia sẻ. Là người gắn bó nhiều năm với đời sống văn hóa nghệ thuật thành phố, đồng chí cũng thẳng thắn nhận định về những “điểm nghẽn” của sân khấu hiện nay, trong đó nổi lên các khó khăn về khâu sáng tác.

Bởi, đã lâu rồi sân khấu thành phố không có những vở diễn gây tiếng vang lớn, những vở diễn phản ánh được những điều mà khán giả hiện nay quan tâm. Đây đó vẫn có những vở mang hơi thở thời đại nhưng chỉ dừng lại phản ánh một góc nhỏ cuộc sống. Nhiều kịch bản mới còn đơn giản, mang tính thị trường, đáp ứng những nhu cầu giải trí tức thời của khán giả. Vắng bóng những tác phẩm có chiều sâu tư tưởng, có giá trị nhân văn, có tính giáo dục… Điều này cũng dẫn đến một thực tế là không ít nhà sản xuất vì chạy theo lợi nhuận nên đầu tư cho vở diễn hời hợt, thiếu nghiêm túc; một số nghệ sĩ dù tài năng nhưng lại dễ dãi trong biểu diễn…

Cuộc trao đổi giữa Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TPHCM, Sở VH-TT TPHCM với các nghệ sĩ, diễn viên, đạo diễn, tác giả, sân khấu tư nhân và sân khấu công lập đã phần nào phản ánh rõ những vấn đề bất cập trong sáng tác và biểu diễn nghệ thuật sân khấu hiện nay. Từ đó đòi hỏi cần có sự tiếp “lửa”, sự đồng hành, chia sẻ của các cấp chính quyền với các nghệ sĩ, người làm sân khấu hướng đến mục tiêu góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa nghệ thuật truyền thống và tạo điều kiện cho thế hệ nghệ sĩ trẻ phát triển tài năng.

Trăn trở với thực trạng nghệ thuật sân khấu TPHCM, đạo diễn Tôn Thất Cần, Phó Chủ tịch Hội Sân khấu TPHCM, chia sẻ: “TPHCM có nhiều tác giả giỏi, tâm huyết, nhưng các sân khấu chỉ “đặt hàng” kịch bản khi chuẩn bị tham gia liên hoan, hội diễn. Trong khi đó, thù lao cho các tác giả, đạo diễn ở các nhà hát công lập hiện rất thấp, không tương xứng với tài năng, chất xám mà họ bỏ ra. Bên cạnh đó, sân khấu TPHCM vẫn đang bỏ lỡ nguồn khán giả du khách quốc tế khi thiếu đi các chương trình dành riêng phục vụ du lịch với thời lượng ngắn, nội dung súc tích, đáp ứng nhu cầu tìm hiểu văn hóa bản địa của du khách. Đây chính là một hướng đi quan trọng để góp phần đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa”.

Tạo điều kiện để sân khấu phát triển

Có một vấn đề không mới nhưng luôn là thực tế buồn của sân khấu TPHCM: thiếu các rạp hát để phục vụ biểu diễn. NSND Kim Xuân băn khoăn: “Khi nhắc đến nghệ thuật sân khấu TPHCM, người ta hay nhắc tới sân khấu xã hội hóa. Và thực tế, hầu hết các sân khấu sáng đèn hiện nay đều của tư nhân. Thế nhưng, họ đang phải làm việc trong một điều kiện rất chông chênh, mỗi suất diễn đều phải tính toán thuê rạp ở đâu, tiền thuê bao nhiêu, thu có đủ bù chi hay không… Chẳng ai dám đầu tư dài hạn khi luôn thường trực nỗi lo mai này diễn ở đâu, tiền thuê lên bao nhiêu. Tôi và rất nhiều anh em nghệ sĩ đều ước ao thành phố sớm đầu tư các cơ sở vật chất, điểm diễn nghệ thuật để hỗ trợ các sân khấu cả công lập và xã hội hóa có điều kiện ổn định để phát triển tốt hơn, dài hơi hơn”.

Bên cạnh đó, nhiều nghệ sĩ sân khấu cũng nêu ra những vấn đề tâm tư, như: có quy chế chặt chẽ về chế độ đãi ngộ cho nghệ sĩ, quyền lợi pháp lý và cơ chế bảo vệ nghệ sĩ trong hoạt động nghệ thuật; cần siết chặt quản lý chất lượng và thời lượng biểu diễn vở diễn sau khi Hội đồng nghệ thuật thành phố đã phúc khảo; nâng chất lượng đào tạo nguồn nhân lực kế thừa, hỗ trợ người làm công việc hậu đài, quan tâm lực lượng sáng tác kịch bản nghệ thuật truyền thống…

THÚY BÌNH