Lãi vay, chi phí logistics, nguyên liệu, năng lượng đang tăng, đặt doanh nghiệp (DN) vào bài toán không chỉ là doanh thu mà còn giữ được bao nhiêu lợi nhuận sau mỗi vòng quay vốn.
Áp lực này tạo ra sự phân hóa rõ rệt trong DN. Một nhóm DN phản ứng bằng cách cắt giảm nhân sự, thu hẹp marketing, trì hoãn đầu tư hoặc giảm các khoản chi cho công nghệ. Cách xử lý này giúp giảm áp lực dòng tiền trước mắt, đồng thời làm suy giảm năng lực cạnh tranh về dài hạn. Khi các khoản đầu tư cho thương hiệu, con người và hệ thống bị thu hẹp, khả năng phục hồi của DN cũng yếu dần.
Một thay đổi lớn đang diễn ra trong cộng đồng DN là sự dịch chuyển trong tư duy quản trị chi phí. Trước đây, chi phí thường được xem là phần việc của bộ phận tài chính - kế toán hoặc vận hành. Hiện nay, bài toán này gắn trực tiếp với chiến lược tăng trưởng, công nghệ, chuỗi cung ứng và mô hình kinh doanh.
Bà Nguyễn Thị Xuân Mãi - Giám đốc Wepar cho rằng, nhiều DN hiện vẫn nhầm lẫn giữa việc cắt giảm chi phí và tối ưu chi phí. Trong khi, điều DN cần hiện nay là tối ưu vận hành, kiểm soát dữ liệu tốt hơn và sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn để tạo ra giá trị bền vững trong dài hạn.
Ở nhóm DN chủ động, nhiều đơn vị đã chuẩn hóa quy trình, tối ưu tồn kho, kiểm soát dòng tiền, số hóa dữ liệu khách hàng và đo lường hiệu suất theo thời gian thực. Mục tiêu không chỉ là giảm khoản chi mà nâng hiệu quả của từng đồng vốn bỏ ra.
Bên cạnh đó, quản trị chi phí cũng đang được DN được đưa vào chiến lược tăng trưởng, mô hình kinh doanh, chuỗi cung ứng, công nghệ và văn hóa vận hành của DN.
Bà Nguyễn Thị Xuân Mãi cho rằng: “ Trong bối cảnh chi phí tăng, nhiều đơn vị vẫn tăng trưởng doanh thu nhưng biên lợi nhuận giảm rất nhanh vì quản trị thiếu dữ liệu, vận hành cảm tính và phụ thuộc quá nhiều vào các giải pháp ngắn hạn. Khi thị trường biến động mạnh, những điểm yếu này sẽ lộ ra rất rõ.
Theo bà Mãi, DN hiện cần thay đổi tư duy về chi phí, bởi không phải khoản chi nào cũng làm giảm hiệu quả kinh doanh. Đặc biệt, nếu DN cắt nhầm vào những bộ phận tạo ra trải nghiệm khách hàng, chất lượng dịch vụ hoặc năng lực vận hành thì DN sẽ mất nhiều hơn phần tiết kiệm được. Do vậy, cần ưu tiên tối ưu quy trình, số hóa và nâng hiệu suất vận hành để giữ được khả năng tăng trưởng dài hạn.
Ông Nguyễn Văn Khỏe - Giám đốc Công ty CP Công nghệ Nhiệt Mặt Trời nhìn nhận, do nhiều khách hàng khó khăn tạm dừng dự án, kéo dài thời gian ra quyết định khiến dòng tiền của DN bị kéo căng. Song, điều đáng lo là khả năng thích nghi của nhiều DN.
Hiện, AI sẽ làm thay đổi mạnh cách DN vận hành trong vài năm tới. Khoảng cách giữa các DN sau này sẽ không chỉ nằm ở quy mô vốn hay thị phần mà ở tốc độ ứng dụng công nghệ và khả năng quản trị dữ liệu. DN thích nghi nhanh với AI có thể giảm đáng kể chi phí trung gian, tăng tốc độ xử lý công việc và cải thiện chất lượng ra quyết định. Đây sẽ là lợi thế rất lớn trong giai đoạn cạnh tranh bằng hiệu quả vận hành.
Theo bà Nguyễn Phạm Cẩm Tú - nhà sáng lập CAS Energy, chi phí vốn hiện là áp lực rất lớn với DN năng lượng. Việc được giảm lãi suất không chỉ giúp cải thiện hiệu quả tài chính mà còn tạo thêm dư địa để DN tái đầu tư vào công nghệ, con người và mở rộng dự án. Hiện nay, các quỹ đầu tư đánh giá rất kỹ năng lực quản trị, dữ liệu vận hành và mức độ minh bạch trước khi quyết định giải ngân.
Bà Tú cũng nhấn mạnh, việc tiếp cận vốn xanh hiện cũng thúc đẩy nhiều DN thay đổi cách vận hành. Các yêu cầu về minh bạch dữ liệu, truy xuất nguồn gốc và quản trị bền vững đang tác động trực tiếp đến cấu trúc chi phí và khả năng tiếp cận dòng vốn dài hạn.
Chi phí tăng cao và lợi thế ngày càng thuộc về doanh nghiệp kiểm soát tốt vận hành, thích nghi nhanh với công nghệ và biết sử dụng chi phí như một công cụ nâng cấp mô hình tăng trưởng.
Thanh Ngân
