(ĐTTCO) - Sáng 24-4, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì Hội nghị toàn quốc về đẩy mạnh phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công năm 2026.

Nguyên nhân giải ngân chậm có cả chủ quan và khách quan

Phát biểu kết luận hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng biểu dương và ghi nhận, đánh giá cao 7 bộ, cơ quan và 16 địa phương có tỷ lệ giải ngân cao hơn mức bình quân chung của cả nước; đồng thời nghiêm khắc phê bình 28 bộ, cơ quan và 18 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới mức bình quân chung cả nước.

Đặt câu hỏi “Tại sao cùng một mặt bằng pháp lý, cùng một hệ thống, cùng quy định có bộ, cơ quan, địa phương giải ngân rất nhanh, có những địa phương giải ngân rất chậm, đặc biệt có một số bộ, ngành, địa phương chưa giải ngân,” Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng nguyên nhân giải ngân chậm có cả nguyên nhân chủ quan và khách quan, trong đó nguyên nhân chủ quan là chủ yếu.

Thủ tướng Chính phủ cho rằng nguyên nhân của giải ngân đầu tư công chậm là do kỷ luật, kỷ cương hành chính chưa nghiêm; công tác thanh, kiểm tra, đôn đốc còn hạn chế; việc xử lý các dự án chậm tiến độ chưa nghiêm; sự phối hợp với các cơ quan thiếu chặt chẽ; năng lực của một số chủ đầu tư, ban quản lý dự án, nhà thầu còn hạn chế.

Thủ tướng cũng cho rằng công tác chuẩn bị đầu tư dự án còn bất cập; công tác giải phóng mặt bằng số địa phương còn chậm, thiếu quyết liệt; nguồn cung cấp nguyên vật liệu xây dựng thiếu; giá nguyên vật liệu, chi phí nhân công tăng; việc hướng dẫn điều chỉnh giá của các cơ quan, địa phương chưa kịp thời.

Để thúc đẩy giải ngân đầu tư công, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu tiếp tục quán triệt, thực hiện nghiêm túc, quyết liệt, hiệu quả các nghị quyết, kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ, chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về đẩy mạnh phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công; đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công phải đi đôi với bảo đảm chất lượng công trình, an toàn lao động, chống tham nhũng, tiêu cực, thất thoát, lãng phí; mọi quyết định đầu tư, phân bổ vốn cần phải thực hiện hạch toán hiệu quả kinh tế-xã hội, đánh giá hiệu quả đầu tư; giữ vững kỷ luật, kỷ cương hành chính và kỷ luật đầu tư công; phát huy cao nhất tinh thần quyết tâm, nỗ lực và hành động quyết liệt trong toàn hệ thống.

Kiên quyết loại bỏ dự án “giữ chỗ", tình trạng “vốn chờ dự án"

Chỉ rõ kết quả giải ngân vốn đầu tư công của bộ, cơ quan, địa phương là một trong các tiêu chí quan trọng để đánh giá cán bộ theo Quy định 366-QĐ/TW của Bộ Chính trị, Thủ tướng yêu cầu đề cao hơn nữa vai trò người đứng đầu các bộ, cơ quan, đơn vị, người đứng đầu cấp ủy và chính quyền địa phương; phân công cụ thể lãnh đạo, cán bộ phụ trách từng dự án, cá thể hóa trách nhiệm để làm cơ sở đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ; thay thế ngay Ban Quản lý dự án, nhà tư vấn, nhà thầu, những cán bộ, công chức, viên chức yếu kém, hạn chế về năng lực chuyên môn và trách nhiệm, không đáp ứng yêu cầu; kiên quyết xử lý các hành vi sai phạm, tiêu cực trong quản lý, sử dụng vốn đầu tư công.

Thủ tướng chỉ đạo làm tốt hơn nữa công tác chuẩn bị đầu tư, nhất là việc lựa chọn dự án đầu tư thực sự cần thiết, hiệu quả, phù hợp với quy hoạch, khả năng cân đối vốn, bảo đảm kỹ lưỡng từ khâu chuẩn bị dự án, đăng ký vốn, lập kế hoạch, phân bổ vốn, giám sát, đánh giá... Kiên quyết loại bỏ việc đăng ký dự án mang tính chất “giữ chỗ", tình trạng “vốn chờ dự án."

Lập kế hoạch giải ngân đối với từng dự án; kịp thời điều chuyển vốn đối với các dự án không có khả năng giải ngân hoặc giải ngân không hết sang các dự án có khả năng giải ngân tốt và có nhu cầu bổ sung vốn. Chủ động kiểm tra, đôn đốc, xử lý vướng mắc phát sinh ngay tại đơn vị, công trường; xác định những tồn tại, yếu kém ở từng khâu trong chỉ đạo, điều hành, quản lý đến tổ chức thực hiện ở từng dự án, từng địa bàn để nhanh chóng có giải pháp xử lý vướng mắc.

Thủ tướng giao Bộ Tài chính chủ trì, cùng các cơ quan sớm nghiên cứu, xây dựng dự án Luật hợp nhất Luật Đầu tư công và Luật Ngân sách nhà nước, sửa đổi Luật Đấu thầu, trình Quốc hội ngay tại Kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI; tiếp tục rà soát các vướng mắc trong thể chế, cơ chế, chính sách liên quan đến đầu tư công, nhất là các quy định về đấu thầu, xây dựng, đất đai... để tháo gỡ theo thẩm quyền hoặc báo cáo, đề xuất cấp có thẩm quyền, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho chủ trương thực hiện; trước mắt như cơ chế chỉ định thầu đối với gói thầu tư vấn, gói thầu xây lắp, gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ.

Thủ tướng chỉ đạo phân bổ ngay đối với kế hoạch vốn năm 2026 đã được giao nhưng đến nay chưa phân bổ chi tiết cho nhiệm vụ, dự án; đến hết ngày 10/5, bộ, cơ quan, địa phương nào chưa phân bổ hết thì phải có văn bản báo cáo rõ lý do, nguyên nhân, trách nhiệm tập thể, cá nhân, gửi Bộ Tài chính trước ngày 15/5. Bộ Tài chính tổng hợp, đề xuất báo cáo cấp có thẩm quyền phương án xử lý số vốn chưa phân bổ chi tiết trong tháng 5/2026 theo quy định.

Thủ tướng yêu cầu các bộ, cơ quan, địa phương, nhất là người đứng đầu phải xác định giải ngân vốn đầu tư công là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm, ưu tiên hàng đầu của năm 2026; tập trung lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện quyết liệt, đồng bộ, kịp thời, hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp nhằm tạo chuyển biến rõ rệt trong giải ngân vốn đầu tư công, phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn năm 2026, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số.

Hoàng Dung