Chiều 8-6, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM Nguyễn Phước Lộc đã có buổi làm việc với Sở Y tế về thí điểm tầm soát ung thư tại các xã, phường, đặc khu trên địa bàn thành phố.

Ưu tiên tầm soát cho nhóm nguy cơ cao

Theo PGS-TS-BS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TPHCM, hiện các nghị quyết và định hướng phát triển y tế đã đề cập khá rõ cả hai nội dung là khám sức khỏe và tầm soát bệnh. Tuy nhiên, hai hoạt động có mục tiêu khác nhau. Khám sức khỏe định kỳ chủ yếu giúp đánh giá, phân loại tình trạng sức khỏe của người dân, từ đó mỗi người có thể chủ động điều chỉnh lối sống, tăng cường vận động và thực hiện các biện pháp phòng bệnh phù hợp.

Trong khi đó, tầm soát bệnh lý nhằm phát hiện sớm bệnh ngay từ khi chưa xuất hiện triệu chứng. Đây là giải pháp có ý nghĩa rất quan trọng trong công tác dự phòng, giúp can thiệp kịp thời, nâng cao hiệu quả điều trị và giảm nguy cơ bệnh tiến triển nặng. "Trước mắt, cần ưu tiên tầm soát ung thư cổ tử cung cho nhóm phụ nữ có nguy cơ, với cách tiếp cận nhân văn, thuận tiện và khả thi. Nếu triển khai hiệu quả, TPHCM có thể trở thành một trong những địa phương đi đầu cả nước trong công tác tầm soát ung thư cổ tử cung với mô hình đồng bộ, độ bao phủ rộng. Kết quả từ giai đoạn thí điểm sẽ là cơ sở quan trọng để đánh giá hiệu quả, hoàn thiện mô hình và từng bước mở rộng triển khai trong thời gian tới", PGS-TS-BS Tăng Chí Thượng nhấn mạnh.

Tại buổi làm việc, PGS-TS Nguyễn Anh Dũng, Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM, cho biết trong giai đoạn tới, ngành y tế thành phố sẽ triển khai chương trình tầm soát các bệnh lý trọng điểm theo hướng sàng lọc cộng đồng, trong đó ưu tiên 5 loại ung thư gồm ung thư cổ tử cung, ung thư vú, ung thư đại trực tràng, ung thư gan và ung thư tuyến tiền liệt. Đây đều là những bệnh có tỷ lệ mắc và tử vong cao, gây gánh nặng lớn cho hệ thống y tế và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống của người dân.

“Tầm soát và phát hiện sớm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong công tác phòng chống ung thư, giúp giảm nguy cơ tử vong, giảm gánh nặng bệnh tật, đồng thời nâng cao hiệu quả điều trị và tăng cơ hội chữa khỏi cho người bệnh”, PGS-TS Nguyễn Anh Dũng thông tin.

Đồng thời, PGS-TS Nguyễn Anh Dũng cho biết, trong năm 2026, TPHCM dự kiến triển khai chương trình khám sức khỏe và tầm soát bệnh quy mô lớn trên toàn địa bàn. Việc tổ chức tầm soát trên diện rộng đòi hỏi phải cân nhắc kỹ lưỡng giữa nguồn lực tài chính, khả năng triển khai và hiệu quả mang lại. Tuy nhiên, xét trên góc độ lợi ích sức khỏe cộng đồng cũng như hiệu quả kinh tế lâu dài, đây là chương trình cần được ưu tiên thực hiện và không nên chậm trễ.

Từng bước chấm dứt ung thư cổ tử cung

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Phó Bí thư Thành ủy TPHCM Nguyễn Phước Lộc nhấn mạnh công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt của Đảng bộ và chính quyền thành phố.

Việc triển khai chương trình tầm soát ung thư tại cộng đồng là bước đi cụ thể nhằm thực hiện chủ trương chăm sóc sức khỏe nhân dân theo tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về xây dựng nền y tế lấy người dân làm trung tâm, chuyển mạnh từ chữa bệnh sang phòng bệnh, từ điều trị bệnh sang chăm sóc sức khỏe toàn diện và chủ động. Đây không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành y tế mà cần có sự tham gia của cả hệ thống chính trị, các tổ chức xã hội và cộng đồng.

Phó Bí thư Thành ủy Nguyễn Phước Lộc đánh giá cao những đề xuất của ngành y tế thành phố trong việc xây dựng mô hình tầm soát bệnh lý tại cơ sở, nhất là việc ứng dụng khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) trong phát hiện sớm bệnh tật.

"Việc phát hiện sớm các bệnh lý ung thư và các bệnh không lây nhiễm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, giúp nâng cao hiệu quả điều trị, giảm chi phí y tế, giảm gánh nặng cho gia đình và xã hội, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng dân số và chất lượng nguồn nhân lực của thành phố”, đồng chí Nguyễn Phước Lộc nhấn mạnh.

Đồng chí Nguyễn Phước Lộc lưu ý chương trình cần được triển khai đồng bộ với kế hoạch khám sức khỏe toàn dân mà TPHCM đang thực hiện. Trong đó, khám sức khỏe định kỳ giúp đánh giá tổng thể tình trạng sức khỏe của người dân, còn tầm soát có vai trò phát hiện sớm các bệnh lý nguy hiểm khi chưa xuất hiện triệu chứng lâm sàng. Hai hoạt động này cần được kết nối trong một hệ thống quản lý sức khỏe thống nhất nhằm hình thành cơ sở dữ liệu sức khỏe toàn dân, phục vụ công tác chăm sóc sức khỏe lâu dài.

"Sở Y tế tiếp tục hoàn thiện đề án thí điểm theo hướng lựa chọn những bệnh lý ưu tiên, có tính cấp thiết và phù hợp với điều kiện thực tiễn của thành phố; đồng thời xây dựng lộ trình triển khai khoa học, bảo đảm hiệu quả, khả thi và tiết kiệm nguồn lực", đồng chí Nguyễn Phước Lộc yêu cầu.

Theo đồng chí Nguyễn Phước Lộc, bên cạnh nguồn lực ngân sách nhà nước, ngành y tế cần nghiên cứu cơ chế huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội hóa, phát huy vai trò của các bệnh viện công lập, ngoài công lập, các tổ chức, doanh nghiệp và các đơn vị đồng hành trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe. Chú trọng công tác truyền thông nhằm giúp người dân hiểu đúng về ý nghĩa của tầm soát bệnh tật, chủ động tham gia các chương trình chăm sóc sức khỏe.

“Thành phố sẽ ưu tiên ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và các giải pháp y tế thông minh để nâng cao hiệu quả triển khai, giảm chi phí, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân tiếp cận các dịch vụ y tế chất lượng ngay tại địa phương”, Phó Bí thư Thành ủy TPHCM Nguyễn Phước Lộc cho biết.

Đồng thời, đồng chí Nguyễn Phước Lộc kỳ vọng kết quả triển khai thí điểm sẽ tạo cơ sở thực tiễn quan trọng để thành phố đánh giá, hoàn thiện mô hình, từng bước nhân rộng trong thời gian tới, hướng tới mục tiêu xây dựng hệ thống y tế dự phòng hiện đại, chủ động, lấy người dân làm trung tâm phục vụ và bảo đảm mọi người dân đều được chăm sóc sức khỏe một cách công bằng, toàn diện và hiệu quả.

Box

PGS-TS-BS HOÀNG THỊ DIỄM TUYẾT, Giám đốc Bệnh viện Hùng Vương:

Đề xuất tầm soát ung thư cổ tử cung bằng AI

Nên ưu tiên tầm soát ung thư cổ tử cung trong giai đoạn đầu của chương trình thí điểm. Đây là một trong những loại ung thư có khả năng dự phòng hiệu quả thông qua tiêm vaccine HPV và phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư để điều trị kịp thời.

Hiện có nhiều phương pháp tầm soát ung thư cổ tử cung như xét nghiệm Pap smear (phết tế bào cổ tử cung), xét nghiệm HPV hay tế bào nhúng dịch. Tuy nhiên, trong giai đoạn thí điểm, thành phố nên lựa chọn phương pháp ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) do chi phí thấp, thời gian trả kết quả nhanh, chỉ khoảng 1-2 phút sau khi quét hình ảnh và phân tích bằng hệ thống AI. Việc ứng dụng AI cũng giúp phát hiện sớm nguy cơ và đưa ra hướng xử trí phù hợp, góp phần nâng cao hiệu quả tầm soát trong cộng đồng.

THÀNH AN