Năm 2025 khép lại với những dấu hiệu rõ ràng về sự leo thang xung đột dai dẳng ở nhiều khu vực trên thế giới. Năm 2026 đang dần trở thành một năm quyết định khi quyền tự chủ chiến lược, dựa trên năng lực quân sự, đang trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Tốc độ quân sự hóa chưa có tiền lệ

Ngày 7-1 vừa qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố muốn tăng 50% ngân sách quốc phòng của nước này trong năm tới, lên mức kỷ lục 1.500 tỷ USD, nhằm đối phó với những gì ông gọi là “thời kỳ đầy bất ổn và nguy hiểm”.

Phát biểu trên mạng xã hội Truth Social, ông Donald Trump nhấn mạnh điều này sẽ cho phép Mỹ xây dựng “quân đội trong mơ” và quan trọng hơn là bảo đảm an toàn, an ninh cho đất nước.

Chỉ 10 ngày trước ngày đề xuất của Tổng thống Mỹ, nội các Nhật Bản, ngày 28-12-2025, thông qua ngân sách quốc phòng khoảng 58 tỷ USD, mức cao kỷ lục. Dự thảo ngân sách quốc phòng cho năm tài chính 2026 cao hơn 9,4% so với năm ngoái.

Bộ Quốc phòng Nhật Bản cho biết, đây là lần đầu ngân sách quân sự vượt mức 9.000 tỷ yen, trong lúc nước này “đẩy nhanh quá trình chuyển đổi về quốc phòng”.

Trước Nhật Bản, ngày 3-12-2025, Quốc hội Hàn Quốc cũng đã thông qua ngân sách quốc phòng năm 2026 lên tới 65.800 tỷ won (khoảng 44,8 tỷ USD), tăng 7,5% so với năm 2025 và là mức cao nhất trong lịch sử Hàn Quốc.

Khoản ngân sách này chủ yếu tập trung vào tăng cường năng lực ứng phó trong việc chuyển giao quyền kiểm soát tác chiến thời chiến từ Mỹ sang Hàn Quốc trong tương lai, xây dựng lực lượng vũ trang ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và thiết bị bay không người lái, cũng như cải thiện điều kiện phục vụ trong quân ngũ nhằm “nâng cao tinh thần” của các binh sĩ.

Australia cũng đang gấp rút thay đổi sâu rộng chính sách và cấu trúc quốc phòng. Một trong những động thái đáng chú ý của Australia là kế hoạch tái cơ cấu quy mô lớn thông qua việc thành lập Cơ quan cung cấp quốc phòng (DDA) nhằm tăng cường hiệu quả trong mua sắm, sản xuất và phát triển năng lực quân sự.

Quyết định này được đánh giá sẽ giúp hiện đại hóa toàn diện hệ thống quốc phòng, nâng cao hiệu quả đầu tư, rút ngắn thời gian triển khai các dự án quân sự trọng điểm, đồng thời đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của môi trường an ninh khu vực và các cam kết hợp tác quốc tế.

Đây được xem là một trong những bước cải tổ lớn của nước này kể từ Thế chiến II, với ngân sách cam kết lên tới hàng trăm tỷ USD. Không chỉ phục vụ các mục tiêu trước mắt, bước đi này còn được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng lâu dài để Australia xây dựng năng lực quốc phòng hiện đại, linh hoạt và bền vững.

Tác động tích lũy

Thế giới đã kết thúc năm 2025 với những dấu hiệu rõ ràng về sự leo thang xung đột dai dẳng và khó có thể kết thúc tốt đẹp ở Ukraine, Trung Đông.

Thế giới bước vào năm 2026 trong bối cảnh bất ổn quốc tế mới, mở đầu là sự can thiệp trực tiếp của Mỹ vào Venezuela, đỉnh điểm là việc bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro, đã mở ra những kịch bản chưa từng có và gây bất ổn sâu sắc trong một trật tự toàn cầu vốn đã mong manh.

Theo giới quan sát, khi các quy tắc không còn mang tính phổ quát, sự bất ổn không phải là nhất thời, những quy tắc ngầm từng kiềm chế sự hỗn loạn không còn được áp dụng nữa.

Tính dự đoán chiến lược, chủ nghĩa đa phương hiệu quả và quan niệm về vai trò lãnh đạo của Mỹ như một lực lượng ổn định đã được thay thế bằng một cách tiếp cận mang tính giao dịch, đột ngột và cá nhân hóa cao độ.

Theo báo cáo của Liên hợp quốc vào tháng 4-2025, chi tiêu quân sự toàn cầu đạt 2.720 tỷ USD năm 2024, tăng 9,4% so với 2023.

Đây là mức tăng trưởng hàng năm cao kỷ lục, chưa từng có tiền lệ kể từ sau chiến tranh lạnh.

Theo một bài phân tích mới đây được đăng trên trang Worldwide Governance Indicators của Ngân hàng Thế giới (WB), vào năm 2026, những tác động tích lũy của sự thay đổi này đã sớm bộc lộ và tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn.

Các đồng minh bắt đầu hành động độc lập, các đối thủ thử thách giới hạn một cách quyết liệt hơn, các phản ứng quốc tế sẽ không nhất quán hoặc mang tính chọn lọc.

Trong một thế giới vốn đã căng thẳng bởi các cuộc xung đột khu vực, căng thẳng năng lượng, sự mong manh tiềm tàng của nền kinh tế và các quốc gia suy yếu, sự khó lường quân sự có thể không gây ra nhiều xung đột hơn, mà là những xung đột khó quản lý hơn, khó hòa giải hơn và dễ leo thang hơn trong năm 2026.

Dự báo, nhiều nước sẽ phải đánh giá lại cách tiếp cận an ninh, quốc phòng truyền thống lâu nay của mình.

KHÁNH HƯNG tổng hợp