Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký ban hành Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 30/3/2026, yêu cầu triển khai quyết liệt các giải pháp tiết kiệm điện và thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà trên phạm vi cả nước.

Chỉ thị khẳng định bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định, liên tục cho sản xuất và đời sống là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa quyết định đối với tăng trưởng kinh tế và an ninh năng lượng quốc gia.

Trong bối cảnh năm 2026 là năm đầu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030 với mục tiêu tăng trưởng cao, nhu cầu điện năng gia tăng mạnh, trong khi thị trường năng lượng thế giới còn nhiều biến động, nguy cơ mất cân đối cung - cầu điện, nhất là giai đoạn 2026 - 2028, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có giải pháp đồng bộ, hiệu quả.

Năm 2026, mục tiêu đặt ra là tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ toàn quốc; riêng các tháng cao điểm nắng nóng từ tháng 4 đến tháng 7, mức tiết kiệm tối thiểu phải đạt 10%. Đồng thời, các chương trình quản lý nhu cầu điện, điều chỉnh phụ tải cần được triển khai đồng bộ nhằm giảm ít nhất 3.000MW công suất phụ tải vào giờ cao điểm khi hệ thống có nguy cơ mất cân đối cung - cầu.

Song song đó, việc phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ được đẩy mạnh tại cơ quan công sở, doanh nghiệp và hộ gia đình, khuyến khích kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng để tăng tính linh hoạt và chủ động nguồn điện tại chỗ. Mục tiêu hướng tới khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình tham gia lắp đặt hoặc đạt 20% công suất theo kế hoạch giai đoạn 2026 - 2030 của từng địa phương.

Các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp được yêu cầu khẩn trương xây dựng kế hoạch hành động cụ thể cho năm 2026, trong đó xác định rõ chỉ tiêu tiết kiệm điện, lộ trình triển khai và trách nhiệm của từng đơn vị.

Việc thực hiện phải gắn với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu. Đồng thời, cần triển khai đồng bộ các giải pháp giảm phụ tải đỉnh, dịch chuyển phụ tải, chủ động huy động nguồn điện tại chỗ và nguồn dự phòng, tăng cường tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng, cũng như siết chặt kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi sử dụng điện lãng phí.

Tại cơ quan công sở, việc tiết kiệm điện phải được thực hiện nghiêm túc, bao gồm kiểm soát tiêu thụ điện trong giờ cao điểm, thay thế thiết bị hiệu suất thấp và ứng dụng công nghệ số trong quản lý năng lượng. Trong lĩnh vực chiếu sáng công cộng và quảng cáo ngoài trời, các địa phương cần xây dựng kế hoạch tiết giảm tối thiểu 30% điện năng tiêu thụ, đồng thời điều chỉnh thời gian vận hành hợp lý, đặc biệt hạn chế chiếu sáng không cần thiết sau 23h.

Đối với doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm, cần chủ động xây dựng kế hoạch sử dụng điện tiết kiệm, điều chỉnh hoạt động sản xuất nhằm hạn chế tiêu thụ điện vào giờ cao điểm, đồng thời chuẩn bị nguồn điện dự phòng và tích hợp năng lượng tái tạo.

Các đơn vị có mức tiêu thụ từ 500.000 kWh/năm trở lên phải tiết kiệm ít nhất 3% điện năng. Trong khi đó, các hộ gia đình được khuyến khích lắp đặt điện mặt trời mái nhà, hệ thống nước nóng năng lượng mặt trời và các giải pháp năng lượng tái tạo phù hợp để giảm chi phí và tăng tính chủ động nguồn điện.

Bộ Công Thương được giao chủ trì hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn trong triển khai, đồng thời nghiên cứu, đề xuất các cơ chế thúc đẩy sử dụng điện tiết kiệm và phát triển điện mặt trời mái nhà. Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước phối hợp xây dựng các chính sách tài chính, tín dụng ưu đãi và đề xuất nguồn lực ngân sách nhằm hỗ trợ người dân và doanh nghiệp đầu tư hệ thống năng lượng tái tạo và lưu trữ điện.

Bên cạnh đó, các bộ, ngành liên quan cần hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật về hiệu suất năng lượng, trong đó có lộ trình nâng chuẩn hiệu suất thiết bị và nghiên cứu loại bỏ bóng đèn sợi đốt công suất từ 20W trở lên, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng điện trên toàn hệ thống.

Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố có trách nhiệm xây dựng và triển khai kế hoạch tiết kiệm điện cụ thể tại địa phương, phân bổ chỉ tiêu đến từng đơn vị và nhóm khách hàng, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền và hỗ trợ người dân, doanh nghiệp lắp đặt điện mặt trời mái nhà. Song song đó, cần tăng cường kiểm tra, giám sát việc sử dụng điện, xử lý nghiêm các vi phạm và bảo đảm cung ứng điện ổn định trong các giai đoạn cao điểm.

Tập đoàn Điện lực Việt Nam được giao nhiệm vụ nâng cấp, cải tạo lưới điện, giảm tổn thất điện năng xuống dưới 6%, đồng thời phối hợp triển khai các chương trình quản lý phụ tải, tiết kiệm điện và hỗ trợ khách hàng trong việc sử dụng điện hiệu quả.

Nguyễn Tùng