(ĐTTCO)-Từ ngày 2-3-2026, hai tuyến đường cao tốc Vĩnh Hảo – Phan Thiết và Phan Thiết – Dầu Giây chính thức triển khai thu phí đường bộ sau thời gian dài cho phương tiện lưu thông miễn phí.

Sự thay đổi này khiến nhiều tài xế, đặc biệt là xe gia đình và xe vận tải hàng hóa, bắt đầu tính toán lại lộ trình di chuyển giữa TPHCM, Đồng Nai và các tỉnh Duyên hải Nam Trung bộ như Lâm Đồng, Khánh Hòa.

Chênh lệch lớn về mức thu phí

Trong gần hai năm vận hành không thu phí, hai tuyến cao tốc Vĩnh Hảo – Phan Thiết và Phan Thiết – Dầu Giây đã trở thành lựa chọn ưu tiên của phần lớn tài xế, nhờ rút ngắn thời gian di chuyển từ TPHCM đến Phan Thiết (tỉnh Lâm Đồng) còn khoảng 2 – 2,5 giờ, từ TPHCM đến Vĩnh Hảo (tỉnh Lâm Đồng) còn khoảng 3 – 4 giờ, giảm áp lực đáng kể cho quốc lộ 1.

Tuy nhiên, khi bắt đầu thu phí, chi phí mỗi chuyến đi tăng lên đáng kể, đặc biệt đối với xe tải và xe khách chạy thường xuyên. Theo quy định, tuyến đường cao tốc Vĩnh Hảo – Phan Thiết áp dụng mức thu khoảng 900 đồng/km, trong khi đường cao tốc Phan Thiết – Dầu Giây có mức thu khoảng 1.300 đồng/km đối với xe tiêu chuẩn (xe dưới 12 chỗ). Phí được tính theo quãng đường thực tế lưu thông thông qua hệ thống thu phí tự động không dừng (ETC).

Nhiều phương tiện bắt đầu tính toán lại lộ trình sau khi hai tuyến đường cao tốc thu phí. Ảnh: TIẾN THẮNG

Với chiều dài khoảng 100km của tuyến đường cao tốc Vĩnh Hảo – Phan Thiết, xe con đi toàn tuyến phải trả hơn 90.000 đồng. Trong khi đó, tuyến Phan Thiết – Dầu Giây dài gần 99km, chi phí cho xe con đi trọn tuyến khoảng hơn 128.000 đồng.

Như vậy, nếu di chuyển trọn hai tuyến đường cao tốc từ Đồng Nai vào nút giao Vĩnh Hảo (tỉnh Lâm Đồng), tổng mức thu phí gần 220.000 đồng mỗi lượt đối với xe con, còn với xe tải hoặc xe khách, mức phí có thể cao hơn nhiều tùy loại phương tiện.

“Trong khi đó, nếu tài xế lựa chọn đi trên quốc lộ 1 như hành trình trên thì mức thu phí chỉ phải trả khoảng hơn 100.000 đồng cho khoảng 3 trạm thu phí BOT, thấp hơn một nửa so với đi đường cao tốc”, anh Trần Văn Quang (tài xế xe du lịch ở Đồng Nai), chia sẻ.

Chính vì vậy, ngay sau khi hai tuyến đường cao tốc trên bắt đầu thu phí chính thức, nhiều tài xế bắt đầu tính toán lại hành trình. Đối với xe gia đình đi du lịch, khoản phí vài trăm nghìn đồng có thể không quá lớn. Nhưng với xe vận tải chạy nhiều chuyến mỗi ngày, tổng chi phí phát sinh là con số đáng kể.

Phương án “đi kết hợp”

Một số tài xế vận chuyển hàng từ TPHCM ra các tỉnh Nam Trung bộ cho biết, họ lựa chọn phương án kết hợp giữa đường cao tốc và quốc lộ 1. “Nếu hàng không cần giao gấp, xe có thể đi quốc lộ 1 qua các khu vực Xuân Lộc (Đồng Nai), Hàm Tân hoặc Hàm Thuận Nam (tỉnh Lâm Đồng) rồi mới lên cao tốc để giảm chi phí. Thực tế, hệ thống nút giao trên hai tuyến đường cao tốc cho phép tài xế linh hoạt lựa chọn lộ trình.

Trên tuyến Phan Thiết – Dầu Giây có các nút giao quan trọng như Dầu Giây, Xuân Lộc và Hàm Tân; còn tuyến Vĩnh Hảo – Phan Thiết có các nút giao Ma Lâm, Phan Thiết và Vĩnh Hảo.

Trên hai tuyến cao tốc Vĩnh Hảo - Phan Thiết và Phan Thiết - Dầu Giây có nhiều nút giao để các tài xế có thể tính toán lộ trình di chuyển theo nhu cầu. Ảnh: TIẾN THẮNG

Từ đó, nhiều tài xế lựa chọn phương án “đi kết hợp”: di chuyển một phần trên quốc lộ 1 rồi lên cao tốc ở những đoạn cần rút ngắn thời gian. Phương án này giúp tiết kiệm một phần chi phí nhưng vẫn tận dụng được lợi thế tốc độ của cao tốc ở những đoạn đường dài, ít giao cắt.

Tuy nhiên, việc nhiều phương tiện quay lại quốc lộ 1 cũng đặt ra không ít vấn đề. Mật độ phương tiện trên tuyến quốc lộ 1 có thể tăng trở lại, đặc biệt qua các khu vực đông dân cư như Xuân Lộc, Hàm Tân hay Hàm Thuận Nam. Thời gian di chuyển vì vậy có thể kéo dài hơn do phải qua nhiều giao lộ, khu dân cư và đèn tín hiệu.

Trong khi đó, đường cao tốc vẫn có lợi thế rõ rệt về tốc độ, sự ổn định hành trình. Với các chuyến hàng cần giao gấp hoặc xe khách chạy tuyến cố định, việc sử dụng toàn bộ cao tốc vẫn là lựa chọn tối ưu.

Khi áp dụng thu phí, dòng xe sẽ tự điều chỉnh, phân bổ lại giữa cao tốc và quốc lộ tùy theo nhu cầu của từng tài xế. Ảnh: TIẾN THẮNG

Đại diện Ban Quản lý dự án 7 (Bộ Xây dựng) thông tin, những ngày đầu triển khai thu phí trên hai tuyến đường cao tốc Vĩnh Hảo – Phan Thiết và Phan Thiết – Dầu Giây, tình hình vận hành đang dần ổn định. Khi bắt đầu phát sinh chi phí, một bộ phận tài xế đã tính toán lại lộ trình, trong đó có xu hướng chuyển sang quốc lộ 1 để giảm tiền phí, đây là diễn biến bình thường.

“Trước đây khi đường cao tốc chưa thu phí, nhiều phương tiện dồn vào lưu thông khiến lưu lượng trên tuyến tăng cao. Khi áp dụng thu phí, dòng xe sẽ tự điều chỉnh, phân bổ lại giữa cao tốc và quốc lộ 1 tùy theo nhu cầu của từng tài xế. Tuy vậy, mỗi lựa chọn đều có sự đánh đổi. Đi quốc lộ 1 có thể tiết kiệm chi phí nhưng thời gian di chuyển lâu hơn do nhiều giao cắt và khu dân cư. Trong khi đó, cao tốc cho phép phương tiện di chuyển liên tục, tốc độ cao và hành trình thuận lợi hơn. Khi các phương án được tính toán ổn định, lưu lượng phương tiện giữa cao tốc và quốc lộ 1 được dự báo sẽ dần cân bằng trở lại”, ông Nguyễn Khắc Việt, Giám đốc điều hành đường cao tốc Vĩnh Hảo – Phan Thiết (Ban Quản lý dự án 7, Bộ Xây dựng), nhận định.

TIẾN THẮNG