Từ năm 1970, ngày 22-4 hàng năm được gọi là Ngày Trái đất nhằm kêu gọi thế giới cùng hành động nâng cao nhận thức về khủng hoảng khí hậu và thay đổi hành vi để bảo vệ môi trường.
Chủ đề của Ngày Trái đất 2026 là Our Power, Our Planet (tạm dịch: Sức mạnh của chúng ta, hành tinh của chúng ta), nhấn mạnh vai trò của cộng đồng trong đổi mới và giải quyết các vấn đề địa phương, bất kể biến động chính sách.
Theo báo cáo Rủi ro toàn cầu 2026 của Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF), các rủi ro môi trường tiếp tục chi phối bức tranh dài hạn, chiếm phân nửa trong số 10 rủi ro hàng đầu thập niên tới, trong đó thời tiết cực đoan, suy giảm đa dạng sinh học và biến đổi hệ thống Trái đất là ba mối đe dọa nghiêm trọng nhất. Báo cáo khoảng cách phát thải 2025 của Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) cảnh báo nếu không chuyển đổi năng lượng nhanh và trên quy mô lớn, thế giới có thể nóng lên đến 2,80C vào năm 2100 - tới hạn không thể đảo ngược. Trước đó, năm 2024 là năm đầu tiên nhiệt độ trung bình toàn cầu vượt mốc 1,50C so với thời kỳ tiền công nghiệp; năm 2025 tiếp tục nằm trong tốp ba năm nóng nhất lịch sử.
Tuy nhiên, biến đổi khí hậu chỉ là một phần. Sức khỏe của rừng, đại dương, hệ thống nước ngọt, đất đai và đa dạng sinh học - nền tảng của sản xuất lương thực, sức khỏe con người và sinh kế - cũng đang xuống cấp với tốc độ đáng lo ngại. Thiên nhiên hiện hấp thụ đến 54% lượng CO2 do con người tạo ra trong thập niên qua nhưng đang bị thu hẹp với tốc độ chưa từng thấy trong 10 triệu năm. Khoảng 80% các loài bị đe dọa hoặc gần bị đe dọa dưới áp lực trực tiếp từ hoạt động của con người.
Khởi đầu từ 20 triệu người Mỹ xuống đường trong một ngày vì môi trường 56 năm về trước, Ngày Trái đất nay đã lan tỏa đến hơn một tỷ người ở 193 quốc gia, được Mạng lưới Ngày Trái đất (EDN) mô tả là “hoạt động phi tôn giáo lớn nhất thế giới”. Năm nay, hơn 9.000 sự kiện đã được đăng ký trên toàn cầu. Các chính phủ, doanh nghiệp và tổ chức xã hội dân sự tận dụng thời điểm này để khởi động sáng kiến, báo cáo tiến độ và thúc đẩy công chúng tham gia. Dù thách thức còn lớn, Ngày Trái đất đã góp phần duy trì sự chú ý, nêu cao trách nhiệm giải trình và tạo động lực cho hành động tích cực.
VIỆT KHUÊ
