Các nhà khoa học khí hậu cảnh báo khả năng xuất hiện El Nino trong những tháng tới đang ngày càng rõ rệt. Hiện tượng El Nino mạnh bất thường có thể làm trầm trọng thêm lo ngại về an ninh lương thực toàn cầu.

Cơ quan khí tượng Mỹ ước tính có khoảng 1/3 khả năng xảy ra một hiện tượng thời tiết “mạnh” trong giai đoạn từ tháng 10 đến tháng 12 tới. Trong khi đó, các mô hình khí hậu châu Âu cho thấy xác suất cao hơn về một “siêu El Nino”. Một “siêu El Nino” được hiểu là giai đoạn cực mạnh của El Nino, khi nhiệt độ bề mặt biển tăng ít nhất 20C so với mức bình thường.

Theo CNBC, ông Chris Jaccarini, chuyên gia cao cấp về lương thực và nông nghiệp tại Trung tâm Phân tích thông tin năng lượng và khí hậu (Anh), nhận định năm 2026 là thời điểm mà rủi ro xung đột và khí hậu đồng thời gây áp lực lớn lên hệ thống lương thực. Theo ông, giá lương thực đang chịu sức ép từ các hiện tượng thời tiết cực đoan làm gián đoạn sản xuất tại các vùng nông nghiệp trọng điểm. Một số mặt hàng đặc biệt nhạy cảm với hiện tượng El Nino là ca cao, dầu thực vật, gạo và đường. Ngoài ra, các sản phẩm nhiệt đới như: chuối, trà, cà phê, chocolate và thịt chăn nuôi bằng đậu nành cũng đối mặt rủi ro. Trong khi đó, hệ thống thực phẩm toàn cầu vẫn phụ thuộc nhiều vào nhiên liệu hóa thạch, khiến chi phí khí đốt, phân bón, vận chuyển và đóng gói biến động mạnh.

Giá nhiên liệu và phân bón tăng mạnh đúng vào thời điểm Mỹ bước vào mùa gieo trồng, làm dấy lên lo ngại về giá lương thực tăng và năng suất cây trồng giảm. Ông Paul Donovan, nhà kinh tế trưởng của Tập đoàn Tài chính ngân hàng Thụy Sĩ UBS, cho rằng mỗi đợt tăng giá năng lượng đều kéo theo lo ngại về giá thực phẩm do sản xuất phân bón tiêu tốn nhiều năng lượng, đặc biệt là khí tự nhiên.

Tuy nhiên, ông nhận định rủi ro lớn nhất với nông nghiệp năm nay có thể không phải là giá phân bón, mà là khả năng xuất hiện “siêu El Nino”.

Theo Chương trình Lương thực Liên hợp quốc (WFP), số người thiếu lương thực trên toàn cầu có thể tăng trở lại mức đầu năm 2022, thời điểm bùng phát xung đột Nga - Ukraine. WFP ước tính số người đối mặt với nạn đói cấp tính có thể tăng thêm 45 triệu nếu xung đột Trung Đông kéo dài qua tháng 6 và giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng. Con số này chưa tính 318 triệu người hiện đã rơi vào tình trạng mất an ninh lương thực. Các quốc gia như: Ấn Độ, Australia, Brazil và Argentina được đánh giá dễ bị ảnh hưởng El Nino, trong khi hiện tượng này có thể gây khô hạn tại Ethiopia, Zambia, Nam Sudan và Sudan, đe dọa nghiêm trọng mùa vụ chính.

Theo các chuyên gia, để giảm thiểu rủi ro an ninh lương thực, hợp tác quốc tế trở nên quan trọng hơn bao giờ hết, nhất là nỗ lực chung nhằm đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0. Bên cạnh đó, hỗ trợ tài chính khí hậu từ các nước giàu cho các quốc gia sản xuất có năng lực thích ứng thấp sẽ giúp nông dân thích nghi tốt hơn với biến đổi khí hậu, qua đó bảo vệ mùa màng và sinh kế.

KHÁNH MINH