Sáng 23/4, tại Đường Sách TP.HCM, trong khuôn khổ các hoạt động trọng tâm của Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ 5 năm 2026, Hội Nhà báo Việt Nam (Văn phòng phía Nam) phối hợp cùng Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM và Hội Xuất bản Việt Nam tổ chức lễ ra mắt Tủ sách cộng đồng với chủ đề “Huyền thoại Côn Đảo”, đồng thời phát động chương trình hiến tặng tài liệu, sách và tư liệu quý.
Sự kiện thu hút sự tham dự của các cựu tù Côn Đảo, đại diện gia đình cựu tù, lãnh đạo các sở, ban, ngành, các cơ quan báo chí, nhà nghiên cứu, nhà xuất bản cùng đông đảo bạn đọc và công chúng quan tâm. Đây không chỉ là một hoạt động hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam mà còn mang ý nghĩa sâu sắc trong việc bảo tồn và lan tỏa các giá trị lịch sử, văn hóa của dân tộc.
Phát biểu tại chương trình, ông Nguyễn Ngọc Hồi - Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM nhấn mạnh, việc ra mắt tủ sách cộng đồng không chỉ dừng lại ở việc bổ sung nguồn tài liệu mà còn là bước khởi đầu cho một không gian tri thức mở, nơi người dân, đặc biệt là học sinh, sinh viên có thể tiếp cận tri thức một cách thuận lợi, sinh động và thiết thực.
Theo ông, trong chiến lược phát triển của TP.HCM, văn hóa đọc luôn được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm xây dựng con người đô thị văn minh, hiện đại và giàu bản sắc. Các hoạt động hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam vì thế ngày càng được tổ chức bài bản, đi vào chiều sâu, gắn với việc hình thành các thiết chế văn hóa đọc bền vững và gần gũi với cộng đồng. Tủ sách “Huyền thoại Côn Đảo” được kỳ vọng sẽ trở thành một “kho tàng học tập”, góp phần bồi dưỡng tri thức, nuôi dưỡng tâm hồn và hun đúc lý tưởng, lòng tự hào dân tộc cho người đọc.
Đáng chú ý, mô hình tủ sách không chỉ dừng lại ở sách in truyền thống mà còn hướng tới tích hợp thư viện số. Đây là bước đi phù hợp với xu thế chuyển đổi số, giúp mở rộng khả năng tiếp cận tri thức, tạo điều kiện để người dân và du khách có thể tra cứu, học tập và trải nghiệm các giá trị văn hóa - lịch sử một cách hiện đại và linh hoạt hơn.
Trong khuôn khổ chương trình, Ban tổ chức đã công bố danh mục 309 bài báo toàn văn được tuyển chọn để đưa vào tủ sách. Các tư liệu được hệ thống thành ba nhóm nội dung chính, phản ánh toàn diện về Côn Đảo từ nhiều góc độ lịch sử, văn hóa và con người.
Cụ thể, nhóm 62 bài viết về địa danh và giai thoại giới thiệu tổng quan về Côn Đảo, các địa điểm tiêu biểu cùng những câu chuyện lịch sử, giá trị văn hóa - tâm linh đặc trưng của vùng đất này. Nhóm 110 bài viết về hệ thống nhà tù Côn Đảo và Nghĩa trang Hàng Dương tái hiện chân thực đời sống khắc nghiệt, tinh thần đấu tranh kiên cường của các tù nhân chính trị, đồng thời khắc họa sâu sắc ý nghĩa tri ân đối với các anh hùng liệt sĩ. Bên cạnh đó, 137 bài viết về phong trào đấu tranh của tù chính trị làm nổi bật ý chí kiên trung, tinh thần bất khuất và sức mạnh đoàn kết của các chiến sĩ cách mạng trong những hoàn cảnh khắc nghiệt nhất.
Theo đánh giá của Ban tổ chức, đây là nguồn tư liệu báo chí phong phú, có giá trị lịch sử và ý nghĩa giáo dục sâu sắc, đóng vai trò nền tảng quan trọng cho việc xây dựng nội dung tủ sách “Huyền thoại Côn Đảo”.
Cùng với lễ ra mắt, chương trình cũng chính thức phát động hoạt động hiến tặng sách, tài liệu và tư liệu quý liên quan đến lịch sử, văn hóa và con người Côn Đảo nói riêng, cũng như lịch sử Việt Nam nói chung. Nhiều cá nhân, gia đình và tổ chức đã tham gia trao tặng các ấn phẩm có giá trị, góp phần làm phong phú nguồn tư liệu cho tủ sách.
Trong đó, bà Hoàng Thị Khánh - người nhiều năm tâm huyết với công tác sưu tầm, biên soạn tài liệu về Côn Đảo cho rằng việc xây dựng tủ sách là cần thiết để giúp công chúng tiếp cận lịch sử một cách trung thực, khách quan và đầy đủ. Theo bà, không phải ai cũng hiểu hết về Côn Đảo - vùng đất từng được mệnh danh là “địa ngục trần gian” nhưng đồng thời cũng là biểu tượng sáng ngời của ý chí cách mạng và tinh thần bất khuất.
Bà cũng đề xuất cần đẩy mạnh việc biên soạn và chuyển ngữ các tài liệu sang tiếng nước ngoài nhằm phục vụ nhu cầu tìm hiểu của du khách quốc tế, qua đó góp phần quảng bá hình ảnh Côn Đảo ra thế giới một cách chính xác và toàn diện hơn.
Theo định hướng của Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, các không gian đọc trong thời gian tới sẽ được phát triển theo hướng gắn với đặc thù văn hóa - lịch sử của từng địa phương, kết hợp hài hòa giữa sách in và tài nguyên số, đồng thời khuyến khích sự tham gia chủ động của cộng đồng trong việc đóng góp và lan tỏa tri thức.
Tủ sách “Huyền thoại Côn Đảo” được kỳ vọng sẽ phát triển với quy mô khoảng 500 đầu sách, trở thành điểm nhấn văn hóa ý nghĩa, nơi kết nối quá khứ với hiện tại. Không chỉ là không gian lưu trữ tri thức, đây còn là nơi để mỗi người dân và du khách có thể tiếp cận sâu sắc hơn với lịch sử, với những câu chuyện và con người đã làm nên “huyền thoại” của dân tộc, qua đó góp phần bồi đắp tinh thần yêu nước và gìn giữ các giá trị văn hóa bền vững.
Văn Hùng
