Việc phát hiện thêm 26 hang động mới đây trong Vườn quốc gia (VQG) Phong Nha - Kẻ Bàng và một số địa phương lân cận ở Quảng Trị đã đưa khu vực này trở thành một trong những vùng karst có hệ thống hang động phong phú và độc đáo bậc nhất thế giới, được mệnh danh là “Vương quốc hang động”.

Nâng tầm vị thế

Từng được ví là một thế giới bị lãng quên của những khu rừng rậm và hệ thống hang động khổng lồ, VQG Phong Nha - Kẻ Bàng dần được khám phá và mang tới những bí ẩn bất tận dưới lòng đất.

Nhóm chuyên gia hang động Hoàng gia Anh do Tiến sĩ Howard Limbert dẫn đầu vừa thực hiện đợt khảo sát kéo dài từ ngày 21-3 đến 11-4 trong VQG Phong Nha - Kẻ Bàng và các địa bàn liên quan, bao gồm các xã: Phong Nha, Thượng Trạch, Kim Phú, Kim Điền, Tân Thành, Tuyên Lâm và Trường Sơn, tỉnh Quảng Trị.

Đoàn khảo sát 29 hang (trong đó 26 hang mới và phần mở rộng của 3 hang cũ), với tổng chiều dài đo vẽ đạt 13.643m. Trong đó, nhiều hang động có quy mô lớn, giá trị khoa học cao đã được ghi nhận, nổi bật như: hang Thiên Cung dài 4.206m (trong VQG Phong Nha - Kẻ Bàng) là hang có chiều dài lớn nhất trong đợt khảo sát, có ý nghĩa đặc biệt về mặt khoa học và tiềm năng khai thác.

Hang Nước Lặn (xã Tân Thành, xã Tuyên Lâm) dài 2.721m. Hang Má Dơm (xã Kim Điền) dài 1.257m. Hang Chả Nghéo (trong VQG Phong Nha - Kẻ Bàng) dài 583m...

Tiến sĩ Howard Limbert cho biết, trong đợt khảo sát lần này, họ vừa bước chân vào những hang động hoàn toàn mới, có nơi chưa từng có dấu chân con người. Đoàn thám hiểm thực sự choáng ngợp trước sự kỳ vỹ và bí ẩn bởi một số hang vẫn chưa thể khám phá hết.

“Không có gì phải nghi ngờ khi nói rằng hệ thống hang động tại Phong Nha - Kẻ Bàng là những hang động đẹp nhất và lớn nhất thế giới. Vì vậy, với chúng tôi, mỗi chuyến thám hiểm đều mang một ý nghĩa rất quan trọng, nhằm tiếp tục khám phá và ghi nhận những phát hiện mới cho khoa học và làm căn cứ phát triển du lịch về sau”, Tiến sĩ Howard Limbert chia sẻ.

Trong số 26 hang vừa phát hiện, khảo sát, các chuyên gia nhận định có những hang có thể mang lại giá trị lớn cho việc phát triển du lịch tại khu vực VQG Phong Nha - Kẻ Bàng.

Để làm được điều đó, cần đánh giá kỹ lưỡng các hang động, đưa các đoàn khảo sát vào trải nghiệm, thiết lập lộ trình di chuyển rõ ràng bên trong hang. Đồng thời, thực hiện đánh giá rủi ro chi tiết, xác định khu vực nào có thể tiếp cận và khu vực nào cần được bảo vệ tuyệt đối.

Song song đó, cần phải bảo tồn được giá trị nguyên vẹn của hang động, bởi phần lớn các hang đều rất mong manh, rất dễ tổn thương giá trị độc đáo của tài nguyên thiên nhiên...

Ông Phạm Hồng Thái, Giám đốc VQG Phong Nha - Kẻ Bàng cho rằng, kết quả đợt khảo sát lần này cho thấy, hệ thống hang động trong khu vực có cấu trúc phát triển mạnh theo địa hình karst, thể hiện rõ qua sự tồn tại đồng thời của các hang sâu dạng thẳng đứng (như Hang Má Dơm sâu -102m, Hang Tru sâu -68m) và các hang có quy mô lớn, phát triển theo chiều ngang.

Qua đó, bổ sung quan trọng vào cơ sở dữ liệu hang động của VQG Phong Nha - Kẻ Bàng, đồng thời tiếp tục khẳng định giá trị nổi bật về địa chất, địa mạo và hệ thống karst của khu vực.

"Các phát hiện mới không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn mở ra nhiều tiềm năng trong bảo tồn, nghiên cứu và phát triển du lịch bền vững, góp phần nâng cao giá trị và vị thế của Di sản thiên nhiên thế giới VQG Phong Nha - Kẻ Bàng trong thời gian tới", ông Phạm Hồng Thái cho biết.

Tái hiện hành trình 35 năm khám phá hang động

Bằng việc ứng dụng các công nghệ hiện đại, Trung tâm thông tin thám hiểm hang động Phong Nha (Quảng Trị) vừa khai trương và đưa vào hoạt động tại xã Phong Nha, tỉnh Quảng Trị.

Đây là không gian kết nối giữa tri thức khoa học, lịch sử thám hiểm và trải nghiệm công nghệ; giúp du khách tiếp cận một cách trực quan, sinh động và gần gũi nhất về giá trị di sản Phong Nha - Kẻ Bàng. Từ đó định vị Quảng Trị là miền đất của những hang động và là trung tâm du lịch mạo hiểm của khu vực châu Á.

Đại diện Trung tâm thông tin thám hiểm hang động Phong Nha cho biết, người dân và du khách được dẫn dắt qua từng chương hồi của lịch sử, từ những thước phim, hình ảnh tư liệu quý giá về các chuyến khảo sát đầu tiên, đến những thiết bị thám hiểm chuyên dụng và hệ thống bản đồ hang động được vẽ tay chi tiết.

thông tin thám hiểm hang động Phong Nha" title="Du khách trải nghiệm tour thám hiểm hang động Sơn Đoòng bằng công nghệ thực tế ảo tại Trung tâm thông tin thám hiểm hang động Phong Nha" />

Không chỉ dừng lại ở việc trưng bày hiện vật, trung tâm còn ứng dụng các công nghệ trải nghiệm trực quan, giúp khách tham quan cảm nhận rõ nét sự kỳ vĩ của những khối thạch nhũ trong hang Va, quy mô choáng ngợp của Sơn Đoòng hay những bí ẩn của các dòng sông ngầm. Đây thật sự là một kho tàng tri thức khoa học, nơi kết nối niềm đam mê khám phá với những giá trị di sản độc đáo của Việt Nam.

“Công nghệ tại đây không nhằm thay thế một chuyến đi thực thụ mà đóng vai trò như một cánh cửa kỳ diệu: mở ra sự hình dung cho những người mới bắt đầu và mang lại một góc nhìn đầy cảm xúc cho những ai muốn sống lại hành trình thám hiểm theo một cách hoàn toàn khác biệt”, đại diện lãnh đạo Trung tâm thông tin thám hiểm hang động Phong Nha cho biết.

Để phát huy tối đa giá trị của trung tâm thông tin thám hiểm hang động Phong Nha, ông Hồ Văn Hoan, Phó Giám đốc Sở VH-TT-DL tỉnh Quảng Trị đề nghị Công ty TNHH Oxalis (đơn vị thực hiện) cùng các chuyên gia tiếp tục nghiên cứu, tìm hiểu thêm về các hệ thống hang động tiềm năng tại Quảng Trị.

Cùng với đó, ứng dụng công nghệ mới để nâng cao chất lượng sản phẩm và tạo thêm nhiều trải nghiệm mới lạ cho du khách; đưa trung tâm trở thành cầu nối vững chắc giữa di sản và công chúng, đóng góp vào sự phát triển bền vững của ngành du lịch tỉnh Quảng Trị.

MINH PHONG - VĂN THẮNG