Khám sức khỏe định kỳ cho người dân là chủ trương lớn nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Để chương trình phát huy hiệu quả trên địa bàn TPHCM, cần chuyển trọng tâm từ khám hành chính đại trà sang sàng lọc nguy cơ, quản lý sức khỏe liên tục và ứng dụng dữ liệu số trong theo dõi, chăm sóc người dân.

Triển khai theo mô hình “kiềng ba chân”

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đã ký ban hành Chỉ thị số 17/CT-TTg về việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân trên phạm vi cả nước. Qua đó cụ thể hóa mục tiêu Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9-9-2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, hướng đến tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong giai đoạn mới.

Trước đó, tại Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Đảng bộ TPHCM nhiệm kỳ 2025-2030, Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang cũng đã giao ngành y tế một nhiệm vụ rất rõ ràng và cấp bách: trong năm 2026 phải tổ chức khám, tầm soát sức khỏe cho 100% người dân thành phố, bảo đảm mỗi người dân được khám ít nhất một lần, không chia giai đoạn. Thực hiện chỉ đạo này, Sở Y tế TPHCM đã và đang khẩn trương nghiên cứu và đề xuất nhiều giải pháp khả thi, phù hợp với đặc điểm của một đô thị có dân số lớn, biến động cao và nhu cầu chăm sóc sức khỏe đa dạng. Ngành y tế thành phố định hướng triển khai theo mô hình “kiềng ba chân” với 3 nhóm giải pháp bổ trợ lẫn nhau, tạo thành hệ thống bao phủ toàn diện, linh hoạt và hiệu quả, với mục tiêu xuyên suốt là không bỏ sót người dân nào như: tổ chức khám sức khỏe phi địa giới hành chính, tổ chức khám sức khỏe cho người thuộc nhóm nguy cơ ngay tại cộng đồng và thu thập dữ liệu sức khỏe sẵn có.

Việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người dân cần được nghiên cứu kỹ, bảo đảm phù hợp với yêu cầu thực tiễn và năng lực đáp ứng của hệ thống y tế. Khám sức khỏe toàn dân không nên áp dụng nguyên xi mô hình khám sức khỏe hành chính theo Thông tư 32/2023/TT-BYT quy định chi tiết một số điều của Luật Khám bệnh, chữa bệnh như khám sức khỏe tuyển dụng, khám sức khỏe định kỳ cho người lao động, khám đi học, lái xe hay xuất khẩu lao động. Nếu triển khai theo cách này trên quy mô toàn dân sẽ tạo áp lực rất lớn lên hệ thống y tế, tiêu tốn nhiều nguồn lực, trong khi hiệu quả phát hiện sớm bệnh tật chưa chắc tương xứng.

Chủ trương này không chỉ giúp người dân được khám sức khỏe ít nhất một lần trong năm 2026, mà còn đặt nền tảng để mỗi người dân được quản lý sức khỏe suốt vòng đời trên một hệ thống dữ liệu thống nhất. Đây cũng là bước đi quan trọng trong xây dựng hệ thống y tế hiện đại, linh hoạt, công bằng và nhân văn, hướng tới mục tiêu chăm sóc sức khỏe toàn diện cho mọi người dân thành phố.

Không “khám xong rồi để đó”

Khám sức khỏe toàn dân nên được thiết kế theo hướng sàng lọc nguy cơ, phát hiện sớm bệnh tật và quản lý sức khỏe liên tục, phù hợp với từng nhóm dân cư và năng lực thực tế của hệ thống y tế. Hướng tiếp cận phù hợp hơn là chuyển trọng tâm sang khám sàng lọc, đánh giá nguy cơ và phát hiện sớm bệnh tật. Mỗi người dân cần được đánh giá sức khỏe ban đầu, cập nhật Hồ sơ sức khỏe điện tử và phân nhóm theo tuổi, giới, bệnh nền, yếu tố nguy cơ, môi trường sống và nghề nghiệp. Trên cơ sở đó, hệ thống y tế xác định ai cần khám gì, tầm soát gì, với tần suất bao nhiêu và được theo dõi tại đâu. Với người khỏe mạnh, ưu tiên là tư vấn phòng bệnh, tiêm chủng, dinh dưỡng, vận động và tầm soát một số bệnh phổ biến. Với người cao tuổi, người có bệnh mạn tính, phụ nữ mang thai, trẻ em, người lao động trong môi trường nguy cơ hoặc các nhóm yếu thế, cần xây dựng các gói chăm sóc và tầm soát phù hợp theo từng nhóm đối tượng. Quan trọng hơn, khám sức khỏe không nên dừng lại ở việc “khám xong rồi để đó”, mà phải gắn với quản lý sức khỏe liên tục tại y tế cơ sở, cập nhật dữ liệu sức khỏe theo thời gian thực và có cơ chế theo dõi, can thiệp sớm khi phát hiện nguy cơ.

Vấn đề không chỉ là “khám cho nhiều người”, mà là quản lý sức khỏe người dân một cách chủ động, liên tục, có trọng tâm, dựa trên dữ liệu và mang lại hiệu quả thực chất. Mục tiêu của chăm sóc sức khỏe cộng đồng vừa tạo ra “giấy chứng nhận đủ sức khỏe” vừa giúp quản lý sức khỏe liên tục và can thiệp kịp thời để phòng bệnh, giảm bệnh nặng và giảm tử vong sớm. Hơn hết, để hiện thực hóa tinh thần của Nghị quyết 72, Chỉ thị số 17 và chỉ đạo của Bí thư Thành ủy TPHCM rất cần sự vào cuộc đồng bộ của các sở, ban, ngành và chính quyền địa phương cùng ngành y tế. Chính quyền địa phương giữ vai trò rà soát đối tượng, vận động người dân tham gia, bố trí địa điểm và phối hợp tổ chức điểm khám phù hợp với đặc điểm từng địa bàn. Việc kết hợp ngân sách nhà nước với nguồn xã hội hóa, bảo hiểm y tế và các chương trình khám sức khỏe của cơ quan, doanh nghiệp sẽ giúp mở rộng nhanh năng lực triển khai và bảo đảm tính bền vững lâu dài.

PGS-TS-BS TĂNG CHÍ THƯỢNG
Giám đốc Sở Y tế TPHCM