Gần đây, nhiều bệnh viện ở TPHCM ghi nhận những ca dị ứng thuốc, thực phẩm, thậm chí có trường hợp nguy kịch. Một số chuyên gia cảnh báo, chỉ một viên thuốc hay một món ăn từng gây dị ứng cũng có thể khiến người bệnh rơi vào tình trạng nguy hiểm tính mạng nếu chủ quan, xử trí chậm.

Diễn tiến nhanh

Chiều cuối tuần đầu tháng 5, anh Trần Quốc Bảo (38 tuổi, ngụ phường Bình Tân) đưa con gái 10 tuổi đi ăn lẩu hải sản tại một nhà hàng gần nhà. Khoảng 15 phút sau bữa ăn, bé bắt đầu than ngứa cổ họng, nổi mẩn đỏ quanh mặt và liên tục ho. Gia đình nghĩ bé bị dị ứng nhẹ nên cho uống thuốc chống dị ứng mua sẵn tại nhà thuốc.

Tuy nhiên, chưa đầy 5 phút sau, bé đột ngột khó thở, môi tím tái rồi lả người. “Lúc đó, con thở rất khó, mắt lờ đờ, gọi không phản ứng và được đưa vào cấp cứu tại Bệnh viện Nhi đồng Thành phố trong tình trạng tụt huyết áp, suy hô hấp do sốc phản vệ nặng liên quan đến hải sản. Bác sĩ cho biết, nếu gia đình chậm đưa đến bệnh viện thêm vài phút, nguy cơ tử vong rất cao”, anh Trần Quốc Bảo chia sẻ.

Nhiều bệnh viện cũng ghi nhận một số trường hợp sốc phản vệ xảy ra sau ăn uống, dùng thuốc, tiêm kháng sinh hoặc thậm chí sau khi bị côn trùng đốt. Mới đây, Bệnh viện Nhân dân 115 tiếp nhận một nam bệnh nhân 40 tuổi nguy kịch sau khi uống thuốc giảm đau vài phút, với những triệu chứng sưng môi, lưỡi, nổi mề đay lan rộng, khó thở.

Bác sĩ xác định người bệnh bị sốc phản vệ độ 2 nghi do thuốc, có nguy cơ tiến triển thành suy hô hấp đe dọa tính mạng. Trước đó, Bệnh viện Đa khoa Bình Chánh cũng tiếp nhận 11 công nhân thuộc một công ty ở xã Hưng Long, nghi bị phản ứng dị ứng (phản vệ) sau bữa ăn trưa, với triệu chứng bứt rứt, nóng bừng mặt, mệt, khó thở nhẹ và nổi hồng ban ở hai tay, vùng ngực.

Bệnh viện Nhi đồng Thành phố cũng vừa cứu sống bệnh nhi L.N.P.Kh. (3 tuổi) bị sốc phản vệ độ 3, suy hô hấp do ong đốt. Bác sĩ CK2 Nguyễn Minh Tiến, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, chia sẻ, sốc phản vệ là phản ứng dị ứng toàn thân nghiêm trọng, xảy ra khi cơ thể phản ứng quá mức với dị nguyên như thuốc, thức ăn, hóa chất, vaccine hoặc nọc côn trùng.

Trong đó, thuốc và thực phẩm là 2 nguyên nhân phổ biến nhất gây phản vệ. Sốc phản vệ diễn tiến nhanh, ban đầu người bệnh có thể chỉ ngứa da, nổi mề đay hoặc cảm thấy khó chịu nhẹ. Chỉ trong vài phút có thể chuyển sang khó thở, co thắt phế quản, tụt huyết áp, ngưng tim. Nếu xử trí chậm, nguy cơ tử vong rất cao.

Dị ứng có thể xảy ra ở mọi người, mọi lứa tuổi

Theo các chuyên gia dị ứng - miễn dịch, sốc phản vệ có thể xảy ra ở bất kỳ ai, kể cả người trước đó chưa từng có tiền sử dị ứng. Đặc biệt, trẻ em và người lớn tuổi là nhóm dễ gặp biến chứng nặng hơn do sức đề kháng yếu, hoặc khó phát hiện sớm triệu chứng. Tình trạng này có thể tiến triển rất nhanh, dẫn đến suy hô hấp hoặc sốc phản vệ, đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.

Những thực phẩm dễ gây dị ứng gồm hải sản, trứng, sữa, đậu phộng, các loại hạt… Ở trẻ nhỏ, tình trạng dị ứng thực phẩm ngày càng phổ biến do sự thay đổi của môi trường sống và thói quen ăn uống.

Trong khi đó, nhóm thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau, thuốc chống viêm cũng là những tác nhân dễ gây dị ứng thuốc, nhất là khi nhiều người dân giữ thói quen tự mua và sử dụng thuốc không có chỉ định của bác sĩ. Không ít trường hợp nổi mẩn đỏ, khó thở nhưng cố chịu đựng ở nhà hoặc tự mua thuốc uống. Có người nghĩ nghỉ ngơi một chút sẽ tự hết, đến khi tím tái, tụt huyết áp mới nhập viện... thì đã muộn.

Theo TS-BS Nguyễn Hữu Trường, Phó Giám đốc Trung tâm Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai, những người từng dị ứng với hải sản hoặc bất kỳ thực phẩm nào không nên chủ quan ăn lại, vì phản ứng ở những lần sau có thể nghiêm trọng hơn. Với món ăn lạ, nên thử lượng nhỏ và theo dõi phản ứng cơ thể trong khoảng 30 phút. Khi có dấu hiệu như đau bụng dữ dội, tức ngực, khó thở, chóng mặt sau ăn, nên đến cơ sở y tế ngay để được cấp cứu kịp thời.

Bác sĩ CK1 Nguyễn Hữu Tín, Khoa Hồi sức tích cực chống độc, Bệnh viện Nhân dân 115, khuyến cáo, nếu xuất hiện những dấu hiệu nghi ngờ phản vệ như phát ban, nổi mề đay, phù môi hoặc niêm mạc; khó thở, thở khò khè, co thắt thanh quản; hạ huyết áp, chóng mặt, ngất; buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy; lo lắng hoặc rối loạn ý thức..., người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được xử trí kịp thời.

Tổ chức Y tế thế giới cảnh báo đến năm 2050, khoảng 50% dân số thế giới có thể mắc ít nhất một dạng dị ứng, tăng mạnh so với mức khoảng 30% hiện nay và mức 5%-10% của những năm 80 của thế kỷ trước. Giới chuyên gia gọi đây là một “đại dịch âm thầm” do tác động của đô thị hóa, biến đổi khí hậu và thay đổi lối sống.

MINH NAM