Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định số 876/QĐ-TTg ngày 15/5/2026 phê duyệt Chiến lược tiêu chuẩn quốc gia giai đoạn 2026 - 2035, đặt mục tiêu xây dựng hệ thống Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) hiện đại, mở và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế, tạo nền tảng kỹ thuật cho đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển bền vững.
Theo chiến lược mới, hệ thống tiêu chuẩn quốc gia sẽ không chỉ đóng vai trò là công cụ quản lý nhà nước mà còn được định hướng trở thành “hạ tầng thể chế mềm”, hỗ trợ triển khai chính sách công, thúc đẩy nâng cao năng lực cạnh tranh và gia tăng khả năng hội nhập của nền kinh tế.
Chiến lược cũng hướng tới xây dựng hệ sinh thái tiêu chuẩn đồng bộ với hoạt động đo lường và quản lý chất lượng, đồng thời mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức xã hội trong quá trình xây dựng và áp dụng tiêu chuẩn.
Đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu có 75% tiêu chuẩn quốc gia được hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực hoặc tiêu chuẩn của các quốc gia phát triển. Cùng với đó, toàn bộ các lĩnh vực trong khung phân loại TCVN sẽ tương thích với hệ thống phân loại tiêu chuẩn quốc tế của Tổ chức Tiêu chuẩn hóa quốc tế (ISO).
Đối với các lĩnh vực liên quan đến công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược và ngành kinh tế trọng điểm, Việt Nam phấn đấu có đại diện tham gia vào 60% các ban kỹ thuật tương ứng của các tổ chức tiêu chuẩn quốc tế như ISO, IEC và ITU.
Bên cạnh việc nâng cao mức độ hội nhập tiêu chuẩn, chiến lược cũng đặt mục tiêu thúc đẩy ứng dụng rộng rãi hệ thống TCVN trong doanh nghiệp. Theo đó, bình quân mỗi năm sẽ có khoảng 50.000 chứng nhận phù hợp tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật nhằm góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam.
Khoảng 50% tiêu chuẩn quốc gia mới được xây dựng dự kiến có sự tham gia của doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề, viện nghiên cứu và các trường đại học. Đồng thời, chương trình hỗ trợ tối thiểu 50.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận và áp dụng tiêu chuẩn sẽ được triển khai thông qua các cơ chế hỗ trợ tài chính, đào tạo và tư vấn chuyên ngành.
Phát triển nguồn nhân lực cũng là một trong những nội dung trọng tâm của chiến lược. Việt Nam đặt mục tiêu đào tạo khoảng 300 chuyên gia đủ năng lực tham gia xây dựng tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời bồi dưỡng kiến thức chuyên môn cho ít nhất 5.000 lượt công chức, viên chức và người lao động trong các ngành, lĩnh vực trọng điểm.
Nội dung về tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng cũng sẽ được tích hợp vào chương trình đào tạo chính quy tại tối thiểu 50 trường đại học và cơ sở giáo dục nghề nghiệp thuộc các lĩnh vực kỹ thuật, công nghệ và kinh tế.
Đối với các lĩnh vực công nghệ mới, chiến lược yêu cầu tiếp tục rà soát và hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn quốc gia trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn, mã hóa, trung tâm dữ liệu và các công nghệ số mới. Dự kiến khoảng 100 tiêu chuẩn quốc gia mới sẽ được xây dựng nhằm tạo nền tảng kỹ thuật cho phát triển công nghệ chiến lược, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.
Đến năm 2035, mục tiêu tiếp tục được nâng lên với 80% tiêu chuẩn quốc gia hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế và 60% số tiêu chuẩn được xây dựng dựa trên nhu cầu thực tiễn của thị trường. Khoảng 30% tiêu chuẩn mới sẽ tập trung phục vụ các lĩnh vực công nghệ mới, kinh tế số, kinh tế xanh và phát triển bền vững.
Đáng chú ý, chiến lược cũng hướng đến việc chuyển đổi toàn bộ hệ thống tiêu chuẩn quốc gia sang định dạng dữ liệu có thể đọc bằng máy theo chuẩn quốc tế. Trong đó, ít nhất 80% tiêu chuẩn thuộc các lĩnh vực ưu tiên sẽ áp dụng mô hình SMART Standards của IEC/ISO, tạo nền tảng cho chuyển đổi số quốc gia, hộ chiếu số sản phẩm và tự động hóa quy trình kiểm tra tuân thủ.
Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Chính phủ đề ra 10 nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm, bao gồm hoàn thiện thể chế, phát triển nguồn nhân lực, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận tiêu chuẩn, tăng cường minh bạch kỹ thuật trong thương mại và huy động hiệu quả các nguồn lực cho hoạt động tiêu chuẩn hóa.
Văn Tùng
