Nên làm gì khi trời nổi gió? của nhà văn trẻ Giai Du (tên thật là Đặng Văn Giàu, sinh năm 2001) là tác phẩm đoạt giải nhất Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ nhất (2023-2025), vừa được NXB Kim Đồng giới thiệu đến công chúng. Thoạt trông, tên tác phẩm dễ khiến người đọc liên tưởng đến một cuốn sách kỹ năng, nhưng đó chính là một trong những bất ngờ mà tác phẩm này mang lại.
Hai mươi việc nên làm lần lượt được Giai Du đưa ra nhằm trả lời cho câu hỏi: “Nên làm gì khi trời nổi gió?”, bắt đầu từ “Chuyển nhà”, tiếp đến là “Làm quen với những điều mới”, “Cảm nhận vị ngọt của một viên kẹo”, “Quan sát”, “Đến trường”, “Cười”, “Khóc”…, và kết thúc với “Đón gió”. Mỗi một câu trả lời tương ứng với một câu chuyện được tác giả hé lộ dần dần trong tác phẩm, mà chỉ khi mở trang sách ra, bạn đọc mới hiểu trọn vẹn và tường tận. Đây chính là điểm độc đáo của tác phẩm, đồng thời cho thấy một tư duy sáng tạo mới mẻ của tác giả.
Vào một ngày trời nổi gió, cậu bé Phong cùng mẹ chuyển nhà, chia tay nơi ở cũ để đến nơi ở mới. Việc phải xa rời ngôi nhà thân yêu của mình không dễ dàng với một đứa trẻ, nhất là nơi ở mới lại là trung tâm bảo trợ xã hội, nơi đang nuôi dưỡng và chăm sóc những em bé bị nhiễm chất độc da cam. Đã có những bỡ ngỡ, rụt rè, sợ hãi mà cậu bé Phong phải trải qua khi cùng mẹ sống ở đây. Nhưng rồi qua thời gian, khi lần lượt thực hiện những việc nên làm vào ngày trời nổi gió, Phong dần dần thay đổi và mở lòng ra với xung quanh. Bởi lúc này cậu nhận ra: “Khi quyết định yêu thương một điều gì đó xa lạ với hiểu biết của chúng ta, chúng ta cần rất nhiều can đảm. Quyết định yêu thương một thứ gì đó khác mình là một quyết định can đảm, những người lựa chọn yêu thương người khác đều là những anh hùng, mẹ tôi đã nói như thế đấy. Nhưng để có thể yêu thương người khác, ta phải dành thời gian quan sát họ một cách chân thành đã”.
Nên làm gì khi trời nổi gió? mang đến một câu chuyện ấm áp, giàu lòng trắc ẩn. Ở tác phẩm này, tác giả Giai Du còn khéo léo truyền tải những câu chuyện mang màu sắc bi thương nhưng không bi lụy. Việc cha mẹ chia tay, cậu bé Phong không còn một gia đình đủ đầy dù không được khai thác sâu nhưng vẫn khiến bạn đọc rưng rưng trước sự ngây thơ, hồn nhiên của nhân vật. Nhưng có lẽ, một trong những điều khiến tác phẩm này chạm đến trái tim người đọc chính là tiếng nói, lòng yêu thương dành cho những đứa trẻ kém may mắn. Không hô hào, không lên gân nhưng câu chuyện của những đứa trẻ mang trong mình di chứng từ chất độc da cam sẽ khiến người đọc phải trăn trở và day dứt khôn nguôi.
QUỲNH YÊN
