Vi phạm bản quyền xuất bản phẩm trên môi trường số đang gây ra những thiệt hại đáng kể cho ngành xuất bản. Trong đó, nhiều doanh nghiệp ghi nhận mức sụt giảm doanh thu 20%-30% do tình trạng phát tán trái phép sách điện tử.
Thông tin được đưa ra tại Hội nghị quán triệt, triển khai các giải pháp thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ do Cục Xuất bản, in và phát hành (Bộ VH-TT-DL) tổ chức chiều 20-5, tại Hà Nội.
Theo ông Nguyễn Ngọc Bảo, Phó Cục trưởng Cục Xuất bản, in và phát hành, cùng với sự phát triển nhanh của xuất bản điện tử, tình trạng vi phạm bản quyền trên môi trường mạng cũng diễn biến ngày càng phức tạp. Nếu trước đây các hành vi vi phạm chủ yếu là in lậu, photocopy hoặc scan sách giấy thành file PDF để chia sẻ trái phép, thì hiện nay các đối tượng đã chuyển sang khai thác nền tảng số, mạng xã hội, ứng dụng di động và sàn thương mại điện tử để phát tán nội dung bất hợp pháp.
Nhiều hình thức vi phạm đang phổ biến như chia sẻ trái phép file PDF, EPUB, audiobook; đăng tải toàn bộ nội dung sách dưới dạng “review”, “chia sẻ kiến thức”; phát trực tiếp việc đọc toàn bộ nội dung xuất bản phẩm trên mạng xã hội hoặc giả mạo đơn vị phát hành để kinh doanh sách giả, sách lậu với giá thấp.
Hành vi vi phạm không còn diễn ra đơn lẻ mà đã chuyển sang hình thức khai thác nội dung có tổ chức nhằm tạo lượt xem, tăng tương tác và thu lợi từ quảng cáo hoặc doanh thu nền tảng. Nhiều website thường xuyên thay đổi tên miền, sử dụng máy chủ đặt ở nước ngoài hoặc che giấu thông tin định danh, nhằm gây khó khăn cho công tác phát hiện và xử lý.
Theo thống kê, tình trạng vi phạm bản quyền trên môi trường số hiện gây thiệt hại khoảng 7.000 tỷ đồng mỗi năm đối với ngành nội dung số Việt Nam, trong đó có lĩnh vực xuất bản số.
Tại hội nghị, các đại biểu cho rằng, việc bảo vệ bản quyền số cần được triển khai đồng bộ giữa giải pháp pháp lý, ứng dụng công nghệ và tăng cường phối hợp liên ngành.
Theo Cục Xuất bản, in và phát hành, bên cạnh hoàn thiện cơ chế quản lý và tăng cường xử lý vi phạm, việc nâng cao nhận thức về sử dụng xuất bản phẩm có bản quyền được xem là yếu tố quan trọng để xây dựng môi trường xuất bản số lành mạnh, tạo động lực cho sáng tạo và phát triển bền vững ngành xuất bản trong giai đoạn chuyển đổi số.
Ông Nguyễn Nguyên, Cục trưởng Cục Xuất bản, in và phát hành cũng đề xuất cần lập hệ thống hạ tầng phù hợp; xây dựng sổ tay đấu tranh chống xâm phạm bản quyền trên môi trường số đối với xuất bản...
VĨNH XUÂN
