Chiều 15-6, Bộ Y tế có thông cáo báo chí thông tin về một số dung quan trọng của Thông tư số 16/2026/TT-BYT (Thông tư 16) của Bộ Y tế quy định thực hiện chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí cho cơ sở khám bệnh, chữa bệnh để điều trị cho người bệnh, sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 10-7 tới.
Theo Bộ Y tế, Thông tư 16 được ban hành nhằm tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho việc tiếp nhận, quản lý và sử dụng thuốc do cơ sở kinh doanh dược hỗ trợ miễn phí cho cơ sở khám bệnh, chữa bệnh để điều trị cho người bệnh; bảo đảm công khai, minh bạch, an toàn, hiệu quả, đúng chỉ định chuyên môn và bảo vệ quyền lợi của người bệnh. Đây là hành lang pháp lý nhằm quản lý và chuẩn hóa các chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí tại các cơ sở y tế, đồng thời mở ra cơ hội tiếp cận các loại thuốc điều trị đắt tiền cho người bệnh nghèo mà còn chặn đứng những "vùng xám" thương mại trong kê đơn, bảo vệ tối đa quyền lợi của bệnh nhân.
Một trong những nội dung quan trọng của Thông tư 16 là quy định rõ ràng với yêu cầu mọi chương trình cung cấp thuốc miễn phí từ các doanh nghiệp dược cho bệnh viện phải tuân thủ nguyên tắc: tuyệt đối không thu tiền, không kèm theo bất kỳ điều kiện thương mại nào ràng buộc người bệnh. Việc chỉ định thuốc phải dựa hoàn toàn vào tình trạng bệnh lý, tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị và hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế, đảm bảo an toàn và hiệu quả tối đa. Bên cạnh đó, thuốc được đưa vào chương trình miễn phí bắt buộc phải là thuốc được lưu hành hợp pháp tại Việt Nam. Chỉ những bệnh viện, cơ sở y tế có đủ năng lực và phạm vi chuyên môn phù hợp mới được phép tiếp nhận và triển khai phát loại thuốc đó.
Thông tư 16 quy định Quỹ Bảo hiểm y tế (BHYT) sẽ không thanh toán đối với số lượng thuốc hỗ trợ miễn phí đã được dùng cho người bệnh có thẻ BHYT, nhằm giúp minh bạch hóa hoàn toàn nguồn thuốc tại cơ sở khám chữa bệnh. Bệnh nhân được hưởng lợi trực tiếp từ hãng dược, trong khi Quỹ BHYT được bảo vệ khỏi nguy cơ thanh toán trùng lặp, giữ lại nguồn lực để chi trả cho các dịch vụ y tế thiết yếu khác của cộng đồng.
Bộ Y tế cũng quy định, để nhận được nguồn thuốc miễn phí, người bệnh sẽ tham gia trên tinh thần hoàn toàn tự nguyện. Cụ thể, bệnh viện có trách nhiệm phải công khai thông tin chương trình, tư vấn cặn kẽ cho người bệnh về phác đồ, hiệu quả, cũng như các tác dụng phụ có thể xảy ra và mức chi phí ngoài phần thuốc được hỗ trợ (nếu có). Sau khi hiểu rõ, người bệnh sẽ ký phiếu đăng ký tự nguyện tham gia và phải tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định của bác sĩ. Một lưu ý quan trọng là nếu người bệnh ngừng điều trị hoặc đổi phác đồ, người bệnh và người nhà có trách nhiệm thông báo cho bác sĩ và hoàn trả lại số thuốc chưa sử dụng. Số thuốc này sẽ được trao lại cho những bệnh nhân khác đang cần đến.
Đối với các bệnh nhân đang nhận thuốc miễn phí từ các chương trình đã được Bộ Y tế phê duyệt trước đây, quá trình điều trị sẽ không bị gián đoạn. Các chương trình này vẫn tiếp tục thực hiện đến hết thời hạn, nhưng phải thực hiện các quy định về quản lý, sử dụng thuốc, chế độ báo cáo, lưu trữ hồ sơ và trách nhiệm của các bên liên quan theo quy định khi Thông tư 16 có hiệu lực thi hành từ ngày 10-7 tới.
Cùng với đó, Bộ Y tế đề nghị các sở y tế, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, cơ sở kinh doanh dược và các tổ chức, cá nhân có liên quan nghiêm túc triển khai thực hiện Thông tư 16, bảo đảm chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí được thực hiện đúng quy định, minh bạch, an toàn, hiệu quả, vì quyền lợi của người bệnh.
NGUYỄN QUỐC
