(ĐTTCO) - Mỗi năm, cứ đến ngày Vía Thần tài (mùng 10 tháng Giêng âm lịch), thị trường vàng trong nước lại bước vào một mùa cao điểm đặc biệt, khi nhu cầu mua vàng tăng mạnh và giá thường xuất hiện những nhịp biến động đáng chú ý. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường tài chính ngày càng liên thông với thế giới, câu chuyện giá vàng ngày Thần Tài đang thay đổi.
Nét văn hoá tích trữ khai lộc bị biến tấu
Trong quan niệm truyền thống Á Đông, Thần Tài là vị thần cai quản tiền bạc, tài lộc và việc làm ăn. Truyền thuyết được truyền lại phổ biến nhất kể rằng, Thần Tài từng rơi xuống trần gian, mất trí nhớ và được một người bán hàng giúp đỡ. Kể từ khi ông xuất hiện, cửa hàng này buôn bán phát đạt. Khi Thần Tài trở về trời vào ngày mùng 10 tháng Giêng, người dân lập bàn thờ để tưởng nhớ và cầu may mắn trong kinh doanh, và ngày này cũng được xem là thời điểm mở lộc cho một năm kinh doanh thuận lợi.
Theo thời gian, vào ngày vía Thần Tài, nhiều người lựa chọn mua vàng như một cách cầu may đầu năm. Bởi vàng vốn được xem là tài sản có giá trị tích lũy và là biểu tượng của sự giàu có, nên việc sở hữu một lượng vàng nhỏ trong ngày này mang ý nghĩa khởi đầu tài chính thuận lợi, và gửi gắm kỳ vọng về tài lộc trong năm mới.
Nhận thấy nhu cầu mua vàng tăng mạnh dịp này, các doanh nghiệp vàng bạc đá quý đã nhanh chóng đưa ngày vía Thần Tài thành mùa kinh doanh cao điểm nhất trong năm. Ngày Thần Tài vì thế không còn chỉ mang ý nghĩa văn hóa tích trữ, mà trở thành sự giao thoa rõ nét giữa tập quán tiêu dùng và chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp.
Ghi nhận trên thị trường hàng năm cho thấy, ngay từ cuối năm âm lịch, nhiều thương hiệu lớn đã đồng loạt tung ra các bộ sưu tập vàng Thần Tài với thiết kế riêng theo linh vật năm, vàng ép vỉ in hình Thần Tài, đồng tiền tài lộc, thỏi vàng mini hay các sản phẩm vàng phong thủy mang thông điệp may mắn.
Để đáp ứng sức mua tăng cao, Công ty Vàng bạc đá quý Sài Gòn (SJC) sẽ mở cửa từ 6 giờ 30 sáng ngày vía Thần Tài, sớm hơn đáng kể so với khung giờ hoạt động thông thường từ 8 giờ đến 17 giờ. Việc kéo dài thời gian phục vụ đã trở thành thông lệ trong những năm gần đây khi lượng khách tập trung đông trong thời gian ngắn.
Thị trường năm nay còn ghi nhận xu hướng nổi bật là sự lên ngôi của dòng vàng mini với trọng lượng rất nhỏ, chỉ từ 0,1 đến 0,5 chỉ, hướng đến nhóm khách hàng trẻ và nhu cầu mua mang tính biểu tượng, phù hợp với nhu cầu mua lấy may thay vì tích trữ quy mô lớn.
Chẳng hạn, CTCP Vàng bạc Phú Nhuận (PNJ) giới thiệu sản phẩm Blindbox vàng 99,99% “Mã Tiến Đắc Lộc”, thiết kế dạng túi tiền với 5 phiên bản gồm Mã Tấn An Khang, Mã Kiến Công Danh, Mã Chiêu Phú Quý, Mã Kết Hồng Duyên và phiên bản bí mật (Secret). Sản phẩm có trọng lượng 1 chỉ, vàng 999,9, được ép vỉ nhựa trong suốt, hay dòng vàng mini 99,99% “Tiểu Lộc Đại Phát” trọng lượng 0,3 chỉ với thiết kế mỏng nhẹ.
Trong khi đó, DOJI ra mắt dòng sản phẩm Kim Bảo Phúc với bộ sưu tập Kim Mã, lấy cảm hứng từ hình tượng tuấn mã – biểu trưng cho tốc độ, ý chí bền bỉ và tinh thần tiên phong trong công việc và sự nghiệp, tiếp tục cho thấy xu hướng kết hợp yếu tố phong thủy với thiết kế hiện đại nhằm gia tăng sức hút thị trường mùa Thần Tài…
Giá vàng theo nhịp thế giới thay vì mùa vụ
Sự chuẩn bị quy mô lớn của doanh nghiệp cho thấy ngày vía Thần Tài đã trở thành một sự kiện tiêu dùng có tính chu kỳ rõ ràng. Tuy nhiên, cơ chế vận động của giá vàng đã có sự thay đổi đáng kể. Trước đây, khi nhu cầu mua tăng mạnh trong thời gian ngắn, thị trường vàng trong nước thường xuất hiện các nhịp tăng giá trước và trong ngày này. Bởi khi sức mua tăng đột biến, doanh nghiệp phải gia tăng dự trữ và điều chỉnh giá bán để cân đối nguồn cung, đặc biệt ở phân khúc vàng nhẫn và vàng trọng lượng nhỏ vốn có chi phí gia công cao.
Cùng với đó, biên độ chênh lệch giá mua – bán thường được nới rộng nhằm hạn chế rủi ro biến động. Tâm lý kỳ vọng giá sẽ tăng vào dịp này cũng thúc đẩy nhu cầu mua sớm, tạo nên hiệu ứng tự củng cố quen thuộc của thị trường khiến giá vàng có nhịp tăng mạnh.
Tuy nhiên vài năm gần đây, ảnh hưởng của ngày Thần Tài đối với xu hướng giá vàng đang dần thu hẹp. Dù vẫn tạo ra các nhịp sóng ngắn hạn, nhưng giá vàng hiện phụ thuộc ngày càng lớn vào các yếu tố quốc tế như chính sách lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), biến động đồng USD, lạm phát toàn cầu, rủi ro địa chính trị hay dòng vốn vào các quỹ ETF vàng… hơn là lực mua mùa vụ trong nước. Các yếu tố quản lý thị trường, nguồn cung và chênh lệch giá trong nước – thế giới cũng đóng vai trò ngày càng rõ nét trong việc hình thành mặt bằng giá, thay vì chỉ phụ thuộc vào nhu cầu mua trong một ngày lễ.
Điều này phản ánh sự thay đổi căn bản của thị trường vàng Việt Nam khi ngày càng liên thông với hệ thống tài chính toàn cầu. Bên cạnh đó, nhà đầu tư cũng đang phân biệt rõ hơn giữa việc mua vàng cầu may và quyết định đầu tư sinh lời. Xu hướng tích trữ quy mô lớn trong ngày Thần Tài giảm dần, thay vào đó là nhu cầu mua tượng trưng.
Ngày Vía Thần Tài ngày càng giống một “chất xúc tác tâm lý” hơn là yếu tố quyết định giá vàng, điều phản ánh mức độ hội nhập ngày càng sâu của thị trường vàng Việt Nam với hệ thống tài chính toàn cầu.
THIÊN MINH
