Ngày 24-1, Lầu Năm Góc công bố Chiến lược Quốc phòng quốc gia 2026, đánh dấu sự điều chỉnh sâu sắc trong tư duy an ninh của chính quyền Tổng thống Donald Trump, với trọng tâm là bảo vệ lãnh thổ Mỹ và lợi ích cốt lõi tại Tây bán cầu.

Tái xác định các ưu tiên

Trong Chiến lược Quốc phòng mới, chính quyền của Tổng thống Donald Trump chính thức đổi tên Bộ Quốc phòng thành Bộ Chiến tranh, đồng thời tái xác định các ưu tiên theo học thuyết nước Mỹ trên hết. Theo đó, nhiệm vụ bảo vệ lãnh thổ là ưu tiên hàng đầu, xếp trên mọi cam kết toàn cầu khác. Để bảo vệ không phận nội địa, một hệ thống phòng thủ tên lửa mới mang tên Vòm Vàng (Golden Dome) cùng các giải pháp công nghệ tiên tiến sẽ được triển khai nhằm đối phó với thiết bị bay không người lái.

Chiến lược Quốc phòng mới tuyên bố Mỹ sẵn sàng hành động đơn phương chống lại các mối đe dọa ở Tây bán cầu, đặc biệt với các nhóm “khủng bố ma túy”. Các địa bàn chiến lược như Greenland, kênh đào Panama và Vịnh Mexico (phía Mỹ gọi là Vịnh Mỹ) được xác định là lợi ích sống còn, nơi Mỹ sẽ không chấp nhận bất kỳ sự xâm nhập hay thách thức nào từ bên ngoài.

Trung Quốc được xếp là ưu tiên thứ hai, thay vì vị trí số một như trong Chiến lược Quốc phòng quốc gia năm 2022. Chiến lược Quốc phòng mới nêu rõ, Mỹ không tìm cách “bóp nghẹt hay hạ thấp” Trung Quốc, mà thay vào đó nên răn đe quốc gia này “thông qua sức mạnh, chứ không phải đối đầu”. Washington sẽ duy trì các kênh liên lạc quân sự với Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) để tránh những tính toán sai lầm, đồng thời củng cố hệ thống phòng thủ để ngăn chặn mọi ý định sử dụng vũ lực.

Điều chỉnh hiện diện quân sự tại châu Âu

Với châu Âu, Mỹ yêu cầu các nước thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) ở châu lục này phải đóng vai trò then chốt trong việc tự bảo vệ và cung cấp viện trợ quân sự cho Ukraine, với sự hỗ trợ quan trọng nhưng hạn chế hơn từ Mỹ. Mỹ sẽ điều chỉnh hiện diện quân sự tại châu Âu để tập trung nhiều hơn vào các ưu tiên gần lãnh thổ. Nga được đề cập tương đối ngắn gọn trong báo cáo, với mô tả là “mối đe dọa dai dẳng nhưng có thể kiểm soát đối với các thành viên phía đông của NATO trong tương lai gần”.

Chiến lược Quốc phòng quốc gia coi nền công nghiệp quốc phòng là trụ cột then chốt cho việc thực thi các ưu tiên an ninh mới. Mỹ sẽ phát động một cuộc tổng động viên công nghiệp, nỗ lực mang dây chuyền sản xuất quốc phòng trở về trong nước, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và cắt giảm các rào cản hành chính. Song song đó, Washington sẽ tận dụng năng lực sản xuất của các đồng minh nhằm xây dựng một mạng lưới công nghiệp quốc phòng đủ sức áp đảo về cả số lượng lẫn chất lượng trong mọi kịch bản xung đột.

Trong Chiến lược Quốc phòng mới, Mỹ đánh giá Hàn Quốc có đủ năng lực giữ vai trò chính trong việc phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên. Về khu vực Trung Đông, tài liệu khẳng định các chiến dịch quân sự gần đây đã làm suy yếu Iran, đồng thời coi Israel là đồng minh kiểu mẫu trong việc tự đảm bảo an ninh khu vực.

THANH HẰNG tổng hợp