Một năm sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump trở lại Nhà Trắng (20-1-2025 - 20-1-2026), các phân tích dữ liệu thương mại cho thấy Đông Nam Á dường như đã vượt qua đợt áp thuế ồ ạt mà nhà lãnh đạo Mỹ thực hiện vào tháng 4-2025.
Đài RFI (Pháp) dẫn số liệu chính thức từ cơ quan chức năng Mỹ cho hay xuất khẩu hàng hóa từ Đông Nam Á sang Mỹ nhìn chung ổn định, thậm chí tăng 25% so với cùng kỳ năm 2024. Đầu tư nước ngoài vào các nền kinh tế chính của khu vực cũng tăng mạnh, có khi lên đến 90% tùy theo từng nước và từng lĩnh vực sản xuất.
Có 3 lý do giúp Đông Nam Á thực hiện được điều này. Thứ nhất là nhờ vào lợi thế chi phí. Ông Mats Persson, trưởng bộ phận chiến lược vĩ mô và địa chính trị tại công ty tư vấn EY-Parthenon (Mỹ), cho biết, ngay cả khi phải chịu mức thuế 20%, chi phí sản xuất vẫn thấp hơn nhiều so với sản xuất tại Mỹ hay châu Âu. Do đó, các công ty hầu hết không muốn chuyển địa điểm sản xuất về các nước Âu, Mỹ.
Thứ hai, lượng hàng hóa chuyển hướng từ Trung Quốc - quốc gia chịu mức thuế quan đối ứng 37% - đã tăng mạnh ngay từ nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Mỹ. Theo số liệu của Công ty Capital Economics (Anh), nhờ vào lượng hàng hóa chuyển hướng này, giá trị xuất khẩu gián tiếp của Trung Quốc sang Mỹ từ Campuchia trong tháng 9-2025 tăng 73% so với cùng kỳ năm 2024. Xuất khẩu hàng hóa Thái Lan sang Mỹ cũng tăng 33%... Cuối cùng là sự bùng nổ công nghệ Mỹ. Nhiều mặt hàng xuất khẩu liên quan đến công nghệ như chip, thiết bị sản xuất chip, máy tính… đã được Chính phủ Mỹ miễn thuế. Capital Economics ghi nhận mức tăng trưởng những mặt hàng này là đều đặn khoảng 40%/năm.
Dù vậy, Báo Financial Times (Anh) cảnh báo sự phụ thuộc của các nước Đông Nam Á vào nguyên liệu thô và hàng hóa trung gian Trung Quốc có thể là một điểm yếu cho khu vực. Tổng thống Donald Trump từng tuyên bố siết chặt kiểm soát chuyển hướng thương mại bằng cách dọa áp thuế 40% đối với bất kỳ hàng hóa nào được vận chuyển quá cảnh. Ông Tom Miller, nhà phân tích tại Công ty Tư vấn Gavekal (Hồng Công, Trung Quốc), cũng lưu ý Đông Nam Á vẫn sẽ phụ thuộc vào Mỹ.
MINH CHÂU
