(ĐTTCO) - Quốc lộ 13 (đoạn từ cầu Bình Triệu đến ngã tư Bình Phước) dài 6km nhưng mặt đường nhỏ hẹp, lưu lượng xe đông. Nhiều năm qua, người dân ca thán vì kẹt xe, ngập nước thường xuyên diễn ra trên đoạn đường này.

Chính quyền cũng đã có kế hoạch mở rộng, nâng cấp đoạn đường và các bước thủ tục đang được các cơ quan chức năng đốc thúc.

“Nút thắt cổ chai” hàng thập kỷ

Tình trạng ùn tắc xe cộ kéo dài trên quốc lộ 13, đoạn từ cầu Bình Triệu đến ngã tư Bình Phước xảy ra từ rất lâu, trở thành “nút thắt cổ chai” hàng thập kỷ, đặc biệt là vào giờ cao điểm.

Trong khi đây là tuyến giao thông huyết mạch kết nối từ TPHCM lên tới Tây Nguyên - cực tăng trưởng mạnh của khu vực phía Nam. Từ năm 2002, TPHCM trước đây đã có chủ trương nâng cấp tuyến quốc lộ này từ 32m lên 53m.

Quốc lộ 13 (từ cầu Bình Triệu đến ngã tư Bình Phước) thường xuyên ùn ứ

Tuy nhiên, do hạn chế về nguồn vốn, dự án không thể triển khai. Đến năm 2005, phương án đầu tư theo hình thức BOT (xây dựng - kinh doanh - chuyển giao) được đưa ra, sau đó cũng rơi vào bế tắc khi chi phí bồi thường giải phóng mặt bằng tăng cao.

Những năm tiếp theo, nhiều phương án tiếp tục được nghiên cứu, trong đó có việc mở rộng tuyến lên 8-10 làn xe, kết hợp xây dựng các nút giao khác mức. Một số doanh nghiệp tư nhân cũng từng đề xuất tham gia đầu tư theo hình thức BOT, nhưng bài toán đặt trạm thu phí và khả năng hoàn vốn là rào cản lớn.

Năm 2017, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 437 yêu cầu tạm dừng hình thức BOT trên đường hiện hữu. Vì vậy, kế hoạch mở rộng quốc lộ 13 chuyển sang sử dụng ngân sách. Hai năm sau, dự án được tính toán với tổng mức đầu tư gần 10.000 tỷ đồng, thực hiện từ năm 2019-2023.

Tiếp đó, tháng 9-2023, TPHCM thông qua chủ trương đầu tư mở rộng; đồng thời nhằm đảm bảo vòng đời dự án được rút ngắn, thu hút được các nhà đầu tư vào triển khai. Đơn vị tư vấn đề xuất vốn ngân sách tham gia tỷ lệ 70% (giải phóng mặt bằng), còn vốn nhà đầu tư 30%. Chi phí xây dựng theo hình thức BOT hoặc đối tác công - tư (PPP).

Xem xét rút ngắn các thủ tục hành chính

Mới đây, trao đổi với phóng viên Báo SGGP về dự án nâng cấp, mở rộng quốc lộ 13, đại diện Sở Xây dựng TPHCM cho biết, đã hoàn tất tờ trình thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi dự án thành phần 2 và trình UBND thành phố xem xét, phê duyệt.

Dự án được chia thành 2 thành phần. Trong đó, dự án thành phần 1 về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư sử dụng 100% vốn ngân sách, với tổng kinh phí hơn 14.600 tỷ đồng. Đến nay, công tác đo đạc, kiểm đếm và xác minh pháp lý đã cơ bản hoàn tất, dự kiến chi trả bồi thường trong thời gian tới để phục vụ triển khai dự án.

Dự án thành phần 2 là nâng cấp, mở rộng tuyến đường với tổng mức đầu tư khoảng 6.300 tỷ đồng do nhà đầu tư huy động. Theo phương án tài chính sơ bộ, thời gian thu phí hoàn vốn dự kiến khoảng 18 năm 6 tháng và có thể được điều chỉnh sau kiểm toán.

Quốc lộ 13 luôn trong tình trạng ùn ứ phương tiện. Ảnh: QUỐC HÙNG

"Theo kế hoạch, sau khi phương án đầu tư được thông qua, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông thành phố phát hành hồ sơ mời thầu trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia để lựa chọn nhà đầu tư theo hình thức đối tác công - tư (PPP), hợp đồng BOT. Dự kiến trong quý II sẽ hoàn tất công tác đấu thầu, lựa chọn nhà đầu tư; công trình được khởi công vào quý 4-2026 và hoàn thành vào năm 2028”, đại diện Sở Xây dựng cho biết.

Theo ông Phạm Minh Hải, Giám đốc Trung tâm Tư vấn phát triển giao thông vận tải (Bộ Xây dựng), quốc lộ 13 giữ vai trò trục kết nối quan trọng, đặc biệt là hướng từ trung tâm phường Sài Gòn đến phường Bình Dương (TPHCM), nơi tập trung nhiều khu công nghiệp và đô thị mới.

Nếu tiếp tục triển khai theo quy trình thông thường, dự án có nguy cơ kéo dài nhiều năm, làm chậm nhịp phát triển kinh tế - xã hội của toàn vùng.

“Việc áp dụng cơ chế khẩn cấp đặc thù để triển khai dự án mở rộng quốc lộ 13 là giải pháp phù hợp trong bối cảnh hạ tầng giao thông khu vực chịu áp lực quá tải kéo dài. Cơ chế này sẽ rút ngắn các thủ tục hành chính như phê duyệt dự án, giải phóng mặt bằng và lựa chọn nhà thầu, góp phần đẩy nhanh tiến độ thi công, sớm đưa công trình vào khai thác”, ông Phạm Minh Hải đề xuất.

Theo kế hoạch, dự án mở rộng quốc lộ 13 (từ phường Hiệp Bình đến giáp ranh phường Bình Hòa) sẽ được nâng cấp từ 4-6 làn xe hiện hữu lên 10-14 làn xe, với bề rộng khoảng 60m.

Điểm nhấn của dự án là đoạn cầu cạn dài khoảng 3,5km, quy mô 4 làn xe, vận tốc thiết kế 80km/giờ; hai bên là đường song hành 8-10 làn xe, vận tốc 60km/giờ.

Trên tuyến bố trí 10 vị trí giao cắt, trong đó có 2 nút giao khác mức và 8 nút giao bằng, cùng các cầu bộ hành, hệ thống thoát nước, chiếu sáng, cây xanh.

Quốc Hùng