Tôi may mắn được người anh, người đồng nghiệp quý mến - nhà thơ, nhà báo Trần Thế Tuyển gửi bản thảo trường ca Lời của gió (nằm trong tập trường ca - thơ Mẹ ngồi bậu cửa - ảnh) với tin nhắn giản dị, mộc mạc “Gửi chú đọc và thẩm cho anh”. Đọc thì đương nhiên rồi, nhưng không dám “thẩm”. Mấy lời sau đây tôi viết với tư cách là bạn đọc, là người em của nhà thơ Trần Thế Tuyển.
Trần Thế Tuyển và thế hệ của mình cũng như thế hệ cha ông trước đó, sinh ra và lớn lên khi chưa kịp nhìn thấy giảng đường đại học đã phải ôm súng vượt Trường Sơn bom đạn. Họ vừa đánh giặc, vừa tập làm báo, làm thơ khi có thể, và góp phần đi đến chiến thắng lịch sử 30-4-1975.
Chính vốn sống dày dặn với nhiều đau thương, mất mát, những trận đánh ác liệt, những ngày chống càn tàn khốc, những cơn sốt rét rừng dữ dội… đã giúp Trần Thế Tuyển có được cho mình một vốn liếng báo chí và văn chương đáng tự hào. Đến nay, anh có 17 cuốn sách gồm các thể loại thơ, trường ca, truyện ngắn, truyện ký… Riêng trường ca có: Phía sau mặt trời, Gió thổi miền ký ức, Mẹ…
Trường ca mới Lời của gió mang đậm tính sử thi, hào hùng, bay bổng, đằm sâu với chiều kích thời gian và không gian rộng lớn. Hình tượng gió trong trường ca như thổi dọc đất nước, xuyên suốt qua các trường đoạn: “Từ núi rừng Tây Ninh”, “Từ những cánh đồng/ Hướng Tây Nam, trận Cầu Voi máu lửa”, “Gió từ Vàm Cỏ Đông”, “Gió trong Dinh Độc Lập” đến “Gió nơi miền biên ải”, “Gió và sóng lừng Thủ Thiêm”, “Gió từ Bến Nhà Rồng”, Trần Thế Tuyển kể về đất nước, về con người, về chiến tranh, về mất mát, đau thương, về chiến thắng, về niềm kiêu hãnh.
Đó là những hình ảnh, những chi tiết thật giản dị, xúc động và đầy mỹ cảm: “Gió theo những binh đoàn từ núi rừng Tây Nguyên/ Hướng Tây Bắc tràn vào thành phố/ Những Đồng Dù, Lái Thiêu... còn đó/ Khói bom chưa tan, chim én đã bay về”… hay “Có bà mẹ Sài Gòn đi tìm con/ Thằng Bảy, thằng Ba, con Năm, con Sáu.../ Hòa bình rồi, ở nơi đâu các con yêu dấu/ Về nhà đi, má nấu canh chua”.
Ngọn gió chiến chinh mà dân tộc, mà Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh phải hứng chịu, phải vượt qua chưa dừng lại ở đó: “Chưa trọn vui sau ngày toàn thắng/ Kẻ thù phía Tây Nam lửa biên ải đau thương/ Những Lò Gò, Xóm Giữa, Tân Biên/ Những Ba Chúc, Tịnh Biên, Hồng Ngự…” và “Tiếng súng đã vang…/ Ngày mười bảy tháng hai năm ấy/ Một dải biên cương máu đỏ Kỳ Cùng…”.
Đọc Lời của gió, ta nghe tiếng dịu dàng, lắng sâu, cả tiếng ầm ào, cháy bỏng của “con sóng dưới lòng sâu/ con sóng trên mặt nước” (Sóng - Xuân Quỳnh). Hình tượng thơ thật đẹp, đôi khi dữ dội, nhưng đằng sau câu chữ, hình ảnh, hình tượng ấy là tấm lòng thao thiết, đau đáu yêu thương của nhà thơ; trách nhiệm của một công dân gương mẫu, nhiều trăn trở, nhiều trắc ẩn.
Với trường ca Lời của gió, Trần Thế Tuyển đã có một món quà thật ý nghĩa dâng lên đất nước, TPHCM nhân dịp kỷ niệm 50 năm thành phố chính thức mang tên Bác Hồ kính yêu (2-7-1976 - 2-7-2026): “Gió từ bến cảng Nhà Rồng thổi bùng lên/ Thành phố mang tên Người/ Năm mươi năm ngời sáng”.
PGS-TS, nhà văn NGUYỄN THẾ KỶ
