Giữa làn sóng phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) và sản xuất công nghiệp, người ta có lý do tin rằng sản phẩm được tạo ra hàng loạt sẽ gây sức ép lên sản phẩm thủ công truyền thống. Thế nhưng, thực tế cho thấy nhiều tác phẩm làm ra từ bàn tay của con người vẫn có một chỗ đứng ổn định.

Thị trường vẫn chuộng

AI và các công cụ hiện đại đã trở thành cánh tay đắc lực cho người làm sáng tạo. Từ một ý tưởng ban đầu cùng những câu lệnh phù hợp, AI có thể nhanh chóng tạo ra nhiều loại sản phẩm theo yêu cầu của người dùng. Đó là một bức tranh vẽ theo phong cách tùy chọn, một tấm ảnh được chỉnh sửa cầu kỳ, hay một đoạn video lạ mắt. Tất cả góp phần tạo nên một không gian số sôi động và đầy màu sắc. Tuy nhiên, giữa dòng chảy không ngừng đó, nhiều người vẫn chọn tìm cho mình một “khoảng nghỉ” bằng các sản phẩm thủ công mộc mạc và độc bản.

Tiệm đèn Do Dó)" title="Người thợ vẽ trực tiếp trên lụa sau quá trình nhuộm chàm thủ công (ẢNH: Tiệm đèn Do Dó)" />

Anh Hoàng Thanh Phương (giám đốc một doanh nghiệp phần mềm tại TPHCM) chia sẻ: “Trên bàn làm việc của tôi đặt một cái đèn bàn với chao đèn bằng giấy dó vẽ tay cảnh “Đám cưới chuột”. Mỗi lúc căng thẳng, mệt mỏi, tôi nhìn nó và cảm giác như thấy người thợ đang chăm chú vẽ từng nét. Chỗ này chú chuột hơi quay đầu cười, chỗ kia chú ngựa lắc lư... Cảm giác đó là điều mà các sản phẩm công nghiệp dù sắc sảo hơn rất nhiều nhưng lại không thể tạo ra được”.

Giá trị của hàng thủ công được giữ vững nhờ tay nghề của nghệ nhân và cả sự yêu mến, am hiểu của khách hàng. Điển hình như hình ảnh họa tiết thọ dơi trên những chiếc áo lụa Nha Xá (Hà Nội), ban đầu được người tiêu dùng biết đến khi xuất hiện trên trang phục của một số nghệ sĩ nổi tiếng. Tuy nhiên, phải đến khi biết được những đặc tính “dệt thủ công”, lụa Nha Xá mới thực sự chinh phục được khách hàng. Nhiều người sẵn sàng chi số tiền lớn để được sở hữu một sản phẩm ra đời từ chính đôi tay người thợ, với nhiều thời gian và công sức dành cho từng công đoạn.

Giá trị vượt thời gian

Khác với các loại sản phẩm công nghiệp, khách hàng đón nhận hàng thủ công không chỉ vì công năng hay tính thẩm mỹ. Câu chuyện, cảm xúc và dấu ấn cá nhân chứa đựng trong mỗi món hàng thủ công mới là điều được quan tâm nhất.

“Hiểu được tiềm năng phát triển và giá trị thực sự của hàng thủ công, chúng tôi tập trung nhiều hơn vào quá trình sáng tạo và những giá trị cảm xúc mà sản phẩm mang lại. Thay vì cố gắng làm hài lòng tất cả, chúng tôi chọn tạo ra những sản phẩm tốt nhất trong khả năng của mình, mang những dấu ấn riêng biệt”, chị Kim Ngân (chủ tiệm gốm Cera Magic, trụ sở tại Hà Nội) cho biết.

Tuy nhiên, việc phát triển hàng thủ công không phải là việc dễ dàng. Chị Hằng Anh (chủ tiệm đèn Do Dó, Thái Nguyên) cho biết, các đơn vị làm hàng thủ công đều có chung một khó khăn là quy trình sản xuất vốn phức tạp, tốn thời gian, phải phụ thuộc nhiều vào các yếu tố khách quan như chất lượng nguyên vật liệu, tình hình thời tiết và khả năng xử lý của người thợ.

Ngoài ra, nhiều cơ sở và doanh nghiệp thủ công quy mô nhỏ còn gặp khó khăn trong việc cân đối giữa thời gian thực hiện và nhu cầu ngày càng tăng của khách hàng.

“Thời gian gần đây, khách hàng chuộng những sản phẩm mang đậm bản sắc dân tộc. Các sản phẩm của chúng tôi cũng đi theo hướng đó với chất liệu giấy dó, vải lanh cổ truyền cùng các nét vẽ dựa trên hoa văn thời Lý - Trần. Nhưng nguồn vật liệu chế tạo theo cách truyền thống sản lượng rất thấp, các bức vẽ tay để đảm bảo chất lượng cũng không thể nhanh. Trong điều kiện đó, để đảm bảo uy tín chất lượng, chúng tôi đành chấp nhận bỏ lỡ rất nhiều khách”, chị Hằng Anh chia sẻ.

Sự tồn tại và phát triển của các sản phẩm nghệ thuật thủ công trong bối cảnh công nghiệp hóa cho thấy một thực tế: khi giá trị nghệ thuật được nhận thức rõ hơn, những sản phẩm gắn với câu chuyện, cảm xúc và công sức của nghệ nhân luôn có chỗ trong đời sống xã hội. Và cũng từ sự quan tâm đó đã tạo ra động lực lớn cho người làm thủ công nỗ lực sáng tạo, khẳng định chất riêng để gìn giữ những giá trị nghệ thuật.

Trên mạng xã hội, sự quan tâm dành cho các sản phẩm thủ công đã phần nào phản ánh xu hướng tiêu dùng hiện nay. Các sản phẩm được giới thiệu rất đa dạng, từ những vật dụng phổ biến như trang sức, đồ gia dụng, đến những món trang trí nhà cửa có giá trị cao như tượng gốm, hoa giấy gấp tay, hay mô hình nghệ thuật... luôn được khách hàng đón nhận, chú ý.

HỒNG ÂN