TPHCM đã xây dựng dữ liệu tập trung từ nhiều năm qua, hiện có các nhóm dữ liệu lớn về dân cư, đất đai, y tế, giáo dục, quy hoạch, dịch vụ công… Đây là nguồn "tài nguyên vàng" để phát triển các mô hình kinh doanh mới.
Ngày 21-5, Trường Kinh tế, Luật và Quản lý nhà nước, Đại học Kinh tế TPHCM (UEH) phối hợp với Viện nghiên cứu chính sách và phát triển truyền thông (IPS) tổ chức hội thảo khoa học quốc gia “Dịch vụ dữ liệu: Từ kinh doanh có trách nhiệm đến các chuẩn mực pháp lý hiện đại”.
Trình bày tại hội thảo, ông Hồ Đức Thắng, Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, cho rằng Việt Nam đang đứng trước “nghịch lý dữ liệu” khi lượng dữ liệu toàn cầu tăng bùng nổ nhưng dữ liệu thực sự sạch, có thể sử dụng cho AI lại rất khan hiếm. Theo ông, năm 2025 thế giới dự kiến tạo ra khoảng 181 zettabyte dữ liệu, gấp 90 lần năm 2010, song chỉ khoảng 2% dữ liệu được lưu giữ.
Ông nhấn mạnh dữ liệu đang trở thành “tư liệu sản xuất” của thời đại AI, tương tự vai trò của đất đai trong thời đại nông nghiệp. Trong cuộc đua AI toàn cầu, Việt Nam khó cạnh tranh trực diện ở các mô hình siêu lớn, nhưng có lợi thế ở “dữ liệu chủ quyền” như tiếng Việt, dữ liệu pháp luật, y tế, giáo dục, văn hóa và tri thức bản địa.
Đại biểu Quốc hội Hồ Đức Thắng cũng cảnh báo nguy cơ “cái gì không được số hóa sẽ vắng mặt trong trí nhớ của AI”, từ đó dẫn đến sự mai một của ngôn ngữ, văn hóa và tri thức Việt trên không gian số. Theo ông, thị trường dịch vụ dữ liệu không đơn thuần là mua bán dữ liệu thô mà là hệ sinh thái gồm các hoạt động làm sạch, chuẩn hóa, gắn nhãn, kiểm thử và kiểm toán dữ liệu. Đồng thời, pháp luật cần phân định rõ “vùng đỏ” với dữ liệu cá nhân, dữ liệu nhạy cảm và “vùng xanh” cho dữ liệu phi cá nhân, dữ liệu mở để thúc đẩy đổi mới sáng tạo có trách nhiệm.
Còn theo bà Võ Thị Trung Trinh, Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TPHCM, dịch vụ dữ liệu có thể trở thành động lực mới cho kinh tế số đô thị nếu thành phố chuyển được dữ liệu từ trạng thái “lưu trữ” sang “dịch vụ” sẵn sàng tích hợp, chia sẻ và tạo giá trị cho doanh nghiệp, cộng đồng. TPHCM đã theo đuổi việc xây dựng dữ liệu tập trung từ nhiều năm qua, hiện có các nhóm dữ liệu lớn về dân cư, đất đai, y tế, giáo dục, quy hoạch, dịch vụ công… Đây là nguồn tài nguyên quan trọng để phát triển các mô hình kinh doanh mới.
Bà Trinh nhấn mạnh dữ liệu có thể giúp tối ưu nguồn lực, giảm lãng phí thời gian và chi phí, đặc biệt trong dịch vụ công, logistics thông minh và trung tâm tài chính quốc tế gắn với tài sản số. TPHCM định hướng xây dựng sàn dữ liệu, phát triển kho dữ liệu dùng chung, ứng dụng điện toán đám mây và AI để xử lý dữ liệu quy mô lớn, hướng tới mục tiêu kinh tế số chiếm 40% GRDP vào năm 2030.
Theo lộ trình, năm 2026 thành phố sẽ chuẩn hóa, làm sạch dữ liệu cốt lõi; năm 2027 thí điểm sàn giao dịch dữ liệu; năm 2028 liên thông dữ liệu toàn vùng kinh tế phía Nam và đến 2030 quản trị thông minh bằng AI và DaaS toàn diện.
Tại hội thảo, 10 phiên thảo luận khác cũng được diễn ra, với khoảng 100 bài trình bày khoa học từ các nhà nghiên cứu, giảng viên, luật sư, doanh nghiệp, cơ quan quản lý nhà nước và các nhà nghiên cứu trẻ trên cả nước.
Các chủ đề trải rộng từ pháp luật dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân, giao dịch dữ liệu, AI và trách nhiệm pháp lý, quản trị rủi ro dữ liệu, kinh doanh dữ liệu, ESG, dữ liệu xanh, cạnh tranh trong nền kinh tế dữ liệu, đến chính sách công và quản trị quốc gia trong thời đại AI.
Đáng chú ý, hội thảo năm nay dành riêng ba phiên học thuật cho các nhà nghiên cứu trẻ và sinh viên, thể hiện định hướng khuyến khích học thuật trẻ, thúc đẩy nghiên cứu liên ngành và tạo dựng thế hệ học giả pháp lý mới cho Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số.
MAI HOA
