Ngày 15-6, hãng thông tấn Mehr của Iran tiết lộ một số thông tin có trong dự thảo biên Bản ghi nhớ (MoU) 14 điểm sắp được ký kết giữa Iran và Mỹ. Đáng chú ý, chương trình tên lửa của Iran đã được đưa ra khỏi nội dung đàm phán...
Chấm dứt xung đột trên mọi mặt trận
Trong dự thảo trên, Iran tái khẳng định cam kết của mình đối với Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) và cam kết không phát triển vũ khí hạt nhân. Tài liệu này cũng xác nhận Mỹ sẽ giải phóng 50% trong tổng số tài sản trị giá 24 tỷ USD của Iran, bị đóng băng trước khi bắt đầu các cuộc đàm phán và toàn bộ số tài sản trên sẽ được giải phóng trong thời gian đàm phán kéo dài 60 ngày. Những lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ của Iran cũng như lệnh phong tỏa hàng hải của Mỹ được dỡ bỏ. Hơn nữa, theo dự thảo, Mỹ cam kết không can thiệp vào công việc nội bộ của Iran và tôn trọng chủ quyền của Iran.
Cùng ngày, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Iran phụ trách các vấn đề pháp lý và quốc tế Kazem Gharibabadi xác nhận lệnh phong tỏa hàng hải của Mỹ được dỡ bỏ từ đêm 15-6, đồng thời tuyên bố chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn xung đột cũng như những hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, bao gồm cả Lebanon... Truyền thông Iran dẫn lời ông Gharibabadi cho biết Iran và Mỹ sẽ ký kết biên bản ghi nhớ (MoU) về hòa bình tại Thụy Sĩ vào ngày 19-6.
Trả lời phỏng vấn của hãng tin Fox News, Phó Tổng thống Mỹ J.D.Vance cho biết thỏa thuận giữa Mỹ và Iran đảm bảo rằng Tehran sẽ không bao giờ có thể sở hữu vũ khí hạt nhân. Phó Tổng thống Mỹ cam kết Washington sẽ giám sát việc Iran tuân thủ thỏa thuận, song không nói rõ Tehran sẽ nhận được gì đổi lại.
Thế giới phản ứng tích cực
Ngày 15-6, cộng đồng quốc tế bày tỏ hoan nghênh việc Mỹ và Iran nhất trí thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột và mở lại eo biển Hormuz. Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres đánh giá động thái như một bước quan trọng hướng tới giải quyết xung đột tại Trung Đông.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan, Bộ Ngoại giao Saudi Arabia, Bộ Ngoại giao Ai Cập, Bộ Ngoại giao Trung Quốc… đánh giá cao nỗ lực hòa giải bền bỉ của Pakistan cùng một số đối tác và nhận định đây là bước tiến lớn nhằm giảm leo thang xung đột.
Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi tuyên bố nước này sẽ tham gia tuyên bố chung cùng Anh, Pháp, Italy và Đức về việc dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt đối với Iran nếu Tehran cho thấy những bước đi rõ ràng liên quan đến chương trình hạt nhân của mình. Trên mạng xã hội X, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết phái đoàn quân sự do nước này cùng với Anh thiết lập nhằm hỗ trợ tàu thuyền di chuyển an toàn qua eo biển Hormuz đã sẵn sàng triển khai.
Trong khi đó, Bộ trưởng Bộ An ninh Quốc gia Israel Itamar Ben-Gvir tuyên bố nước này không bị ràng buộc bởi thỏa thuận này, đồng thời khẳng định Israel không phải là một bên tham gia thỏa thuận; cho rằng thỏa thuận hiện nay chưa bảo đảm được các yêu cầu an ninh của Israel.
Ngày 15-6, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng đã trả lời báo chí cho biết phản ứng của Việt Nam trước việc Hoa Kỳ và Iran đạt thỏa thuận hòa bình.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng nêu rõ: “Việt Nam hoan nghênh việc Hoa Kỳ và Iran tuyên bố đạt thỏa thuận hòa bình. Chúng tôi đánh giá cao các nỗ lực thúc đẩy đạt được thỏa thuận này. Chúng tôi kêu gọi các bên liên quan sớm ký kết và thực hiện đầy đủ thỏa thuận, tạo điều kiện cho việc đạt một giải pháp toàn diện, bền vững, mang lại hòa bình, ổn định cho khu vực Trung Đông, trong đó có eo biển Hormuz, trên cơ sở luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc, vì lợi ích của các quốc gia trong khu vực, vì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực và trên thế giới”.
MINH DUY
HẠNH CHI tổng hợp
