Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) vừa đưa ra loạt khuyến nghị nhằm giúp các hộ gia đình và doanh nghiệp giảm tiêu thụ nhiên liệu trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đối mặt với những gián đoạn nghiêm trọng. Cơ quan này cho rằng việc kiểm soát phía cầu có thể mang lại hiệu quả nhanh hơn trong việc hạ nhiệt giá năng lượng so với các biện pháp gia tăng nguồn cung.

Theo IEA, những nỗ lực tăng sản lượng hiện nay khó có thể bù đắp kịp thời cho tình trạng gián đoạn nguồn cung được đánh giá là lớn nhất trong lịch sử thị trường dầu mỏ toàn cầu, khi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông tiếp tục leo thang. Trong bối cảnh đó, giảm nhu cầu tiêu thụ được xem là giải pháp cấp thiết nhằm giảm áp lực chi phí cho người tiêu dùng và ổn định thị trường.

Cơ quan này khuyến nghị người dân hạn chế di chuyển không cần thiết bằng đường bộ và hàng không, tăng cường làm việc từ xa khi điều kiện cho phép, đồng thời chuyển sang các giải pháp tiêu thụ năng lượng hiệu quả hơn như sử dụng bếp điện thay cho nhiên liệu hóa thạch. Theo đánh giá của IEA, các biện pháp này có thể góp phần giảm đáng kể tác động của biến động giá năng lượng đối với ngân sách hộ gia đình.

Diễn biến địa chính trị đang khiến thị trường năng lượng trở nên căng thẳng hơn, kéo theo giá dầu thô và các sản phẩm tinh chế như dầu diesel hay nhiên liệu hàng không tăng mạnh. Điều này trực tiếp ảnh hưởng đến chi phí vận tải, logistics và mặt bằng giá tiêu dùng trên toàn cầu.

Kể từ khi xung đột giữa United States và Iran bùng phát vào cuối tháng 2, giá dầu đã tăng mạnh, trong bối cảnh nguồn cung bị gián đoạn nghiêm trọng, đặc biệt do hoạt động vận chuyển qua Strait of Hormuz - tuyến hàng hải quan trọng chiếm khoảng 1/5 lưu lượng dầu toàn cầu bị ảnh hưởng.

Để ứng phó, nhiều quốc gia đã bắt đầu khai thác kho dự trữ dầu chiến lược. IEA cũng đã thống nhất kế hoạch xả 400 triệu thùng dầu ra thị trường - mức cao nhất từ trước đến nay nhằm giảm bớt cú sốc nguồn cung, dù thời điểm triển khai cụ thể chưa được công bố.

Tuy nhiên, trong khi các biện pháp từ phía cung cần thời gian để phát huy hiệu quả, IEA nhấn mạnh việc điều chỉnh hành vi tiêu dùng có thể triển khai ngay lập tức. Các giải pháp như khuyến khích đi chung xe, tăng cường sử dụng phương tiện công cộng, hạn chế các chuyến bay không thiết yếu hay điều chỉnh tốc độ phương tiện đều có thể góp phần giảm tiêu thụ nhiên liệu, đặc biệt trong lĩnh vực vận tải đường bộ - khu vực chiếm tỷ trọng lớn nhất trong nhu cầu dầu mỏ toàn cầu.

Bên cạnh đó, cơ quan này cũng đề xuất ưu tiên sử dụng khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) cho các nhu cầu thiết yếu như nấu ăn, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi sang các giải pháp năng lượng sạch nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Ở cấp độ chính sách, nhiều quốc gia đã bắt đầu xem xét các biện pháp tài khóa nhằm giảm áp lực chi phí năng lượng cho người dân. Tây Ban Nha được cho là đang cân nhắc giảm thuế giá trị gia tăng đối với nhiên liệu, trong khi Italy đã hạ thuế tiêu thụ đặc biệt. Tại Đức, cơ quan tài chính đang nghiên cứu các giải pháp bảo vệ người tiêu dùng, bao gồm khả năng áp thuế đối với phần lợi nhuận bất thường của các doanh nghiệp dầu khí.

IEA nhấn mạnh rằng việc phối hợp đồng bộ giữa các biện pháp phía cung và phía cầu sẽ đóng vai trò then chốt trong việc ổn định thị trường năng lượng, kiểm soát lạm phát và củng cố an ninh năng lượng toàn cầu trong giai đoạn nhiều biến động hiện nay.

Sơn Nguyễn