Quốc hội vừa ban hành Nghị quyết số 253/2025/QH15 về các cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, trong đó lần đầu tiên xác định rõ định hướng phát triển điện hạt nhân mô-đun nhỏ (Small Modular Reactor - SMR) tại Việt Nam.
Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện khung chính sách, tạo nền tảng pháp lý cho việc nghiên cứu, đầu tư và triển khai loại hình năng lượng mới này trong thời gian tới.
Nghị quyết do Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ký ban hành, đặt mục tiêu thúc đẩy phát triển đồng bộ các lĩnh vực năng lượng, từ quy hoạch điện lực, đầu tư hạ tầng truyền tải, điện gió ngoài khơi đến các dự án điện truyền thống và điện hạt nhân thế hệ mới. Trong đó, điện hạt nhân mô-đun nhỏ được xem là một trong những giải pháp chiến lược nhằm bảo đảm an ninh năng lượng dài hạn và đa dạng hóa nguồn cung.
Theo nghị quyết, Nhà nước khuyến khích cả doanh nghiệp nhà nước và khu vực tư nhân tham gia nghiên cứu, đầu tư phát triển điện hạt nhân mô-đun nhỏ. Đây là mô hình nhà máy điện hạt nhân sử dụng lò phản ứng công suất nhỏ, được thiết kế theo tiêu chuẩn và phân loại của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), có ưu điểm về tính an toàn, linh hoạt trong vận hành và phù hợp với quy mô phụ tải của nhiều địa phương.
Việc phát triển điện hạt nhân mô-đun nhỏ phải tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu về an toàn, an ninh hạt nhân, bảo vệ môi trường và phù hợp với các quy định pháp luật hiện hành về năng lượng nguyên tử cũng như các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Nghị quyết nêu rõ các cơ chế nhằm đơn giản hóa thủ tục đầu tư, rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án năng lượng. Theo đó, các dự án lưới điện thuộc quy hoạch phát triển điện lực hoặc quy hoạch tỉnh sẽ không phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư.
Đối với các dự án điện, trong đó có điện hạt nhân mô-đun nhỏ, việc lựa chọn nhà đầu tư được thực hiện linh hoạt theo từng trường hợp cụ thể. Những dự án có tính cấp bách, phục vụ an ninh năng lượng quốc gia có thể áp dụng cơ chế lựa chọn nhà đầu tư đặc thù theo quy định của pháp luật về đấu thầu.
Bên cạnh đó, trong trường hợp doanh nghiệp nhà nước hoặc doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ đề xuất dự án lưới điện, Chủ tịch UBND cấp tỉnh có thẩm quyền xem xét, quyết định chấp thuận đầu tư trong thời hạn 30 ngày kể từ khi tiếp nhận đầy đủ hồ sơ.
Theo Nghị quyết, việc phát triển điện hạt nhân mô-đun nhỏ sẽ được triển khai theo lộ trình phù hợp với nhu cầu thực tế và mức độ sẵn sàng của công nghệ. Chính phủ sẽ căn cứ vào điều kiện kinh tế - xã hội, khả năng tiếp cận công nghệ và yêu cầu bảo đảm an toàn để ban hành các cơ chế, chính sách cụ thể cho từng giai đoạn.
Việc hoàn thiện khung chính sách cho điện hạt nhân mô-đun nhỏ được kỳ vọng sẽ góp phần đa dạng hóa cơ cấu nguồn điện, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, đồng thời tăng cường an ninh năng lượng quốc gia trong bối cảnh nhu cầu điện ngày càng gia tăng và yêu cầu chuyển dịch năng lượng xanh ngày càng cấp thiết.
Nguyễn Sang
