Chính phủ đã ban hành Nghị định số 49/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị quyết số 254/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện Luật Đất đai.
Theo Nghị định, UBND cấp tỉnh được phân cấp thực hiện nhiều thẩm quyền quan trọng trong quản lý đất đai. Cụ thể, UBND cấp tỉnh có thẩm quyền quyết định việc thu hồi đất; bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; giao đất, cho thuê đất; cho phép chuyển mục đích sử dụng đất; điều chỉnh, gia hạn thời hạn sử dụng đất; chuyển hình thức sử dụng đất; công nhận quyền sử dụng đất; chấp thuận việc thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án, cũng như chấp thuận, phê duyệt phương án sử dụng đất.
Trên cơ sở quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Nghị quyết số 190/2025/QH15 của Quốc hội về xử lý một số vấn đề liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước và căn cứ điều kiện thực tế của từng địa phương, UBND cấp tỉnh được quyết định việc phân cấp hoặc ủy quyền cho các cơ quan, cá nhân có thẩm quyền thực hiện các nhiệm vụ nêu trên, bảo đảm phù hợp với yêu cầu quản lý và năng lực tổ chức thực hiện.
Nghị định số 49/2026/NĐ-CP cũng quy định cụ thể thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất, đồng thời làm rõ trách nhiệm trong việc xác nhận thay đổi, đính chính, thu hồi, hủy và cấp lại Giấy chứng nhận đã cấp.
Theo đó, cơ quan có chức năng quản lý đất đai cấp tỉnh thực hiện việc cấp Giấy chứng nhận hoặc xác nhận thay đổi trên Giấy chứng nhận đã cấp đối với các trường hợp do cơ quan, người có thẩm quyền cấp tỉnh quyết định giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, điều chỉnh hoặc gia hạn thời hạn sử dụng đất, chuyển hình thức sử dụng đất và công nhận quyền sử dụng đất.
Đối với các trường hợp thuộc thẩm quyền của cấp xã, Chủ tịch UBND cấp xã thực hiện việc cấp Giấy chứng nhận hoặc xác nhận thay đổi trên Giấy chứng nhận đã cấp khi cơ quan, người có thẩm quyền cấp xã quyết định giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, điều chỉnh, gia hạn thời hạn sử dụng đất, chuyển hình thức sử dụng đất, công nhận quyền sử dụng đất hoặc xác định lại diện tích đất ở.
Trong khi đó, Văn phòng đăng ký đất đai thực hiện việc cấp Giấy chứng nhận, xác nhận thay đổi trên Giấy chứng nhận đã cấp, đăng ký đất đai lần đầu hoặc đăng ký biến động đối với các trường hợp không thuộc thẩm quyền của hai nhóm nêu trên. Cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận cũng đồng thời chịu trách nhiệm đính chính các sai sót, thu hồi, hủy và cấp lại Giấy chứng nhận theo đúng quy định pháp luật.
Đối với các trường hợp đang thực hiện các thủ tục về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; giao đất, cho thuê đất; cho phép chuyển mục đích sử dụng đất; điều chỉnh, gia hạn thời hạn sử dụng đất; chuyển hình thức sử dụng đất; công nhận quyền sử dụng đất; chấp thuận thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án; phê duyệt phương án sử dụng đất; cấp, xác nhận thay đổi, đính chính, thu hồi hoặc hủy Giấy chứng nhận đã cấp trước thời điểm Nghị định có hiệu lực thi hành ngày 31/1/2026, UBND cấp tỉnh quyết định việc áp dụng theo quy định mới hoặc tiếp tục giao cho cơ quan, người có thẩm quyền đang giải quyết hồ sơ tiếp tục thực hiện nhằm bảo đảm tính ổn định, liên tục trong quá trình xử lý thủ tục hành chính.
Nghị định giao UBND cấp tỉnh ban hành quy định về trình tự, thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai để thực hiện các trường hợp nêu trên chậm nhất đến ngày 1/7/2026, bảo đảm yêu cầu cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính theo quy định của pháp luật.
Các quy định này phải làm rõ trách nhiệm của từng cơ quan, cá nhân trong từng bước thực hiện; thời gian giải quyết tối đa; thành phần hồ sơ cần nộp, bao gồm cả giấy tờ chứng minh đối tượng được miễn, giảm nghĩa vụ tài chính (nếu có), đồng thời chuẩn hóa các biểu mẫu nhằm xác định đầy đủ nghĩa vụ tài chính về đất đai.
Trong thời gian chưa ban hành quy định mới về trình tự, thủ tục hành chính, UBND cấp tỉnh được quyết định áp dụng trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật hiện hành trước ngày 31/1/2026 hoặc ban hành trình tự, thủ tục cụ thể cho từng trường hợp.
Toàn bộ các quy định này phải được công khai trên Cổng thông tin điện tử của UBND cấp tỉnh và Cổng thông tin điện tử của Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhằm bảo đảm tính minh bạch và thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp trong quá trình thực hiện.
Văn Sơn
