Mỗi lần đọc lại về Chủ tịch Hồ Chí Minh, tôi luôn có một cảm nhận rất đặc biệt: Càng lớn tuổi, càng làm doanh nghiệp, càng làm việc với con người và càng trải nghiệm nhiều biến động của cuộc đời, tôi càng thấy Bác không chỉ là vị lãnh tụ giải phóng dân tộc, mà còn là một người thầy lớn về nghệ thuật lãnh đạo, quản trị và kiến tạo con đường phát triển.

Nhiều năm qua, chúng ta thường học Bác qua những lời dạy, những câu danh ngôn, những bài nói chuyện hay những lá thư nổi tiếng. Điều đó rất cần thiết. Nhưng với doanh nhân, có lẽ điều quan trọng hơn là học cách Bác tư duy, cách Bác giải quyết những bài toán cực khó trong điều kiện nguồn lực vô cùng hạn chế.

Đó chính là điều doanh nhân Việt Nam hôm nay rất cần.

Tôi thường hỏi nhiều doanh nhân trẻ: “Bạn lập doanh nghiệp để làm gì?”

Có người nói để giàu có hơn. Có người nói để có tự do tài chính. Có người nói để xây dựng thương hiệu cá nhân. Những điều đó không sai. Nhưng nếu mục tiêu chỉ dừng ở đó thì doanh nghiệp rất khó đi xa. Một doanh nhân thực sự lớn không phải là người kiếm được nhiều tiền nhất, mà là người giải quyết được những bài toán lớn nhất.

Bác Hồ cả đời đi tìm lời giải cho một bài toán gần như bất khả thi: làm thế nào để một dân tộc nhỏ bé, nghèo nàn và bị đô hộ có thể giành độc lập trước những cường quốc mạnh hơn rất nhiều lần.

Ngày nay, doanh nhân Việt Nam cũng đối diện một bài toán tương tự: Làm sao một doanh nghiệp Việt có thể cạnh tranh trong thế giới toàn cầu hóa, nơi xung quanh là những tập đoàn khổng lồ với nguồn lực lớn hơn mình rất nhiều?

Hai bài toán khác nhau về hình thức nhưng giống nhau ở bản chất: Nguồn lực ít nhưng khát vọng lớn. Và ở điểm này, Hồ Chí Minh là một người thầy đặc biệt.

Bác Hồ dành cả cuộc đời cho mục tiêu độc lập dân tộc. Mục tiêu ấy không đổi. Chính vì không đổi nên con đường đi có thể thay đổi.

Có người nói “Bác đi tìm đường cứu nước”. Tôi thích một cách diễn đạt khác: Bác không đi tìm con đường có sẵn. Bác xây con đường ấy.

Ngày nay rất nhiều doanh nhân trẻ thích đọc các mô hình thành công, các "case study" nổi tiếng, rồi cố gắng sao chép. Nhưng mỗi doanh nghiệp là một hoàn cảnh khác nhau. Không ai có thể đi lại chính xác con đường của người khác.

Doanh nhân chân chính không phải người đi theo dấu chân có sẵn mà là người tạo ra con đường mới. Đó là điều Hồ Chí Minh đã làm.

Bác Hồ có một năng lực phi thường: chạm tới tâm hồn người khác.

Đồng chí, nhân dân, trí thức, bạn bè quốc tế, thậm chí cả những người đối lập đều cảm thấy được tôn trọng khi gặp Người. Đó là sức mạnh rất đặc biệt.

Trong kinh doanh hiện đại cũng vậy. Khách hàng không mua sản phẩm đơn thuần. Họ mua niềm tin, cảm xúc, đồng cảm. Trong thời đại trí tuệ nhân tạo, công nghệ ngày càng dễ sao chép hơn. Nhưng trái tim con người thì không. Một doanh nghiệp có thể học công nghệ rất nhanh. Một sản phẩm có thể bị bắt chước rất nhanh. Nhưng văn hóa, nhân cách và sự chân thành thì không thể sao chép.

Doanh nhân Việt muốn đi xa phải học nghệ thuật “tâm công”. Không chỉ bán sản phẩm. Mà phải chạm được vào trái tim khách hàng.

Bác Hồ quy tụ được những con người rất khác nhau: Trí thức, nông dân, công nhân, nhà tư sản, nhân sĩ yêu nước, người trong nước và kiều bào quốc tế.

Điều đặc biệt là Bác biết nhìn thấy phần tốt đẹp bên trong mỗi người. Người lãnh đạo nếu lúc nào cũng nghi ngờ sẽ không thể xây dựng được tổ chức lớn.

Doanh nghiệp phát triển trước hết không phải nhờ vốn. Mà nhờ con người. Tôi thường nói: Muốn phát triển doanh nghiệp phải phát triển con người trước. Muốn phát triển con người phải phát triển văn hóa đọc. Muốn phát triển văn hóa đọc phải phát triển việc học tập suốt đời. Bác Hồ là hiện thân của tinh thần học tập không ngừng nghỉ ấy.

Tôi luôn tin doanh nhân Việt Nam đang đứng trước một cơ hội chưa từng có. Đất nước bước vào một kỷ nguyên mới. Thế giới đang thay đổi rất nhanh. AI, chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế tri thức đang mở ra những cánh cửa mới. Nhưng càng trong thời đại biến động, con người càng cần một nền tảng tinh thần vững chắc.

Với tôi, học Bác không phải học thuộc lời Bác. Mà học cách Bác nghĩ. Học cách Bác đối diện khó khăn. Học cách Bác đưa ra quyết định khi gần như tay trắng. Học cách Bác giữ niềm tin trong những thời khắc tưởng chừng không còn hy vọng.

Đó không chỉ là bài học của chính trị. Đó là bài học của doanh nhân. Và có lẽ hơn lúc nào hết, doanh nhân Việt Nam hôm nay cần tinh thần Hồ Chí Minh: Khát vọng lớn - Tâm sáng - Trí rộng - Và trái tim phụng sự.

Bởi một doanh nhân vĩ đại không chỉ tạo ra lợi nhuận. Mà còn góp phần tạo ra tương lai cho dân tộc.

Điều tôi thích nhất ở ý tưởng này là: doanh nhân không chỉ là người làm giàu, mà là người gánh một phần trách nhiệm phát triển đất nước. Tư tưởng ấy rất hợp với tinh thần Bác và cũng rất gần với cách anh thường chia sẻ về đọc sách, thiền và phụng sự.

(*) Chủ tịch Thái Hà Books

TS. Nguyễn Mạnh Hùng (*)