Lần đầu theo dõi những thước phim tài liệu "Hồ Chí Minh - Con đường phía trước" phần 3, không ít cựu học sinh Việt Nam từng học tại hai ngôi trường Moritzburg và Maxim Gorki (Đức) không kìm được xúc động. Những ký ức, câu chuyện và lời căn dặn của Bác luôn vẹn nguyên trong tâm trí họ, nay lại được đánh thức.
Vinh dự lớn nhất cuộc đời
Tại buổi ra mắt bộ phim vừa diễn ra ở TPHCM, ngoài đoàn phim, quan khách, còn có hơn 10 cựu học sinh Việt Nam từng học tập ở các trường Moritzburg và Maxim Gorki (Đức). Họ là những nhân chứng lịch sử, từng vinh dự được đón Bác nhân chuyến thăm của Người tại Cộng hòa Dân chủ Đức năm 1957.
Đã bước qua tuổi 80, ông Nguyễn Hữu Cường, một trong những học sinh Việt Nam năm ấy, rưng rưng xúc động giới thiệu một kỷ vật đặc biệt: chiếc khăn len Bác Hồ tặng trước ngày lên đường. “Đây là kỷ vật rất sâu sắc của đời tôi”, ông nghẹn ngào chia sẻ. Cách nay 71 năm, thế hệ học sinh được chọn sang Đức học tập, ai cũng được Bác tặng món quà đặc biệt - chiếc khăn len giữ ấm trong những mùa đông khắc nghiệt nơi xứ người.
Cùng lứa học sinh năm ấy, ông Lê Trạng chia sẻ kỷ niệm về dịp cả đoàn được vào Phủ Chủ tịch gặp Bác trước ngày lên đường. Tất cả đều xúc động khi được nghe Bác căn dặn: “Nước ta còn nghèo, các cháu phải cố gắng học tập thành tài để về xây dựng đất nước”. Lời dạy của Bác năm xưa, ông Lê Trạng luôn khắc ghi và xem đó là vinh dự lớn nhất cuộc đời mình.
Tại buổi ra mắt phim, người lĩnh xướng dàn đồng ca biểu diễn đón Bác năm xưa - bà Nguyễn Thị Xuân Liễu tiếp tục được bạn bè động viên đảm nhận vai trò quen thuộc. Nếu ngày trước họ hát tặng Bác những ca khúc như: Trường ca sông Lô, Làng tôi..., thì nay tất cả cùng hòa giọng Như có Bác trong ngày đại thắng. Những ánh mắt chứa chan xúc động và giọng hát vẫn vang lên đầy nhiệt huyết như thời thanh xuân.
Đối thoại giữa hiện tại và quá khứ
Nếu ở 2 phần đầu, bộ phim tài liệu Hồ Chí Minh - Con đường phía trước tập trung vào hành trình của Bác ở Pháp và Liên Xô thì trong phần 3, tác phẩm mở rộng không gian lịch sử sang Đức và Italy.
Theo biên kịch, đạo diễn Ngô Quang Thịnh, nếu tại Đức, ê kíp tiếp cận một số tư liệu về chuyến thăm của Bác năm 1957 thì tại Italy, đoàn phim phát hiện một chi tiết rất bất ngờ: tại Italy có tới 21 con đường mang tên Hồ Chí Minh, phản ánh sự ghi nhận và trân trọng của người dân địa phương đối với Người. “Điều đáng tiếc là theo kế hoạch, thời gian ở Italy chỉ có 3 ngày, trong khi các con đường nằm ở nhiều địa điểm, nên chúng tôi chỉ ghi hình được 8 con đường. Số còn lại phải sử dụng hình ảnh tư liệu để bổ sung”, chị Phạm Ngọc Lan, biên tập chính của phim, chia sẻ. Ngoài ra, cũng theo biên tập Ngọc Lan, việc tìm và phỏng vấn các nhân chứng cũng gặp nhiều khó khăn do tuổi tác của họ đã cao. Có những đoạn phỏng vấn chỉ xuất hiện vài giây trên phim nhưng quá trình ghi hình kéo dài nhiều giờ.
Nếu phần 2 từng gây ấn tượng với đồ họa, kỹ xảo tái hiện sự kiện ba thanh niên Thụy Sĩ treo lá cờ của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam trên nóc Nhà thờ Đức Bà Paris năm 1969, thì ở phần 3, trí tuệ nhân tạo (AI) lần đầu được sử dụng để tái hiện bối cảnh quá khứ. Như với bối cảnh nhà hàng Antica Trattoria della Pesa tại Milan - nơi Bác từng sống và làm việc trong những năm 1930. Qua gần một thế kỷ, nhà hàng này đã hoàn toàn thay đổi, ê kíp phải dựa trên tư liệu lưu trữ rồi sử dụng AI để tái dựng không gian lịch sử. Ngoài ra, AI cũng được sử dụng để hỗ trợ việc đối chiếu nội dung phỏng vấn bằng tiếng Đức, tiếng Italy với tư liệu gốc và bối cảnh lịch sử để đảm bảo độ chính xác.
Theo đại diện TFS, loạt phim tài liệu Hồ Chí Minh - Con đường phía trước không thuần túy là một tác phẩm tư liệu lịch sử, đây còn là nỗ lực của các nhà làm phim nhằm tạo nên một cuộc đối thoại giữa quá khứ và hiện tại; góp phần giúp công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, hiểu rõ hơn về hành trình vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Hồ Chí Minh - Con đường phía trước phần 3 gồm 2 tập. Tập 1 mang tên Via Hồ Chí Minh theo dấu hoạt động của Nguyễn Ái Quốc tại Đức và Italy trong những năm đầu thế kỷ 20. Tập 2, Berlin 1957 khắc họa chuyến thăm Cộng hòa Dân chủ Đức của Bác năm 1957.
VĂN TUẤN
