Trong bối cảnh thương mại điện tử bùng nổ, việc mua bán thuốc và các sản phẩm “gia truyền”, “đông y bí truyền” trên mạng xã hội đang diễn ra tràn lan, tiềm ẩn nhiều nguy cơ cho sức khỏe cộng đồng. Những lời quảng cáo “chữa khỏi 100%”, “không cần đi bệnh viện” đang đánh trúng tâm lý người bệnh, đẩy không ít người vào vòng xoáy lạm dụng thuốc không kiểm soát.
Niềm tin mù quáng
Chỉ cần vài thao tác tìm kiếm trên Facebook, TikTok hay các sàn thương mại điện tử, người dùng dễ dàng bắt gặp hàng loạt sản phẩm được gắn mác “thuốc gia truyền”, “bài thuốc 3 đời”, “thảo dược quý hiếm”. Thậm chí, một số đối tượng còn livestream, chạy quảng cáo trả phí, thậm chí dùng chiêu trò tạo bình luận giả, phản hồi tích cực nhằm đánh lừa người xem. Từ bệnh xương khớp, tiểu đường, gan, thận, đến ung thư… đều được quảng cáo là có thể “điều trị dứt điểm”. Tin quảng cáo, nhiều người đã mua sử dụng và hệ lụy là đến... bệnh viện.
Mới đây, Bệnh viện An Bình (TPHCM) đã tiếp nhận người bệnh với viên sỏi thận kích thước khoảng 20mm, gây tắc nghẽn đường niệu. Trước đó, do tin vào các lời quảng cáo bài thuốc gia truyền trên mạng có thể làm tan sỏi nên người bệnh đã mua và sử dụng. Tuy nhiên, viên sỏi không tan ra mà còn tiếp tục tăng kích thước, gây tắc nghẽn, nhiễm trùng và tổn thương thận. Tại Bệnh viện Bình Dân cũng thường xuyên tiếp nhận nhiều nam giới nhập viện do sử dụng “viên hồi xuân” được rao bán tràn lan trên mạng xã hội. Theo TS-BS Mai Bá Tiến Dũng, Trưởng khoa Nam học, Bệnh viện Bình Dân, nhiều nam giới với tâm lý e ngại, khó chia sẻ vấn đề nhạy cảm đã tự tra cứu, mua thuốc qua mạng với kỳ vọng “chữa nhanh, kín đáo”.
“Chính những lời quảng cáo “một viên lấy lại phong độ”, “trẻ hóa như tuổi 18”... đang xuất hiện khắp mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử, biến các sản phẩm không rõ nguồn gốc thành thuốc tăng cường sinh lý. Tuy nhiên, nhiều trường hợp phải nhập viện vì biến chứng nặng nề sau khi sử dụng”, TS-BS Mai Bá Tiến Dũng thông tin.
Bộ Y tế vừa cho biết, sản phẩm thuốc tiêm điều trị dự phòng trước phơi nhiễm với HIV có tên thương mại YEZTUGO chưa được cấp phép lưu hành tại Việt Nam và nghi là hàng giả. Việc sản phẩm YEZTUGO không rõ nguồn gốc được rao bán tràn lan trên mạng xã hội đang tiềm ẩn nguy cơ nghiêm trọng đối với sức khỏe người sử dụng, đồng thời ảnh hưởng không nhỏ tới công tác phòng chống HIV/AIDS.
Lỗ hổng trong quản lý
Mặc dù các cơ quan chức năng đã nhiều lần cảnh báo và xử lý, nhưng việc kinh doanh thuốc, thực phẩm chức năng trên mạng vẫn diễn biến phức tạp. Các đối tượng thường thay đổi tài khoản, xóa dấu vết hoặc sử dụng hình thức livestream để bán hàng, gây khó khăn cho việc kiểm tra, xử lý. Bên cạnh đó, khái niệm “thuốc gia truyền” hiện vẫn chưa được quản lý chặt chẽ. Nhiều cơ sở lợi dụng danh nghĩa này để quảng bá sản phẩm như thuốc chữa bệnh, trong khi thực chất chỉ là thực phẩm chức năng hoặc sản phẩm chưa được cấp phép.
Theo BS-CK2 Lê Trung Nhân, Trưởng Khoa khám bệnh, Bệnh viện Chợ Rẫy, thương mại điện tử phát triển, nhất là việc bán trực tuyến, khiến những đối tượng dễ dàng quảng bá, rao bán các thuốc, sản phẩm mạo danh, không rõ nguồn gốc. Người dân không nên tự ý mua và sử dụng thuốc một cách tùy tiện vì có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.
Để ngăn chặn tình trạng lạm dụng thuốc trên mạng, các chuyên gia cho rằng, cần tăng cường kiểm soát hoạt động quảng cáo và kinh doanh thuốc trên nền tảng số; xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, đặc biệt là hành vi quảng cáo sai sự thật. Song song đó, cần đẩy mạnh truyền thông để người dân hiểu rõ: thuốc là mặt hàng đặc biệt, việc sử dụng phải có chỉ định của bác sĩ. Người bệnh không nên tin vào những lời quảng cáo “thần dược”, “chữa khỏi hoàn toàn” trên mạng. Về lâu dài, cần hoàn thiện hành lang pháp lý đối với các sản phẩm “gia truyền”, “đông y”, đảm bảo minh bạch về nguồn gốc, thành phần và công dụng.
Công an tỉnh Hưng Yên vừa khởi tố nhóm đối tượng lập các trang mạng xã hội, dàn dựng kịch bản chữa bệnh để bán thuốc giả nhằm chiếm đoạt tài sản. Theo tài liệu điều tra, các đối tượng lập và quản lý các trang Facebook. Để tạo dựng lòng tin với người bệnh, các đối tượng trong đường dây này đã thuê người quen đóng giả bệnh nhân, dàn dựng kịch bản quay video khám chữa bệnh rồi đăng lên quảng cáo các bài thuốc gia truyền chuyên điều trị các bệnh ngoài da, cam kết chữa khỏi hoàn toàn, để lừa bán thuốc giả.
THÀNH AN - NGUYỄN QUỐC
