Nhóm sinh viên ngành Truyền thông đa phương tiện (Trường Đại học FPT TPHCM) đã phát triển dự án “Gõ Chầu Thiên Hội” nhằm giới thiệu tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Phủ theo một cách gần gũi với nhịp sống đương đại.
Từ tiếng gõ bàn phím đến nhịp phách chầu văn
Dự án “Gõ Chầu Thiên Hội” không bắt đầu từ một kế hoạch lớn, mà từ những đêm muộn khi các thành viên vẫn ngồi “gõ” bàn phím, phác thảo ý tưởng cho một dự án văn hóa. Theo em Văn Hồng Thiên, Trưởng nhóm, chính hành động rất “Gen Z” này đã trở thành chất liệu khởi đầu cho toàn bộ dự án.
Từ “phòng thí nghiệm gõ”, nhóm dần nhận ra sự tương đồng thú vị giữa đời sống hiện đại và thực hành tín ngưỡng truyền thống. Nếu như tiếng gõ bàn phím là nhịp điệu quen thuộc của người trẻ, thì trong nghi lễ hầu đồng, âm thanh của trống, phách - bộ gõ, lại giữ vai trò dẫn dắt, kết nối các giá đồng.
“Gõ”, vì thế, không chỉ là âm thanh, mà là một điểm giao thoa, giữa một bên là hiện đại, một bên là truyền thống, một bên là thao tác số hóa, một bên là nhịp điệu linh thiêng. Chính sự giao thoa này mở ra một hướng tiếp cận mới: đi từ cảm giác, từ trải nghiệm âm thanh, rung động, để dẫn dắt đến nhận thức.
Nhóm lựa chọn cách tiếp cận “từ chung đến riêng”: bắt đầu bằng những yếu tố dễ cảm như âm thanh, hình ảnh, trải nghiệm nghệ thuật; sau đó từng bước đưa người xem tiếp cận chiều sâu của tín ngưỡng qua nhạc chầu văn, trang phục, điệu múa và hệ thống biểu tượng. Một trong những điểm nhấn của dự án là cuộc thi sáng tạo “Căn Số”, nơi người trẻ được tiếp cận tín ngưỡng bằng chính góc nhìn cá nhân. Không còn khoảng cách giữa “di sản” và “đời sống”, mà là sự nhập vai, đối thoại và tái diễn giải.
Hiểu đúng trước khi lan tỏa
Một trong những thách thức lớn nhất khi đưa di sản vào không gian đương đại là làm sao vừa sáng tạo, vừa không làm sai lệch bản chất. Ngay từ đầu, nhóm xác định rõ nguyên tắc: hiểu đúng trước khi lan tỏa. Việc khai thác di sản phải dựa trên nghiên cứu nghiêm túc, đối chiếu tư liệu và tham vấn chuyên gia, tránh những cách tiếp cận hời hợt hoặc sai lệch. Những yếu tố mang tính linh thiêng luôn được giữ khoảng cách cần thiết, tránh can thiệp hoặc thương mại hóa.
Quá trình này có sự đồng hành của các chuyên gia từ Trung tâm Xúc tiến quảng bá di sản văn hóa phi vật thể Việt Nam, cùng các nhà nghiên cứu Lê Văn Thao, Ngô Nhật Tăng, các nghệ nhân và nhà thiết kế truyền thống. Đây là nền tảng để dự án đảm bảo tính chính xác, đồng thời vẫn giữ được sự hấp dẫn với công chúng trẻ.
Theo em Cao Trần Gia Xuân, thành viên dự án, chia sẻ, khi triển khai dự án mới nhận thấy một thực tế, khoảng cách giữa người trẻ và di sản không nằm ở sự thờ ơ, mà ở cách kể. Khi tín ngưỡng được đặt trong bối cảnh gần gũi, trực quan và dễ hiểu, sự tò mò lập tức được khơi mở.
“Nhiều bạn trẻ từng có định kiến về tín ngưỡng đã thay đổi góc nhìn sau khi trải nghiệm dự án. Họ bắt đầu nhìn nhận đây không phải là mê tín, mà là một hệ thống văn hóa giàu giá trị, kết hợp giữa thẩm mỹ, niềm tin và đời sống tinh thần”, Gia Xuân cho biết.
Đến nay, dự án đã xây dựng cộng đồng hơn 700 bạn trẻ yêu văn hóa, cùng hàng trăm ngàn lượt tương tác trên các nền tảng số. Những con số này cho thấy di sản hoàn toàn có thể “sống” trong đời sống đương đại, nếu được kể bằng ngôn ngữ phù hợp. Với các thành viên dự án, văn hóa không còn là những trang sách khô cứng, mà trở thành nguồn cảm hứng sáng tạo, là chất liệu để kể những câu chuyện mới bằng chính ngôn ngữ của thế hệ mình.
Dự án đã được triển khai qua 3 miền tại: Hà Nội, Huế và TPHCM, ghi nhận sự quan tâm ngày càng lớn của giới trẻ. Đặc biệt tại TPHCM (vừa diễn ra vào đầu tháng 4-2026), các hoạt động triển lãm và sáng tạo đã thu hút đông đảo người trẻ tham gia.
THIÊN BÌNH
