Trước áp lực giá nguyên liệu tăng, sức mua giảm và thay đổi chính sách thuế, khoảng 50 hộ sản xuất tại làng nhang Lê Minh Xuân (xã Bình Lợi, TPHCM) đang nỗ lực thích ứng để duy trì nghề truyền thống.

Nghề se nhang giữa sóng gió thị trường

Cách trung tâm thành phố hơn 30 km, làng nhang Lê Minh Xuân tọa lạc tại xã Bình Lợi, TPHCM (trước đây là xã Lê Minh Xuân, huyện Bình Chánh). Khu vực làng nghề tập trung dọc các tuyến đường Mai Bá Hương, Thích Thiện Hòa, Đê bao ấp 12; phía Tây và Nam được bao bọc bởi kênh Xáng Đứng, kênh Xáng Ngang; phía Bắc giáp xã Tân Vĩnh Lộc, phía Đông giáp phường Tân Tạo và phường Tân Tạo A.

Các hộ làm nhang ở làng nghề vẫn còn giữ cách phơi nhang truyền thống.

Hiện tại, làng nghề se nhang Lê Minh Xuân có khoảng 50 hộ tham gia sản xuất trực tiếp. Theo chia sẻ của các hộ dân, năm nay giá nguyên liệu đầu vào như tăm nhang, bột áo, keo, màu đều tăng, kéo theo giá thành sản phẩm tăng. Trong bối cảnh sức mua giảm, đơn hàng vì thế cũng ít hơn so với các năm trước.

Nghệ nhân Nguyễn Cát Bụi Thúy, người có hơn 30 năm gắn bó với nghề se nhang cho biết: “Trước đây, bà con của làng nghề chủ yếu làm nhang bằng phương pháp thủ công, hầu hết các công đoạn đều làm bằng tay, phơi ngoài trời, nắng thì làm, mưa thì nghỉ, lúc đó, mỗi lao động một ngày chỉ se được khoảng 7.000 - 8.000 cây nhang. Từ khi đầu tư máy móc hiện đại, năng suất lao động tăng lên đáng kể, gấp khoảng 10 lần so với phương pháp thủ công. Tuy nhiên, chi phí đầu tư ban đầu cho hệ thống máy se, máy trộn bột khá lớn, không phải hộ nào cũng đủ điều kiện trang bị đồng bộ”.

Chị Lê Thị Thanh Thúy, quê ở tỉnh Vĩnh Long, làm nghề se nhang được 5 năm ở một cơ sở sản xuất ở làng nghề. Năm nay đơn hàng ít nên tiền công 1 ngày được 150.000 đồng/ngày.

Để sản xuất một cây nhang hoàn chỉnh cần nhiều nguyên liệu khác nhau. Theo nghệ nhân Nguyễn Cát Bụi Thúy, trước hết là tăm nhang, thường được nhập từ khu vực Hà Nội; keo dính lấy từ vùng chuyên canh keo ở Gia Lai; bột áo là dăm bào từ các xưởng gỗ cao su già, nguồn nguyên liệu chủ yếu từ Bình Dương; màu nhuộm chân nhang cũng phải đặt mua riêng.

“Muốn làm ra cây nhang đạt chuẩn phải biết pha chế bột đúng tỷ lệ, điều chỉnh máy móc phù hợp. Nếu pha không khéo, nhang dễ cong, gãy hoặc cháy không đều”, bà Thúy chia sẻ.

Do phụ thuộc nguồn nguyên liệu từ nhiều địa phương, khi thị trường biến động, giá thành sản xuất tăng mạnh do chi phí vận chuyển và nguyên liệu đầu vào leo thang. Trong khi đó, đầu ra chủ yếu vẫn dựa vào hệ thống chợ truyền thống - kênh phân phối đang chịu tác động rõ rệt từ sự thay đổi thói quen tiêu dùng.

Hiện nay, nhiều cơ sở sản xuất nhang Lê Minh Xuân đã ứng dụng công nghệ mới để tăng năng suất và bảo đảm chất lượng.

Theo một chủ cơ sở se nhang, trước dịch COVID-19 năm 2021, nhiều cơ sở trong làng nghề sản xuất quanh năm. Vào các tháng Giêng, 2, 7, 10, 11, 12 (Âm lịch), mỗi năm có khoảng 3 - 4 vụ lớn, các xưởng phải chia hai ca ngày, đêm để kịp giao hàng. Còn hiện nay, có đơn đến đâu làm đến đó. Mỗi năm chỉ khoảng 1 - 2 tháng nhang ‘hút’ khách, công nhân làm một ca, thậm chí không đủ trọn ca vì thiếu việc.

Một số hộ sản xuất nhang cũng cho biết, giá nguyên liệu tăng cao khiến mỗi “thiêng” nhang (khoảng 1.000 cây) có thể lỗ 17.000 - 18.000 đồng nếu vẫn giữ giá bán cũ để cạnh tranh. Trong bối cảnh kinh tế còn khó khăn, sức mua tại các chợ truyền thống giảm, người làm nghề đối mặt nhiều áp lực, rơi vào thế “tiến thoái lưỡng nan”.

Tình hình thị trường ngày càng khó khăn, các hộ làm nhang vẫn kiên trì gìn giữ, bảo tồn và phát triển làng nghề.

Tìm lối ra cho cho các hộ sản xuất nhang

Một vấn đề khác đang được các hộ dân sản xuất nhang quan tâm đó là chính sách thuế. Theo nhiều hộ dân, việc chuyển từ hình thức thuế khoán sang thuế kê khai khiến một số hộ sản xuất nhang lúng túng do chưa hiểu rõ quy định mới. “Chúng tôi hiểu khi kinh doanh thì phải đóng thuế. Tuy nhiên, bà con mong mức thuế phù hợp để còn có ‘đồng ra, đồng vô’, yên tâm sản xuất”, một hộ dân làm nhang băn khoăn.

Hầu hết các hộ sản xuất nhang ở làng nghề đều sử dụng nguyên liệu xanh, thân thiện với môi trường như các loại bột gỗ không chứa hóa chất, sử dụng phẩm màu tự nhiên để thay thế phẩm màu công nghiệp.

Đại diện UBND xã Bình Lợi cho biết, trước những băn khoăn này, chính quyền địa phương sẽ tiếp tục phối hợp với cơ quan Thuế số 18 TP Hồ Chí Minh tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn cụ thể để các hộ nắm rõ chính sách, thực hiện đúng quy định.

Ngoài ra, phần lớn lao động tại làng nghề hiện nay là người lớn tuổi, gắn bó với nghề hàng chục năm. Việc tiếp cận công nghệ, bán hàng qua sàn thương mại điện tử còn nhiều hạn chế. Trong khi đó, xu hướng tiêu dùng đang thay đổi nhanh chóng, nếu không thích ứng, các sản phẩm truyền thống rất dễ bị thu hẹp thị phần.

Mỗi “thiêng” nhang (khoảng 1.000 cây) có thể lỗ 17.000 - 18.000 đồng nếu vẫn giữ giá bán cũ để cạnh tranh.

Nhằm bảo tồn và tạo hướng đi mới cho làng nghề, UBND xã Bình Lợi đã tổ chức tham quan, khảo sát, trưng bày và quảng bá sản phẩm nông nghiệp, làng nghề địa phương tại Lễ hội Tết Việt Bính Ngọ 2026 được tổ chức ở Nhà Văn hóa Thanh niên TP Hồ Chí Minh. Các sản phẩm được giới thiệu không chỉ có nhang mà còn có dừa bonsai, cá koi, dừa xiêm Mã Lai, mai vàng… Qua đó, tạo thêm cơ hội kết nối thị trường, mở rộng kênh tiêu thụ cho các sản phẩm nông nghiệp của nông dân trên địa bàn xã.

Nhang sạch, nhang hữu cơ không khói, nhang không hóa chất độc hại thương hiệu Lê Minh Xuân vẫn được người tiêu dùng ưa chuộng.

Bên cạnh đó, Ủy ban MTTQVN xã Bình Lợi cũng tổ chức các chương trình Mega live nhằm quảng bá, giới thiệu sản phẩm nhang của làng nghề đến đông đảo người tiêu dùng. Đây được xem là bước thử nghiệm giúp người dân từng bước làm quen với phương thức bán hàng trực tuyến, thương mại điện tử.

Theo lãnh đạo địa phương, trong thời gian sắp tới, Đảng ủy, UBND và Ủy ban MTTQVN xã Bình Lợi sẽ tiếp tục phối hợp các đơn vị, tổ chức, doanh nghiệp tổ chức nhiều hoạt động quảng bá, đồng thời định hướng phát triển du lịch nông nghiệp gắn với các làng nghề truyền thống trên địa bàn như làng se nhang, làng mai vàng. Việc kết hợp sản xuất với trải nghiệm tham quan, tìm hiểu quy trình làm nhang, chụp ảnh tại những sân phơi nhang… được kỳ vọng sẽ tạo thêm nguồn thu, nâng cao giá trị sản phẩm.

Theo báo Tin tức