Bệnh lý giác mạc ở Việt Nam gia tăng, hơn 300.000 người cần ghép nhưng nguồn hiến rất hạn chế. Giác mạc sinh học được xem là giải pháp đột phá, mở ra cơ hội phục hồi thị lực cho người bệnh.
Ngày 4-4, tại Hà Nội, Công ty Gen và tế bào gốc Việt Nam (VGCT) phối hợp với Hội Nhãn khoa Việt Nam và các đối tác quốc tế đã tổ chức hội thảo khoa học quốc tế về giác mạc sinh học.
Tại sự kiện, TS Vương Ánh Dương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) cho biết, bệnh lý giác mạc đang gia tăng, là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa. Dù có thể điều trị hiệu quả bằng ghép giác mạc, nhưng rào cản lớn nhất hiện nay là thiếu nguồn hiến.
“Ước tính, cả nước có hơn 300.000 người cần ghép giác mạc. Dù đã vận động hiến tặng và xây dựng ngân hàng mắt, số giác mạc thu nhận vẫn rất khiêm tốn so với nhu cầu. Hiện nay, Bộ Y tế đã tiếp nhận hồ sơ xin cấp phép lưu hành giác mạc sinh học và đang xem xét. Đây có thể là bước tiến quan trọng, góp phần giải quyết tình trạng thiếu nguồn giác mạc hiến tặng", TS Vương Ánh Dương thông tin.
Giác mạc sinh học nhân tạo giới thiệu tại hội thảo được sản xuất bằng công nghệ khử tế bào CO₂ siêu tới hạn, đạt tiêu chuẩn GMP quốc tế. Sản phẩm đã được FDA Đài Loan (Trung Quốc) cấp phép, đăng ký sáng chế tại Mỹ và bảo hộ sở hữu trí tuệ tại hơn 15 quốc gia; đã thử nghiệm lâm sàng và ứng dụng trên hơn 150 bệnh nhân tại Ấn Độ và Đài Loan.
Làm rõ nhu cầu ghép giác mạc, PGS-TS Lê Xuân Cung, Trưởng khoa Giác mạc (Bệnh viện Mắt Trung ương) cho biết, năm 2025 khoa tiếp nhận 571 bệnh nhân viêm loét giác mạc nặng, nhưng chỉ 31 ca được ghép. Nhiều trường hợp cấp cứu cần ghép ngay để bảo tồn nhãn cầu, song do thiếu nguồn hiến, bác sĩ buộc phải áp dụng biện pháp bỏ nhãn cầu.
Đánh giá về giác mạc sinh học, GS-TS Tôn Thị Kim Thanh, Chủ tịch Hội Nhãn khoa Việt Nam cho rằng, đây không chỉ là thành tựu công nghệ mà còn giúp ngành nhãn khoa chủ động nguồn thay thế, giảm phụ thuộc vào hiến tặng.
Để rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu đến thực tiễn phục vụ người bệnh, GS-TS Tôn Thị Kim Thanh kêu gọi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bệnh viện mắt, chuyên gia và đơn vị nghiên cứu để hình thành mạng lưới chuyên môn đồng bộ, đồng thời bảo đảm tính an toàn và hiệu quả cho người bệnh.
300.000 người bệnh trở lại lao động, có thể góp tới 0,4% tăng trưởng GDP
Dưới góc nhìn của đơn vị nghiên cứu ứng dụng, bà Đặng Thị Tươi, Phó Tổng Giám đốc VGCT cho rằng, không chỉ mang ý nghĩa nhân văn, việc đầu tư cho thị lực còn là bài toán kinh tế thông minh. Theo báo cáo của Cơ quan quốc tế phòng chống mù lòa (IAPB), mỗi 1 USD đầu tư cải thiện thị lực sẽ tạo ra 28 USD giá trị kinh tế. Tại Việt Nam, với hơn 300.000 người bệnh nếu được khôi phục thị lực và tham gia thị trường lao động, có thể đóng góp trực tiếp từ 0,3%- 0,4% vào tăng trưởng GDP mỗi năm.
KHÁNH NGUYỄN
