Thị trường hàng hóa toàn cầu mở đầu năm mới với gam màu tích cực khi lực mua quay trở lại mạnh mẽ, đặc biệt ở nhóm kim loại.

Trong phiên giao dịch đầu tuần (5/1), giá đồng trên sàn COMEX bứt phá lên mức cao kỷ lục lịch sử, trong khi dầu thô cũng phát đi tín hiệu phục hồi rõ ràng sau chuỗi suy yếu kéo dài. Đóng cửa phiên, chỉ số MXV-Index tăng gần 2,7%, đạt 2.457 điểm - mức cao nhất trong vòng ba năm trở lại đây.

Diễn biến tích cực bao trùm toàn bộ thị trường kim loại khi cả 10 mặt hàng trong nhóm đồng loạt tăng giá. Đáng chú ý, giá đồng COMEX tăng gần 5%, vươn lên mức kỷ lục 13.173 USD/tấn, phản ánh rõ nét lo ngại của thị trường trước rủi ro gián đoạn nguồn cung và sự dịch chuyển dòng hàng vật chất sang Mỹ.

Theo Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam, động lực tăng giá chủ yếu đến từ thông tin mỏ Mantoverde tại Chile, do Capstone Copper vận hành bắt đầu đình công từ ngày 2/1. Doanh nghiệp cho biết công suất khai thác hiện chỉ duy trì quanh mức 30% so với bình thường, làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt nguồn cung trong ngắn hạn.

Ở chiều hạ nguồn, thị trường Mỹ ghi nhận hoạt động tích trữ gia tăng mạnh trong bối cảnh xuất hiện lo ngại Washington có thể áp thuế đối với đồng tinh luyện nhập khẩu trong năm nay. Tính đến ngày 5/1, tồn kho đồng tại sàn COMEX đã vượt 456.000 tấn - mức cao kỷ lục, cao hơn đáng kể so với tồn kho tại LME (142.000 tấn) và SHFE (111.700 tấn). Diễn biến này cho thấy sự dịch chuyển mang tính khu vực của dòng hàng, qua đó làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt tại các thị trường khác và hỗ trợ giá đồng toàn cầu.

Về triển vọng trung hạn, cán cân cung - cầu được dự báo tiếp tục thắt chặt. Nhóm Nghiên cứu Đồng Quốc tế (ICSG) ước tính thị trường đồng tinh luyện toàn cầu sẽ chuyển từ trạng thái thặng dư 178.000 tấn trong năm 2025 sang thâm hụt khoảng 150.000 tấn trong năm 2026.

Nhu cầu đồng vẫn được hậu thuẫn bởi quá trình chuyển dịch năng lượng. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, mỗi xe điện tiêu thụ trung bình 53,2 kg đồng, cao gấp hơn hai lần so với xe sử dụng động cơ đốt trong. Trong khi đó, các dự án điện gió và điện mặt trời cần từ 2.800 - 8.000 kg đồng cho mỗi MW công suất, vượt xa mức tiêu thụ của các nhà máy điện truyền thống.

Bên cạnh đó, tín hiệu cải thiện từ Trung Quốc cũng góp phần củng cố triển vọng nhu cầu. Dữ liệu cho thấy chỉ số PMI sản xuất tháng 12 đã quay trở lại trên ngưỡng 50 điểm, lần đầu tiên sau tám tháng, phản ánh hoạt động sản xuất đang dần phục hồi. Theo đánh giá của BMI, nhu cầu từ lĩnh vực năng lượng xanh trong năm 2026 nhiều khả năng sẽ bù đắp phần lớn sự suy yếu của bất động sản Trung Quốc, tiếp tục hỗ trợ giá đồng trong bối cảnh thị trường nhạy cảm với các cú sốc nguồn cung.

Cùng với kim loại, nhóm năng lượng trong phiên đầu tuần cũng ghi nhận sự khởi sắc khi 4/5 mặt hàng tăng giá. Đáng chú ý, dầu thô thế giới đồng loạt tăng hơn 1,7%, đưa giá dầu WTI lên 58,3 USD/thùng và dầu Brent đạt 61,8 USD/thùng, chấm dứt chuỗi suy yếu kéo dài trước đó.

Đà hồi phục của giá dầu được hỗ trợ bởi sự kết hợp của ba yếu tố chính. Trước hết, cuộc họp ngày 4/1 của OPEC+ đã phát đi tín hiệu trấn an thị trường khi nhóm quyết định tạm dừng kế hoạch tăng sản lượng trong quý I/2026. Trong bối cảnh giá dầu năm 2025 ghi nhận mức sụt giảm mạnh nhất kể từ năm 2020, động thái này được đánh giá là ưu tiên ổn định thị trường.

Bên cạnh đó, căng thẳng địa chính trị tại Venezuela gia tăng mạnh đã trở thành chất xúc tác đáng kể. Việc Mỹ bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro và tuyên bố tiếp quản tiến trình chuyển giao quyền lực khiến hoạt động xuất khẩu dầu của nước này gần như bị phong tỏa. Công ty quốc doanh PDVSA buộc phải cắt giảm sản lượng do thiếu công suất lưu trữ, với hơn 17 triệu thùng dầu mắc kẹt trên các tàu ngoài khơi, qua đó làm gia tăng rủi ro gián đoạn nguồn cung thực tế.

Song song với các yếu tố trên, thị trường vật chất cũng phát đi tín hiệu tích cực. Theo Vortexa, lượng dầu lưu trữ nổi toàn cầu đã giảm 3,4% trong tuần kết thúc ngày 2/1, cho thấy áp lực tồn kho đang hạ nhiệt. Đồng thời, dữ liệu từ Kpler cho thấy nhập khẩu dầu thô của Trung Quốc trong tháng 12 tăng 10% so với tháng trước, lên mức kỷ lục 12,2 triệu thùng/ngày, phản ánh hoạt động tái tích trữ mạnh mẽ.

Ngoài ra, đồng USD suy yếu, chứng khoán toàn cầu tăng điểm và căng thẳng địa chính trị lan rộng đã góp phần kéo dòng tiền quay trở lại thị trường dầu mỏ. Dù trạng thái dư cung mang tính cấu trúc chưa hoàn toàn được đảo ngược, sự hội tụ của các yếu tố hỗ trợ trên được kỳ vọng sẽ tiếp tục đóng vai trò lực đỡ quan trọng cho giá dầu và tâm lý thị trường hàng hóa trong các phiên giao dịch sắp tới.

Văn Sơn