Thị trường năng lượng toàn cầu ghi nhận phiên tăng mạnh khi giá dầu thô bật tăng đáng kể, phản ánh lo ngại ngày càng lớn về nguy cơ gián đoạn nguồn cung trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang tại Trung Đông.
Trong phiên giao dịch gần nhất, giá dầu Brent Biển Bắc tăng khoảng 5%, lên mức 108,56 USD/thùng, sau khi có thời điểm tiến sát mốc 110 USD/thùng. Trong khi đó, dầu thô ngọt nhẹ Mỹ (WTI) cũng tăng lên 98,38 USD/thùng.
Đáng chú ý, chênh lệch giá giữa dầu Brent và WTI đã nới rộng lên mức cao nhất kể từ năm 2019, phản ánh sự gia tăng rủi ro liên quan đến nguồn cung toàn cầu, đặc biệt tại khu vực Trung Đông.
Diễn biến giá dầu chịu tác động trực tiếp từ các thông tin liên quan đến xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran. Sau khi một mỏ khí lớn tại Iran bị tấn công, lực lượng quân sự nước này đã phát đi cảnh báo về khả năng nhắm vào các cơ sở năng lượng trong khu vực.
Các mục tiêu tiềm tàng được đề cập bao gồm nhà máy lọc dầu, cơ sở hóa dầu và mỏ khí tại Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Qatar - những quốc gia giữ vai trò trọng yếu trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.
Theo đánh giá của giới phân tích, bất kỳ động thái leo thang nào nhằm vào hạ tầng năng lượng đều có thể đẩy giá dầu và khí đốt tăng mạnh hơn trong thời gian tới.
Xung đột hiện tại cũng gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động vận tải qua Eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới, nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu và khí hóa lỏng (LNG) toàn cầu.
Ước tính, sản lượng dầu bị gián đoạn tại Trung Đông có thể lên tới 7 - 10 triệu thùng/ngày, tương đương khoảng 7 - 10% nhu cầu toàn cầu, làm gia tăng áp lực lên thị trường năng lượng.
Ở chiều ngược lại, một số tín hiệu tích cực từ nguồn cung có thể giúp giảm bớt áp lực tăng giá. Tại Iraq, hoạt động xuất khẩu dầu từ khu vực Kirkuk sang cảng Ceyhan (Thổ Nhĩ Kỳ) đã được khôi phục sau khi đạt được thỏa thuận giữa chính phủ trung ương và chính quyền khu tự trị Kurdistan, với công suất ban đầu khoảng 250.000 thùng/ngày.
Theo các chuyên gia, động thái này diễn ra đúng thời điểm thị trường đang thiếu hụt nguồn cung, đồng thời có thể tạo thêm áp lực địa chính trị đối với Iran trong bối cảnh căng thẳng gia tăng.
Tại Libya, dòng chảy từ mỏ dầu Sharara cũng đang được điều chỉnh qua các tuyến thay thế sau sự cố hỏa hoạn, góp phần duy trì nguồn cung trong ngắn hạn.
Tại Mỹ, dữ liệu từ Cơ quan Quản lý Thông tin Năng lượng Mỹ cho thấy dự trữ dầu thô đã tăng thêm 6,2 triệu thùng, lên mức 449,3 triệu thùng trong tuần gần nhất, vượt xa kỳ vọng của thị trường.
Trong khi đó, tồn kho xăng và các sản phẩm chưng cất lại giảm, cho thấy nhu cầu tiêu thụ nhiên liệu vẫn duy trì ở mức cao.
Trong ngắn hạn, giá dầu được dự báo sẽ tiếp tục biến động mạnh, phụ thuộc chủ yếu vào diễn biến địa chính trị tại Trung Đông. Rủi ro gián đoạn nguồn cung vẫn là yếu tố chi phối chính, trong khi các nguồn bổ sung chỉ có thể phần nào làm dịu áp lực tăng giá.
Hùng Nguyễn
