Thị trường năng lượng toàn cầu ghi nhận phiên tăng mạnh ngày 2/3 khi căng thẳng quân sự tại Trung Đông leo thang sau các cuộc không kích của Israel và Mỹ nhằm vào Iran cùng động thái đáp trả từ Tehran. Diễn biến này làm dấy lên lo ngại gián đoạn nguồn cung và tác động dây chuyền đến lạm phát toàn cầu.
Giới phân tích cảnh báo, nếu xung đột kéo dài, mặt bằng giá năng lượng cao có thể duy trì trong trung hạn, gây sức ép lên chi phí sản xuất, vận tải và tiêu dùng, từ đó đe dọa triển vọng tăng trưởng kinh tế thế giới.
Giá dầu Brent có thời điểm tăng tới 13%, chạm 82,37 USD/thùng - mức cao nhất kể từ tháng 1/2025 trước khi thu hẹp đà tăng và chốt phiên ở 77,74 USD/thùng, tương đương mức tăng 6,7%. Dầu ngọt nhẹ Mỹ (WTI) tăng 6,3% lên 71,23 USD/thùng, dù từng vượt mốc 75 USD/thùng trong phiên.
Đà tăng được thúc đẩy bởi thông tin Saudi Arabia đóng cửa nhà máy lọc dầu lớn nhất, trong khi Qatar tạm dừng một phần hoạt động sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và chuẩn bị tuyên bố bất khả kháng đối với một số lô hàng xuất khẩu.
Căng thẳng leo thang cũng khiến khoảng 150 tàu bị mắc kẹt quanh Eo biển Hormuz - tuyến vận tải chiến lược vận chuyển phần lớn dầu mỏ xuất khẩu của khu vực Trung Đông. Bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào tại đây đều có thể gây cú sốc nguồn cung trên phạm vi toàn cầu.
Theo cảnh báo của JPMorgan Chase, nếu hoạt động vận tải qua khu vực này bị đình trệ trong 3 - 4 tuần, giá dầu Brent hoàn toàn có thể vượt ngưỡng 100 USD/thùng.
Song song với dầu mỏ, giá khí đốt tại châu Âu tăng mạnh. Hợp đồng chuẩn TTF vọt hơn 40% lên 44,51 euro/MWh. Tại châu Á, giá LNG giao ngay tăng gần 39%, lên 15,068 USD/mmBtu, phản ánh lo ngại thiếu hụt nguồn cung từ Trung Đông - khu vực chiếm tỷ trọng đáng kể trong thương mại LNG toàn cầu.
Trong khi đó, giá khí tự nhiên tại Mỹ chỉ tăng 3,5%, cho thấy thị trường Bắc Mỹ ít chịu tác động trực tiếp hơn nhờ nguồn cung nội địa dồi dào. Theo ông Kenny Zhu từ Global X, ngành năng lượng Bắc Mỹ có khả năng chống chịu tốt trước các cú sốc nguồn cung bên ngoài.
Dù biến động mạnh trong ngắn hạn, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho rằng nguồn cung toàn cầu nhìn chung vẫn ở trạng thái ổn định nhờ sản lượng gia tăng từ Mỹ, Guyana và liên minh OPEC+.
Tuy nhiên, tác động tức thời đã phản ánh vào giá bán lẻ. Giá xăng và dầu diesel tại Mỹ tăng lên mức cao nhất trong nhiều tháng, làm gia tăng lo ngại về áp lực chi phí và nguy cơ lạm phát quay trở lại.
Trong bối cảnh bất ổn địa chính trị chưa hạ nhiệt, giới quan sát nhận định thị trường năng lượng sẽ tiếp tục biến động mạnh, phụ thuộc lớn vào diễn biến xung đột và khả năng duy trì thông suốt các tuyến vận tải chiến lược tại Trung Đông.
Văn Tùng
