Với yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, việc đưa trung học nghề vào hệ thống giáo dục quốc dân là quyết sách chiến lược mang tầm quốc gia. Đây là bước đi quan trọng nhằm xây dựng một hệ thống giáo dục cân bằng hơn.

Trong đó, giáo dục học thuật và giáo dục nghề nghiệp cùng giữ vai trò trụ cột, đáp ứng nhu cầu đa dạng của người học và xã hội. Điều này giúp nâng cao vị thế đào tạo nghề, đảm bảo kiến thức cốt lõi và kỹ năng thực hành, tăng cơ hội liên thông và giảm định kiến xã hội. Trung học nghề không phải “lối rẽ phụ” mà là bước đi để giảm áp lực vào đại học, mở ra con đường học tập đa dạng, linh hoạt và chuẩn bị nguồn nhân lực kỹ thuật trẻ đúng nhu cầu thị trường lao động.

Trung học nghề trở thành thành tố cốt lõi trong bối cảnh chuyển đổi số, giúp nâng cao năng suất và chất lượng nguồn nhân lực. Mô hình này tạo điều kiện phát hiện và bồi dưỡng năng lực nghề nghiệp sớm cho học sinh, nhất là nhóm có thế mạnh thực hành, kỹ thuật, công nghệ.

Đồng thời rút ngắn thời gian chuyển tiếp từ nhà trường sang việc làm, giúp thanh niên sớm tham gia thị trường lao động. Nguồn nhân lực trung cấp và kỹ thuật lành nghề, phân khúc đang thiếu hụt nghiêm trọng trong nhiều ngành kinh tế, cũng được bổ sung. Ngoài ra, đây còn là nền tảng học tập suốt đời, tạo cơ hội học tiếp, nâng bậc và thích ứng với biến động nghề nghiệp.

Xu thế quốc tế này đã chứng minh hiệu quả qua các mô hình thành công tại Đức, Australia, Hàn Quốc, Singapore… Hệ thống cơ sở giáo dục nghề nghiệp của Việt Nam đã có nền tảng, từ đội ngũ giáo viên, chương trình đào tạo đến cơ sở vật chất. Nhu cầu nhân lực kỹ thuật từ doanh nghiệp rất lớn, đặc biệt trong công nghiệp, logistics, dịch vụ, công nghệ, du lịch…

Để trung học nghề thực sự phát huy tác dụng, bên cạnh việc xác lập vị thế pháp lý rõ ràng, cần xây dựng chương trình đào tạo có sự kết hợp hài hòa giữa văn hóa nền tảng - đào tạo nghề - kỹ năng số - kỹ năng mềm, tăng thực hành, dạy theo dự án, theo sản phẩm và theo tình huống thực tế.

Cùng với đó là gắn chặt đào tạo với doanh nghiệp, tổ chức hiệu quả hoạt động hướng nghiệp sớm và truyền thông thay đổi nhận thức xã hội. Đặc biệt, cần xây dựng cơ chế tài chính khuyến khích người học, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và cơ sở thực hành. Song song đó, mở rộng lộ trình liên thông linh hoạt.

Quan trọng hơn cả, cần tạo hiệu ứng xã hội đồng thuận cao, tin tưởng việc đưa trung học nghề vào hệ thống giáo dục quốc dân là đầu tư cho năng lực làm việc thật, phát triển nhân lực đồng bộ, bền vững và tạo sức cạnh tranh dài hạn của quốc gia. Đây không chỉ là câu chuyện của ngành giáo dục, mà là bài toán chiến lược về nguồn nhân lực, năng suất lao động và phát triển kinh tế - xã hội.

TRẦN ANH TUẤN - Phó Chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TPHCM