Sau khi Hà Nội siết chặt quản lý vỉa hè, việc chuyển đổi các hoạt động kinh tế tự phát sang mô hình quản lý có thu phí đang được đề xuất, nhằm đưa kinh tế vỉa hè vào khuôn khổ pháp luật.
Theo ghi nhận thực tế, những ngày qua, dưới tiết trời nắng nóng, những gánh hàng nước, hoa quả vỉa hè kiểu “buôn thúng bán mẹt” nhỏ lẻ vẫn hoạt động.
Thay vì thuê gian hàng, họ chấp nhận ngồi bán ở vỉa hè với "đồ nghề" tối giản để tối ưu lợi nhuận.
Bày gánh hoa quả quê như chuối, đu đủ, rau xanh… tại vỉa hè phố Chùa Láng đã hơn 10 năm nay, chị Hằng cho biết, bán từ sáng sớm đến khoảng 18 giờ hàng ngày.
“Dù biết bán hàng trên vỉa hè là sai quy định, nhưng vì chi phí đầu vào rẻ, nên đây là nguồn thu nhập chính để tôi nuôi gia đình đông người, nhất là con cái đang tuổi ăn học”, chị Hằng nói.
Với đề xuất cho thuê vỉa hè, chị Hằng khẳng định, sẵn sàng trả một mức phí hợp lý để có được chỗ ngồi hợp pháp, không còn phải chạy trốn công an và có thể yên tâm buôn bán kiếm tiền.
Cách đó không xa, một phụ nữ hơn 50 tuổi cũng ngồi bán nhờ trước cửa nhà người dân gần 30 năm nay. Người này cho biết, do xương khớp đau nên không thể làm các công việc khác, đành buôn bán trong cảnh trốn chạy, doanh thu giảm gần 50% vì khách không dám dừng xe mua hàng.
Với đề xuất cho thuê vỉa hè bán hàng, người phụ nữ này tỏ ra băn khoăn về việc sẽ làm cản trở lối ra vào của nhà người dân, gây xung đột lợi ích.
Ngày 15-5, khi thấy lực lượng công an phường, một số người bán hàng vỉa hè ở phố Chùa Láng nhanh chóng thu dọn, che đậy hàng hóa gửi nhờ nhà dân hoặc ôm chạy vào ngõ, vào chợ.
Việc bán hàng trên vỉa hè lâu năm đã trở thành thói quen khiến họ cảm thấy rất khó khăn khi phải thay đổi hoặc tìm nơi khác kinh doanh.
Theo công an phường Láng, hàng ngày, 4 tổ công tác với 4 khung giờ khác nhau, hoạt động tuần tra bắt đầu từ 6 giờ đến 22 giờ 30 phút để tuyên truyền, nhắc nhở và xử lý các vi phạm về trật tự vỉa hè.
Hơn 90% vỉa hè khu vực được dọn dẹp gọn gàng, thông thoáng hơn, dù vẫn còn một số hộ dân hoặc khách hàng chưa ý thức tốt, vẫn bày bán hoặc để xe trái quy định.
TS Lý Viết Trường, Trung tâm Hà Nội học và phát triển Thủ đô (Viện Việt Nam học và khoa học phát triển) cho rằng, việc nghiên cứu cho thuê vỉa hè thể hiện sự tăng cường quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn không gian đô thị. Sự lo ngại cho thuê vỉa hè dẫn đến lấn chiếm là có cơ sở, nhưng nếu quy hoạch và giám sát nghiêm bằng công nghệ thì đây là cách đưa hoạt động kinh tế vỉa hè vào khuôn khổ pháp luật.
Hà Nội nên học kinh nghiệm từ Singapore, Hàn Quốc… thừa nhận kinh tế vỉa hè là một phần đời sống đô thị và quản lý bằng cách quy hoạch khu bán hàng tập trung, có hệ thống vệ sinh, camera, bàn ghế công cộng với tiêu chuẩn đồng bộ về mỹ quan. Điều quan trọng nhất là cần quản lý ổn định, minh bạch và lâu dài, chứ không thể lúc cấm, lúc cho.
Theo TS Lý Viết Trường, một đô thị văn minh khi dung hòa giữa sinh kế, văn hóa phố phường và quyền sử dụng không gian công cộng. Hà Nội hấp dẫn không chỉ nằm ở các tòa nhà hiện đại, mà còn ở nhịp sống, hàng quán, bản sắc văn hóa và ký ức phố thị. Những điều này nếu được quản lý trong khuôn khổ pháp luật sẽ tạo nên sức sống và sức hút văn hóa rất riêng của thành phố.
HÀ NGUYỄN
