Những số liệu mới nhất từ thị trường tài chính Nhật Bản cho thấy một sự thay đổi sâu sắc trong tư duy kinh tế của đất nước Mặt trời mọc.

Thông thường, khi đồng nội tệ mất giá, nhà đầu tư có xu hướng chốt lời từ những tài sản nước ngoài và chuyển tiền về nước. Tuy nhiên, các số liệu mới nhất cho thấy, bất chấp đồng yen vẫn liên tục mất giá, các tập đoàn lớn của Nhật Bản đang sử dụng lợi nhuận tích lũy từ nước ngoài để tái đầu tư trực tiếp vào các thị trường như Mỹ, Đông Nam Á và Ấn Độ, thay vì chuyển lợi nhuận từ nước ngoài về nước để tận dụng tỷ giá (chuyển đổi sang đồng yen).

Trong bối cảnh đồng yen liên tục duy trì ở mức thấp kỷ lục so với đồng USD, dòng vốn chảy ra khỏi Nhật Bản vẫn không hề hạ nhiệt, khi đầu tư trực tiếp nước ngoài ròng tăng gấp đôi trong 10 năm qua. Điều này phản ánh một sự thay đổi cách thức đầu tư lớn, khi tỷ suất sinh lời tại thị trường nội địa quá thấp so với tiềm năng tăng trưởng toàn cầu. Làn sóng này không chỉ dừng lại ở các tập đoàn lớn mà còn lan rộng sang nhiều gia đình.

Theo tờ Nikkei Asia, một trong những động lực chính thúc đẩy dòng vốn này là chương trình miễn thuế đầu tư cá nhân mới (New NISA) được mở rộng từ năm 2024. Tính đến giữa tháng 5, chương trình này đã tạo ra làn sóng tài chính hóa chưa từng có trong giới trẻ và tầng lớp trung lưu Nhật Bản khi lượng vốn cá nhân đổ vào những quỹ chỉ số chứng khoán quốc tế như S&P 500 đạt mức kỷ lục. Theo dữ liệu từ Hiệp hội Kinh doanh Chứng khoán Nhật Bản (JSDA), trong quý 1-2026, lượng vốn đổ vào các quỹ đầu tư cổ phiếu nước ngoài thông qua NISA đã vượt mức 2.000 tỷ yen (khoảng 13 tỷ USD).

Theo Japan Times, người dân Nhật, vốn nổi tiếng với thói quen tiết kiệm tiền mặt, đang chuyển mạnh sang các quỹ chỉ số toàn cầu. Họ đang chấp nhận rủi ro tỷ giá để tìm kiếm lợi nhuận từ các tài sản nước ngoài, vô hình trung tạo ra một áp lực bán tháo đồng yen mạnh trên thị trường tiền tệ. Ông Tohru Sasaki, Trưởng bộ phận nghiên cứu thị trường tại tập đoàn tài chính Mizuho Securities (Nhật Bản), nhận định: Chúng ta đang chứng kiến một sự thay đổi mang tính cấu trúc. Trước đây, dòng vốn thặng dư thường quay về Nhật Bản để hỗ trợ đồng yen, nhưng giờ đây thặng dư vãng lai đang bị triệt tiêu bởi dòng vốn đầu tư trực tiếp và gián tiếp ra nước ngoài. Điều này khiến đồng yen mất đi cái phao cứu sinh tự nhiên.

Trong khi đó, tờ Bloomberg nhận định, khi doanh nghiệp và hộ dân đều ưu tiên tài sản nước ngoài, áp lực bán ròng đồng yen sẽ còn kéo dài, dù có những dự báo về việc điều chỉnh lãi suất trong thời gian tới từ Bộ Tài chính Nhật Bản (dự kiến tăng lãi suất lên mức 1,5% vào tháng 7 tới). Hơn nữa, rủi ro địa chính trị và giá năng lượng tăng cao đang buộc Nhật Bản, một quốc gia nhập khẩu ròng, phải chi nhiều USD hơn, lại càng đẩy đồng yen ra khỏi đất nước nhanh hơn. Theo giới chuyên gia, sự gia tăng đầu tư ra nước ngoài này cho thấy niềm tin vào sự phục hồi của nền kinh tế nội địa dường như đang bị lung lay.

HẠNH CHI